فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

ستاندن

وضعیت: «در حال ویراستاری»
ستاندن ‎setândan‎ [گونۀ دیگر: استادن۲، استاندن۲، استانیدن۲، استدن، ستادن۲، ستانیدن، ستدن۱، ستیدن؛ گفتاری: ستوندن؛ بن مضارع: ستان۳؛ (در تصریف صورت‌های مضارعِ گونۀ گفتاری، گاه «ت» به «س» تبدیل می‌شود)]
(فعل متعدی) ۱. دریافت کردن یا تحویل گرفتن چیزی از کسی یا از جانبِ کسی ؛ بازستاندن ‏۲؛ فراستاندن ‏۱؛ هااستاندن.
ق۴. حق رعیّت بر مَلِک آن است که بر ایشان داد کند و ستم نکند و خراج از ایشان به رفق و نرمی بستانَد و بر ایشان دشخواری نکند و سخت نگیرد و ستمکاران بر ایشان نگمارد (بلعمی۱، ۳۵۳) ║ ق۵. من به دوستی دنیا ایشان را بر آن دارم که هرچه بستانند نه به‌حق بستانند، و هرچه دهند نه به‌حق دهند (غزالی۱، ۲‏/۱۴۱‏) ║ ق۶. عالم‌افروز ... با خود گفت از روی نیکو همه کار نیکو آید، خاصّه نعل‌بند که در جهان هیچ پیشه‌کار به جوانمردی نعل‌بندان نیستند، و هم از جوانمردی است که اوّل نعل چهارپا بزنند آنگاه مزد بستانند (سمک، ۴‏/۲۲‏) ║ ق۷. یکی را از علمای راسخ پرسیدند که چه فرمایی در نانِ وقف؟ گفت: اگر نان از بهر جمعیّت خاطر می‌ستاند حلال است (سعدی۲، ۱۰۲) ║ ق۸. گر به منّت بر کَفَت لعلی نهد فیروزشاه / گر خراج مُلک هندستان بُوَد مستان از او (ابن یمین، ۵۰۵) ║ ق۹. تحفه‌ام گوهر نظم است زهی گوهر پاک/ گوهری پیش تو آوردم اینک بستان (بدر شیروانی، ۳۰۲) ║ ق۱۰. ملک‌شاه ... اخراجاتی که از حاجیان می‌ستاندند برانداخته، در بادیه رباط‌ها و برکه‌ها ساخت (خواندمیر۱، ۲‏/۴۹۲‏) ║ ق۱۱. تا نمیرم ز طرب، نامۀ قتلم چو نوشت / بر سر نامه رقم کرد که بستان و مخوان (قدسی، ۱۵۴) ║ ق۱۲. دفعه آنچه تحصیل‌دار تحویل صاحب‌جمع نماید و قبض ستاند صد دو مقرّر است (رفیعا، ۲۸۴) ║ ق۱۳. ولیعهد قرارداد فرمودند که جمعی عساکر روسیه ... سیورسات خود را موافق حساب از بیگلربیگی آنجا بستانند و به نوکرهای دولت علیّه آزار و اضرار نرسانند (ایشلقی، ۷۷) ║ هیزم‌فروش ... چون بار خر را به زمین نهاد و بها خواست، علی صقال گفت: تو همۀ چوب‌ها را تحویل ندادی تا بها بستانی (میرزا حبیب۱، ۱۵۳) ║ ۱۳۱۲ش. برا من فرق نمی‌کنه، به آدم گدا چه صنار بدی چه صنار ازش بسونی، من از شرق دستم شده یه لقمه نون خودمو درمی‌یارم (هدایت۶، ۴۴) ║ ۱۳۴۹ش. او ... یک‌راست به‌سراغ بلقاسم شتافت تا کفش او را بدهد و مشتلق بستاند (مینوی۲، ۱۸۵) ║ ۱۳۸۲ش. اگر باختم پولت را بستان (کریمی، ۳۹)
۲. به دست آوردن چیزی و بهره‌مند و برخوردار شدن از آن.
