فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

رهینه

وضعیت: «در حال اصلاحات ویراستاری»
رهینه ‎rahine‎ [جمع: رهاین]
(اسم) ۱. کسی یا چیزی که برای اطمینان از انجام شدن کاری به گرو گذاشته می‌شود.
ق۵. کار این پسر بساز تا بی مودِّبی و رقیبی و وکیلی به سرای تو باشد ... که خداوند نگاهداشت دل تو را نخواست که آن پسر به سرای غلامان خاص باشد، و مرا شرم آمد این با تو گفتن، و نه از تو رهینه می‌باید، و هرچند سلطان در این‌ باب فرمانی نداده‌است، از شرط و رسم درنتوان‌گذشت (بیهقی۱، ۳۵۴) ║ ق۶. دل‌های خاص و عام و لشکری و رعیت بر قاعدۀ هوا و ولا قرار گیرد و دوست و دشمن در ربقۀ طاعت و خدمت جمع شوند و ذکر آن در آفاق سایر شود و کسوت پادشاهی مطرز گردد و رهینۀ دوام در ضمن این به‌دست آید (نصرالله منشی، ۸) ║ ق۷. او ... کسانی را که بر سبیلِ خفارت و ازبرایِ تسلم بلاد و قلاع مشروط در صحبت او بودند به رهینة اصحاب و احزاب خویش که بر درگاه ناصرالدین به‌حکم نوا قایم بودند، محبوس کرد (جرفادقانی، ۳۱) ║ ق۸. در ته آن غار، چهار مرد عیّار قمار می‌کردند ... برهمن چون ایشان را بدید ... خواست که از آن غاز بی‌ لعبی نگذرد ... البته داو واپسین بباخت ... ضرورت، زنینه را به‌وجه رهینه بگذاشت (ثغری، ۱۱۲) ║ ق۹. رهاین: جمع رهینه باشد، یعنی به‌گرونهاده‌ها (محمد بن عبدالخالق، ۱‏/۶۸۶‏) ║ ق۱۳. پیش‌کش و رهینه از شیخ ثامرخان گرفته شد (رضاقلی خان، ۱۰‏/۳۱۵‏) ║ ق۱۴. سلطان گفت ... چنان افتاد که در سیواس روزی به دکة طباخی فلاطون‌نام رفتم و برای صرف غذا چون وجهی نقد با من نبود انگشتری خود را به طباخ رهینه بدادم (خسروی۱، ۲۸۴) ║ ۱۳۱۹ش. هر وثیقه یا گروی و رهینه که سابقاً نزد بستانکار سپرده بود و آن را بابت این قبیل فروع غیرمنصفانه محسوب داشته و به ملکیت خود برده‌است باید اصل یا بهای آن مسترد دارد (رحیم‌زاده صفوی: مجموعه حقوقی، ش۱۶۷، ۶۱۶) ║ ۱۳۵۳ش. آیا متعامل شرطی و یا کسی که طبق سند رسمی برای استیفاءِ طلب خود وثیقه و رهینه در اختیار دارد مانند سایر بستانکاران، اداره تصفیه برای وصول طلب آن‌ها اقدامات قانون را معمول خواهد داشت؟ (سید حسن اسعدی: کانون، ش۱۷۰، ۵۲) ║ ۱۳۹۸ش. این حق دارای حق تقدم است و تفاوت آن رهن این است که در رهن اگر رهینه کفاین نکند، طلبکار حق رجوع به سایر اموال دارد (حمیدرضا عسگری: مطالعات علوم سیاسی، حقوق و فقه، ش۴، ۱۳۶)
۲. ⇅ رهین‏‌یک‌. ۲.
ق۷. هرآینه روزگار به تغییر احوال و تبدیل اَبدال متکفل است و کارها رهینۀ اوقات و ایّام و ساعات است (جرفادقانی، ۳۹۴) ║ ق۸. کمالِ اشیا رهینة زوال و انتقال است و تمامِ هر کارِ لازم انهدام و انعدام (آقسرایی، ۱۲۹) ║ ق۹. چون کمال اشیاء رهینۀ زوال و انتقام است... قبل اجتماع هرچیز به انصرام مقرون بوَد (حافظ ابرو۱، ۴‏/۹۰۹‏) ║ ق۱۴. به اسم اینکه گندم ترقی کرده و خرواری پنجاه تومان دولت می‌خرد، نانوایی را خودش اداره می‌کند از قرار منی سه‌هزار و تفاوت را می‌دهد. البته از همان پول انگلیس است که مملکت روزبه‌روز در رهینه آن‌ها زیاد می‌شود دخل می‌کند (محمد کمره‌ای، ۱‏/۵۷۹‏)

معنی رهینه | فرهنگ جامع زبان فارسی