وضعیت: «در دست علوم انسانی»
شرقشناسی šarqšenâsi
(اسم) مطالعه، پژوهش و تحقیق روش‌مند دربارۀ زبان‌ها، ادیان، تاریخ، فرهنگ و تمدن ملل و سرزمین‌های مشرق‌زمین، به‌ویژه از سوی پژوهشگران غربی ؛ استشراق ۲؛ خاورشناسی؛ قس: استغراب۵.
ق۱۴. در نتیجۀ این اختلاط مغرب با مشرق برای ارباب علم و اطّلاع و طالبان و متتبّعان احوال امم یک میدان وسیعی در زیر اسم مستشرقی یعنی شرقشناسی باز گردیده است (کاوه، ش۲۵/۱۲؛ سوم جمادی‌الاولی ۱۳۳۶ ق.) ║ ۱۳۲۸ش. آن قسمت از شرقشناسی که به تحقیق در باب السنه مخصوص است ممکن است موضوعش یک زبان هندواروپائی مثل فارسی یا پالی یا یک زبان سامی مانند عربی یا عبری یا یکی از السنۀ ترکی مثل چواش یا تاتاری باشد (داود منشی‌زاده: یادگار، ش ۸ و ۹/۷۵؛ سال پنجم، فروردین و اردیبهشت ۱۳۲۸ ش.) ║ ۱۳۴۳ش. در مجلۀ البلدان چاپ دمشق یا بیروت جزوِ مقالاتی که از دیگر مطبوعات عربی نقل کرده بود یکی هم مطلبی بود دربارۀ این علم کذایی شرقشناسی (آل‌احمد۴، ۱۷۲) ║ ۱۳۷۶ش. آن گسستی که میانِ حوزه‌هایِ منفرد و پراکندۀ عقلانیّت تصور می‌شود... چنان بر فکرِ سعید مستولی است که پس از تخطئۀ مطلق‌انگارانۀ شرقشناسی غربی‌ها از غرب‌شناسی و شرقشناسی شرقی‌ها نیز دل می‌کند (کیان، ش۳۶/۳۷) ║ ۱۳۹۹ش. در نراقی نوعی شرقشناسی وارونه می‌بینیم در حالی که خویی همان‌طور که بیان شد جهان‌گرا و ملل‌گرا است (مقصود فراستخواه: علوم انسانی و مسئلۀ تأثیر اجتماعی، ۳۱۳؛ پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ۱۳۹۹ ش.)