ق۴. هرکسی که عاقل است باید که حرکت وی نبُوَد مگر به سه چیز یا همی زاد برگیرد آن جهان را یا همی مرمّت کند کار عیش این‌جهانی را یا لذّتی از بهر تن خویش بستاند به‌حلال (بلعمی۱، ۲۵۳) ║ ق۵. برخور از عمر و جوانی برخور از فرزند و مُلک / مر جهان را بهره ده‌ شاها وزو بهره ستان (عنصری۱، ۲۷۶) ║ ق۶. عارف زندگانی خویش همی دفع کند روزبه‌روز و زندگانی همی‌ستاند روزبه‌روز (ابوعلی عثمانی، ۷۰) ║ ق۷. هرچه بخواهید بیابید و هرچه بطلبید بستانید و هرک در را بزند از برای او گشاده شود (دیاتسّارون، ۷۸) ║ ق۸. وجود بنده در این مقام به مثابت عرش رحمان بود که رویی در عالم غیب دارد و دیگری در عالم شهادت، تا به وجه اوّل از عالم غیب فیض رحمت می‌ستاند، و به وجه دوم به عالم شهادت و خلق می‌رساند (عزالدین کاشانی، ۱۱۰) ║ ق۹. استدماء: در پی چیزی رفتن و آن را ستاندن (محمد بن عبدالخالق، ۱‏/۲۰‏) ║ ق۱۰. از این عهد شباب تیزرو آسایشی بستان / که امشب یأس می‌آید، اگر امّید دوش آمد (عرفی، ۱‏/۴۴۱‏) ║ ق۱۱. ای که به زحمت دری از ستم روزگار/ داروی این درد را از می حمرا ستان (شفائی، ۱۲۴) ║ ق۱۲. از برق تیغ صاعقه‌کردار خصم‌سوز / کام جهان ز خار و خس گلستان، ستان (نجیب کاشانی، ۵۶۴) ║ ق۱۳. اینجا جای مردی و غیرت است و بازار صرف همت هرکه گامی پیشتر گذارد کامی بیشتر ستاند (قائم‌مقام۱، ۲۸۸) ║ ق۱۴. که تا اجر نیکو ستاند ز حق/ شود کامیاب از بقا زآن طبق (جیحون‌آبادی، ۴۹۸) ║ ۱۳۲۷ش. برای ستاندن حقت و حفظ ناموست اگر از دستت آید، خودت کاری کن وگرنه به تقدیرت تن ده (عینی، ۳‏/۳۷۵‏) ║ ۱۳۶۲ش. بوی پسر را می‌توانست از نسیم بستاند و بداند که نادعلی آمده‌است (دولت‌آبادی۱، ۳‏/۷۲۸‏) ║ ۱۳۸۰ش. ما برای برقراری قانون و ستاندن حق همچنان پایدار خواهیم ماند (خاتمی، ۷۸)
۳. گرفتن چیزی یا کسی که در دست دیگری قرار دارد با دست یا چیزی که در دست است ؛ فراستاندن‏۸.
ق۴. بد ناخوریم باده که مستانیم / وز دست نیکوان می بستانیم (رودکی، ۱۰۰۷) ║ ق۵. تدبیر آن است که ساق‌های او را به زمین استوار دارد و به یک دست مرغ از او بستاند (ابوالحسن نسوی، ۹۷) ║ ق۶. باده از دست غمت بستاند / چون تو از دست منش بستانی (سید حسن غزنوی، ۱۹۳) ║ ق۷. از فرقِ دلیران به سنان خود ربایند/ وز دستِ سواران بستانند عنان را (فرید احول، ۶) ║ ق۹. جمعی دست او گرفته، کارد ستاندند و او فتاده، غش کرد (عبدالرزاق سمرقندی، ۱ ، ق۲‏/۸۹۳‏) ║ ق۱۰. عاقبت شیر بیشۀ پیکار، امیر یوسف اسفندیار، نیزه‌ای که در دست سلطان بدیع‌الزمان میرزا بود ستانده، بی از آنکه روی به‌طرف خصم آرَد، چنان بر دهن امیر عمر بیک زد که چند دندانش شکسته، از پشت زین سرنگون شد (خواندمیر۱، ۴‏/۲۲۲‏) ║ ق۱۱. چو مفتونی بر آن روی نگارین/ ز من بستان کنون این صورت چین (وحید قزوینی۱، ۷۸) ║ ق۱۲. ساغر نستانیم حزین از کف ساقی / پیمانه ز خون‌ جگر خویش گرفتیم (حزین، ۳۳۲) ║ ق۱۳. مستان همه گر خضر دهد آب حیاتت / بستان می باقی ز کف ساقیِ مستان (قاآنی، ۸۵۷) ║ ۱۳۳۸ش. دستی که نان را ستاند و زیر چادر گرفت، سفید و ظریف بود که انگشت‌های کشیده و قلمی داشت (افغانی، ۱۲) ║ ۱۳۶۲ش. دست ماه‌سلطان برای ستاندن غلف از مرد پیش نمی‌رفت (دولت‌آبادی۱، ۱‏/۳۰۱‏) ║ ۱۳۷۴ش. سیّد ... دست‌هایش را بیرون آورد به ستانیدن حمایل و شمشیر که از تن عباس واگردانیده می‌شد (دولت‌آبادی۲، ۱‏/۲۳۱‏)
۴. گرفتن چیزی از دیگری معمولاً در برابر کالایی یا مبلغی پول؛ خریدن ؛ فراستاندن‏۷.
