وضعیت: «منتظر ویراستاری»
دها(ء) dahâ(’) [<از عربی دهاء>]
(اسم) ۱. زیرکی؛ دانایی؛ کاردانی ؛ دهایت.
ق۴. او مردی بود بلندبالا سیاه‌چرده و نزار و باریک و نیکوروی ... و خداوند دها و رای و تدبیر بود (بلعمی۲، ۴/۱۰۷۳) ║ ق۵. به ذکا کرد مُلک را ثابت/ به دها داد فتنه را تسکین (مسعود سعد، ۲/۶۳۶) ║ ق۶. سرمایۀ عجم به دها و ذکا منم/ پیرایۀ عرب به بیان و بنان منم (وطواط۱، ۵۱۴) ║ ق۷. در دولت اسلام هیچ پادشاهی به شرف ذات و بسطت مُلک و نفاذ حکم و قهر و استیلا و رأی و دها و فرّ و بها چون عضدالدّوله نبود (ابن اسفندیار۱، ۱/۱۴۰) ║ ق۸. خاتون خواجه، که به مرتبه از دیگر خواتین فروتر بود و به عقل و دهاء بیشتر، پیش این اندیشه بازآمد (رشیدالدین فضلالله۱۳، ۲/۸۳۸) ║ ق۹. اکثر ارباب دها و اصحاب نُهی بر آن بودند که قلاع را محکم سازند (ابوبکر طهرانی، ۲۶۳) ║ ق۱۰. خواجه غیاث‌الدین محمد دهدار، که به‌فرط دها و کیاست و کمال فهم و فراست بی‌نظیر روزگار بود، ... ،پیش آمده، گفت: ... (خواندمیر۱، ۴/۱۸۹) ║ ق۱۱. از حکایاتی که بر کمال زیرکی و دهای او دلالت کند آنکه ... (خالقداد۲، ۲/۱۹۴) ║ ق۱۳. در سال جوان باشد و در عقل و دها پیر/ پیران مجرّب را این عقل و دها نیست (سروش، ۱/۷۲) ║ ق۱۴. زیاد بن اَبیه خواست در ضبط و انضباط امور و حزم و متانت و دها به عُمَر تشبّه جوید (تربیت، ۲/۱۴۳۴) ║ ۱۳۲۹ش. محمدعلی شاه ذکاء و دها داشت، صاحب قلم بود و قادر بر عمل (مخبرالسلطنه، ۴۳۲) ║ ۱۳۵۰ش. خست و لئامت چیز تازه‌ای نیست، لیکن نبوغ و دها می‌تواند هر کهنه را نو جلوه دهد (آرین‌پور۱، ۱/۳۵۷) ║ ۱۳۷۴ش. شما ... از استعداد و ذکاء و دهاء بی‌نظیری برخورداری (محمود۸، ۵۵)
۲. مکر؛ حیله.
ق۵. مکر است بی‌شمار و دها مر زمانه را/ من زو چنین رمیده به مکر و دها شدم (ناصر خسرو۱، ۱/۱۳۹) ║ ق۶. آن که مرد دها و تلبیس است/ آن نه خال و نه عم که ابلیس است (سنایی۳، ۸۵) ║ ق۷. از اعتدال قوّت عقل، تدبیر نکو و رأی صواب ... زاید، و از افراط آن، گربزی و بسیاردانی و مکر و خداع و دها، و از تفریط، ابلهی و غُمری و حماقت و دیوانگی زاید (مؤیّد خوارزمی، ۳/۱۱۶) ║ ق۸. اگر آن تصرّف در جزویات امور دنیوی و برخلاف مقتضای عقل و شرع بود، از آن رذیلتی حاصل آید که آن را دها و جربزه گویند (نظام تبریزی، ۱۱۲) ║ ۱۳۳۰ش. داهی‌ای پشت‌هم‌انداز چنین گفت که وی/ پادو و پشت‌هم‌انداز و پُر از مکر و دهاست (بهار، ۱/۷۷۷)