ق۴. گفتند: ای پدر این برادرِ دیگر با ما فرست تا از وی خرواری گندم بیشتر بستانیم (بلعمی۱، ۳۰۶) ║ ق۵. دخترک را گفت: برخیز و این کوزۀ آب به دکان بقال بر و گرو کن و پاره‌ای نمک بستان و بیاور (پند پیران، ۲۰) ║ ق۶. شیخ مرا گفت: ... فراتر شوی منقّافروشی است؛ ده من منقّا بستان و پاک کن (محمد منوّر، ۱‏/۷۱‏) ║ ق۷. چنین سقمونیای شکرآلود / ز داروخانۀ سعدی ستانند (سعدی۳، ۴۴) ║ ق۸. قطعاً رخصت نیست که به علت آنک دوکان خباز آنجا نزدیک‌تر است یا به عذری دیگر نان را نه از آن موضع معهود ستانند (رشیدالدین فضل‌الله۱۷، ۱۴۳) ║ ق۹. جامۀ دوخته از بازار مستانید که از چند علت خالی نیست (نظام قاری۱، ۲۷۶) ║ ق۱۰. امتعۀ خود را در بازار بها کرده، عوض آن غلّه بستانید (خواندمیر۱، ۱‏/۷۰‏) ║ ق۱۱. فقری که تو امروز به هیچش نستانی/ با سلطنت بلخ خریدند عزیزان (صائب، ۶‏/۳۱۱۷‏) ║ ق۱۳. اگر تازه باشد، پس به طبیب روند؛ طبیب را فایده حاصل آید، پس طبیب بفرماید تا ادویه از عطّار بستانند، عطّار را نیز فایده حاصل شود (نوری، ۲‏/۵۴۰‏) ║ ۱۳۲۱ش. برای شوم گوشت بستونید، گوشت سازگار بستونید (عبداللّه مستوفی، ۳‏/۴۶۳‏) ║ ۱۳۴۰ش. یک‌بار پنیر آورده بودم شهر، کرباس و متقال بستانم (آل احمد۱۳، ۳۹) ║ ۱۳۶۳ش. زن خوبیه. به بابام سفارش کرده که هروقت می‌رن گوشت بستونن، گوشت خوب بهشون بده و پاشون هم ارزون حساب کنه (مرادی کرمانی، ۱۵۹)
۵. پس گرفتن چیزی از کسی ؛ بازستاندن ‏۱؛ فراستاندن‏۵.
ق۴. یوشع ... خدای را دعا کرد تا آن نعمت‌ها از ایشان بستاند و درویش گرداندشان تا به مزدوری افتند و هیزم‌کشی کنند و سقایی و حمالی (بلعمی۱، ۵۱۷) ║ ق۵. دهندست و آنچ او دهد بیش‌وکم / ستاند همان باز با جان به‌هم (اسدی۳، ۴۳۷) ║ ق۶. دادۀ خود سپهر بستاند / نقش الله جاودان ماند (سنایی۳، ۵) ║ ق۷. آن خداوندی که دادندت عوام / باز بستانند از تو همچو وام (مولوی۲، ۲‏/۴۴۲‏) ║ ق۸. بی‌رنگ به نیرنگ تو را رنگی داد / خوش باش که او دادۀ خود نستاند (شاه نعمت‌الله، ۹۴۱) ║ ق۹. چون حق‌تعالی بی واسطه و بی منّتِ کسی مُلک به من داد مقدور که باشد که از من بستاند و آن وقت که بستاند حدّ کیست که بازدهد (سیهرندی، ۸۳) ║ ق۱۰. به ‌هرکس پایزه از آن می‌دادند نامش را بر دفتر می‌نوشتند و مدت‌العمر آن را به وی می‌گذاشتند و بعد از عزل می‌ستاندند (خواندمیر۱، ۳‏/۱۸۴‏) ║ ق۱۲. از ما فلک دون چه به یغما بستاند؟ / این سفله چه داده است که از ما بستاند؟ (حزین، ۲۱۶) ║ ق۱۴. ورا کرد عریان و خالی بماند / هرآنچه به او داد از وی ستاند (جیحون‌آبادی، ۵۵۸) ║ ۱۳۲۰ش. آنچه از من برد، ای حقّ مجیب / می‌ستان از او به دارو و طبیب (اعتصامی، ۲۳۱) ║ ۱۳۶۳ش. اون‌هایی که ماهی به مزاجشان می‌سازه، تازه‌شو می‌خورن. این رو وردار ببر ... پولتو بستون (مرادی کرمانی، ۲۸۸)
۶. (معمولاً با حرف اضافۀ از) چیزی، جایی یا کسی را از اختیار یا مالکیت کسی خارج کردن و تصاحب کردن، معمولاً به زور یا با حیله و فریب ؛ استیدن۲؛ فراستاندن‏۶.
ق۴. اردشیر ... خواست که شام از رومیان بستاند، نتوانست استدن (بلعمی۱، ۷۹۲) ║ ق۵. زن لوط خبر همی‌کرد که لوط می‌گریزد، مگذارید، مالش بستانید و او را خواهید بکشید، خواهید یله کنید (ابواسحق نیشابوری، ۸۰) ║ ق۶. اسکندر از او تشویر می‌خورد، امّا می‌خواست که نخست گنج‌ها از او بستاند، آنگاه او را بکشد (اسکندرنامه، ۲۰) ║ ق۷. شاه ... گفت: خزانۀ ما تهی شده‌است و بخس در مواجب لشکر ظاهر آمده، از آنک وجوه وجوب بدان وفا نمی‌کند، اقتضاء رأی من آن است که فلان امیر را بگیرم و جملۀ خزاین و دفاین او بستانم (محمد ملطیوی، ۲۹۱) ║ ق۸. چندان ولایت بستان که نگاه توانی داشت (حمدالله مستوفی۲، ۳۹۵) ║ ق۹. لشکر منصور دامن کوه را که شهربند مخالفان بود با طویلۀ اسبان و انبارهای غله پاک ستاندند (میرخواند، ۶‏/۶۵۹‏) ║ ق۱۱. با خود گفتم که مرا به تملق مغرور کرد تا بیرون آیم و هرچه دارم بیرون آورم با خود تا‌ آنگه بفرماید که تمامت از من بستانند و مرا دیگربار به دست موکلان بازدهد و محبوس گرداند (واعظ استرآبادی، ۳۳) ║ ق۱۲. اگر خدا مدد دهد، تخت از او ستانم و مُلک را به داد و عدل آباد گردانم (حاتم‌نامه۱، ۵۹) ║ ق۱۳. آن نه‌ سپهر و شش ‌جهت از یک‌ سنان ستاند/ این چار رکن و هفت خط از یک پیام‌ گیرد (قاآنی، ۱۵۲) ║ ق۱۴. آن‌که نکردست جوانان به گور / زر نستاندست ز مردم به زور (عشقی، ۲۸۲) ║ ۱۳۱۶ش. غلامان سلطانی و گماشتگان نظامی ... مال به ستم از این و آن می‌ستانند آنگاه کیست که به شکایت دادخواهان و ستمدیدگان گوش فرادهد، بلکه بلا بر دادخواه می‌آید (مؤتمن، ۵۹۷) ║ ۱۳۴۸ش. اگر هم ندهیم خودشان به زور می‌ستانند. از قفل یا مُهرومومِ انبارهای تو که نمی‌ترسند (دانشور۱، ۱۶) ║ ۱۳۶۲ش. حالا هم داشتند شیرو را از او می‌ستاندند، از او برمی‌کندند و او شهامت این را نداشت که بگوید: نه! (دولت‌آبادی۱، ۳‏/۹۴۰‏)
۷. جدا، دور یا برطرف کردن چیزی یا حالتی از کسی یا چیز دیگر ؛ بازستاندن ‏۳؛ فراستاندن‏۴.
ق۴. هیچ دختر دوشیزه به شوی نباید که بدهند از قبیلۀ جدیس تا به نزدیک من نیارند تا نخست من دوشیزگی او بستانم (بلعمی۱، ۸۲۵) ║ ق۵. چون خون در جگر پخته شده باشد، پاره‌ای از وی دُردی بماند و آن سودا بوَد؛ طحال برای آن است تا آن سودا را از وی بستاند (غزالی۱، ۱‏/۴۲‏) ║ ق۶. خدای‌تعالی این ابر را ... حایل کرده در هوا میان آسمان و زمین تا چون از آسمان بیاید بر او آید، و تاب و اعتمادش بستاند به‌مقداری مُقدّر به زمین آید (ابوالفتوح، ۱‏/۱۵۴‏) ║ ق۷. یارب ز بد و نیک جهانم بستان/ دست هوس از دامن جانم بستان (اوحدالدین کرمانی، ۱۰۳) ║ ق۸. هوسم بُوَد که دیده ز همه ستانم و پس/ به هزار دیده شب‌ها به رخت کنم نظاره (امیر خسرو۴، ۷۸۰) ║ ق۹. چون بخت کُلَه ز سر ستانَد / نعلین به‌پای هم نمانَد (شمس عفیف، ۲۱۰) ║ ق۱۰. آب گوشت در دیگ کنند و گوشت بیندازند و آتش کنند و کف دیگر که می‌آید بستانند و قدرِ نیم من پیازِ سفید قیمه کنند ... در بالای گوشت اندازند (باورچی، ۸۳) ║ ق۱۱. کاش بخت سیه از دیدۀ شب‌بیدارم / روشنی را بستانَد، به‌عوض خواب دهد (کلیم، ۳۹۴) ║ ق۱۲. هم‌چو خورشیدی که از پروین ستاند نور را / باج می‌گیرد کلاه من ز تاج دیگران (نجیب کاشانی، ۴۲۱) ║ ق۱۳. حکم تو چنان است که گر نافذ گردد / از چشم بتان غمزۀ غمّاز ستاند (قائم‌مقام۲، ۵۳)
۸. برداشتن یا انتخاب کردن و در اختیار گرفتن چیزی ؛ اندرستاندن؛ فراستاندن‏۳.
ق۴. هرچه خواهی از سپاه و خزینه همه پیش توست، بستان و تدبیر حرب عرب کن (بلعمی۲، ۳‏/۴۴۳‏) ║ ق۵. زن را گفت: چاشتگاه چون نان پخته باشی، بستانی و پیش من آیی (پند پیران، ۱۶۴) ║ ق۶. آنگه زر خالص بستان چندانکه خواهی و بگداز و در آب و نمک افگن چند بار تا نرم شود (جمالی یزدی، ۳۴۵) ║ ق۷. مَثَل دیگر زد و گفت ملکوت آسمان مانند خمیرمایه‌ای است که زن آن را بستاند و در سه قفیز آرد بنهد آن همه خمیر شود (دیاتسّارون، ۲۱۸) ║ ق۸. قطعاً اجازت و رخصت نیست که غیر خباز که صاحب عهدۀ آن نان است یا قایم‌مقام او، کسی دیگر آن نان بستاند و گوید که من عهده می‌کنم که بیارم و به موضع رسانم و به اصحاب وظایف جواب گویم (رشیدالدین فضل‌الله۱۷، ۱۶۱) ║ ق۹. زودۀ نرم ستان از جهت پیراهن / کآنچه در زیر بود نرم به از استظهار (نظام قاری۱، ۱۵) ║ ق۱۰. بستان مازوی سبز چهار سیر و صمغ عربی چهار سیر و دودۀ چراغ یک سیر و زاک ترکی دو سیر و یک سیر آب در چهار سیر مازو کن ... و سه شبانه‌روز بگذار و هر روز یک‌دو نوبت صمغ را بشوران (رفیقی۲، ۱۹۳) ║ ق۱۲. نامه برگیر و زاد راه ستان/ باج عشرت ز مهر و ماه ستان (بیدل، ۳‏/۳۵۳‏) ║ ق۱۳. اگر قثاء‌الحمار را بستانند و در آب نمایند و زرع را بدان آب رش کنند ... هیچ مرغ و حیوانی گِرد آن نگردد (نوری، ۱‏/۴۰۴‏)
۹. برداشتن و همراه خود بردن کسی.
ق۴. پیغمبر گفت: من دختر عمّ خویش را به‌زنی کرده‌ام، نیز یک روز زمان دهید تا او را بستانم (بلعمی۲، ۳‏/۲۴۲‏) ║ ق۷. ما این جایگاه در مذلّت و خواری بمانیم و از مقاصد بسیار وامانیم، هیچ بهتر از آن نیست که از این مقام سفر کنیم، اگر چنان‌که دریابند ما را منع خواهند کردن، این ساعت برخیزیم و راه گیریم تا ایشان را اطلاع افتادن ما به گوشۀ دیگر رسیده باشیم، برمی‌خیزد و اصحاب را می‌ستاند و در شب عزیمت می‌فرماید (مناقب اوحدالدین، ۱۵۲) ║ ق۱۱. در فکر آنم که بروم به خدمت شاه و باز آن دوازده‌هزار کس را بستانم و شاهی بیگ را از پیش بردارم و تو باش در اینجا تا من خود را به تو می‌رسانم (عالم‌آرا۳، ۲۶۹)
۱۰. (درمورد میوه‌ها،سبزیجات یا دانه‌ها) آب، عصاره یا روغن آن‌ها را خارج کردن و گرفتن.
ق۴. تخم کوکنار با تخم کنکاو بباید کوفتن و تخم کدو شیرین و بادام شیرین و روغن بستاند از این چیزها و اندر بینی بیمار چکاند (اخوینی، ۲۳۶) ║ ق۶. اگر سپستان را بپزند و لعاب او بستانند و شکر برنهند و به‌قوام آرند صواب و نافع بُوَد (جرجانی۱، ۴۰۴) ║ ق۷. عثق درختی است که ... هیچ حیوانی او را نخورد و او را بکوبند در هاون ... و آب از او بستانند چنانک از خطمی آب بیرون کنند (ابوبکر کاسانی، ۱‏/۴۷۲‏) ║ ق۱۰. آب برگ هندبا درد جگر و همۀ امراض جگر را نفع است، اما باید که چون برگ آن بچینند یک ساعت بگذارند تا پژمرده شود و بعد از آن بکوبند و آب آن ستانند (عبدالعلی بیرجندی، ۱۲۰)
۱۱. (با حرف اضافۀ از) نجات دادن و آزاد و رها کردن کسی یا چیزی از دست چیزی یا کسی دیگر ؛ بازستاندن‏۴.
ق۵. توحید تو تو را از اوصاف تو به‌جملگی بستاند یعنی در توحید هیچ اوصاف خویش نبینی، نه قول خویش و نه فعل و نه حال خویش. یعنی راست گویی و چنان دانی که راست نگفته‌ای؛ و پاک باشی و چنان دانی که پاک نبوده‌ای (مستملی، ۴‏/۱۶۶۸‏) ║ ق۶. داراب گفت من فرستادۀ یزدانم عزّوجل تا او را از دست شما بستانم که وی بی‌کس است (طرسوسی، ۱‏/۳۱۴‏) ║ ق۷. وجد آن نبوَد کز خردت بستاند/ یک دَم ز غم نیک و بدت بستاند (خلیل شروانی، ۱۵۲) ║ ق۸. چون حقیقت حال بداند به کارزار نفس اماره برخیزد و طلب آن آغازد که مملکت خود را از دست نفس و شیطان بستاند (نظام تبریزی، ۱۷۴) ║ ق۹. جذبۀ عشقش مرا از من ستاندی کاشکی / آیت عشق و جنون بر من بخواندی کاشکی (اسیری، ۲۷۵) ║ ق۱۰. سخن بگو و دل‌ از من به یک سخن بستان / به یک کرشمۀ شیرین مرا ز من بستان (اهلی، ۳۴۹) ║ ق۱۱. به شکر اینکه داری دست بر میخانه، ای ساقی / مرا از دست غم بستان به یک پیمانه، ای ساقی (صائب، ۶‏/۳۳۰۲‏) ║ ق۱۲. رنجت شود آسودگی دولتِ جاوید/ گر عشق ستاند ز غم سود و زیانت (حزین، ۱۷۳) ║ ق۱۳. سختم فشار داد به هم، بستان / از چنگ شیر شرزهٔ غژمانم (صفای اصفهانی، ۶۴)
۱۲. پذیرفتن، قبول کردن یا به حساب آوردن چیزی یا کسی ؛ فراستاندن‏۲.
ق۵. بازدارندۀ بستن این صورت اندر حسّ مشترک به وقت بیداری دو چیز است: یکی غلبۀ حس ظاهر ... و یکی ضعیفی متخیّله ... و اگر متخیّله سخت قوی بود او را به خود ستاند (ابن سینا۳، ۱۳۸) ║ ق۷. قلب روی‌اندوده نستانند در بازار حشر / خالصی باید که بیرون آید از آتش سلیم (سعدی۳، ۲۳۳) ║ ق۸. مفلسانیم و هوای می و مطرب داریم / آه اگر خرقۀ پشمین به‌گرو نستانند (حافظ، ۱‏/۳۹۲‏) ║ ق۹. عقل از قصۀ مستان به شکایت آمد/ گفتم: ای جان جهان قصۀ مستان مستان (قاسم انوار، ۲۵۲) ║ ق۱۰. تمام اعمال ابن آدم در قیامت به‌عوض مظالم می‌ستانند به‌غیر صوم (خنجی۱، ۹) ║ ق۱۱. دل به عشق ده زاهد دل‌فسردگی عیب است / حق به هیچ نستاند آن دلی که معیوب است (فیض کاشانی، ۷۸)
۱۳. انتخاب کردن زنی به همسری خود یا دیگری.
ق۶. اگر تو گیتی‌نمای خواهی بستانم و به تو دهم چنانکه تو خواهی مراد تو به‌حاصل آورم (سمک، ۴‏/۸۲‏) ║ ق۷. ای معلم، موسی بهر ما نبشت اگر برادر کسی بمیرد و زن بماند و از او فرزند نباشد، برادر دیگر زنِ برادر خود بستاند که جهت برادر خود تخم برخیزاند (دیاتسّارون، ۲۶۲) ║ ق۸. حکم چینگگیز خان چنان بوده که قوم بِکرین دختران خود عرضه کنند تا هرکدام که پسند افتد جهت خود یا فرزندان بستاند (رشیدالدین فضل الله۱۳، ۱‏/۱۴۲‏) ║ ق۸؟. نگردد ز من، تا یکی دختری / ستاند پری‌روی نیک‌اختری (فرامرزنامه، ۵۷) ║ ق۹. خواهم که جهان کنم فدایت/ لیلی بستانم از برایت (مکتبی، ۶۴) ║ ق۱۰. من میل دارم و اگر زن کنم، دخترعمّ خود را می‌ستانم (ابومسلم‌نامه، ۱‏/۵۲۸‏) ║ ق۱۳. جوان خوبی بوده و می‌خواست عموزادۀ خود را بستاند (سیّاح، ۴۱) ║ ۱۳۴۶ش. اونای که صیغه می‌سّونن بیشترشون اهل شهر نیسّن اهل بیرونان (چوبک۱، ۲۵) ║ ۱۳۷۴ش. شاید رضی به‌موقع نمی‌دید زن ستاندن خود را درحالی‌که هنوز خانواده صاحب جاجنب نشده (دولت‌آبادی۲، ۲‏/۱۱۸‏)
۱۴. یاد گرفتن یا فهمیدن.
ق۷. دیگر بسیار دارم به شما گفتنی الا نتوانید بستانید و چون روح حق بیاید اوست تیمارکننده شما را در هر راستی (دیاتسّارون، ۳۲۸) ║ ق۱۰. حیدر کرار بر ناقۀ عضبآء سید ابرار سوار شده، از عقب ابوبکر بشتافت و در منزل عرج نفس خیرالمرسلین ابوبکر را دریافته، اوایل سورۀ براءت را بستاند و در مرافقت یکدیگر روان گشتند (حافظ حسین، ۲‏/۴۹۱‏)

معنی ستاندن | فرهنگ جامع زبان فارسی