فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

دلیل‌کننده

وضعیت: «در حال تأیید»
دلیل‌کننده ‎dalilkonande‎
(صفت) (درمورد چیزی) که با شاهد و مدرک نشان می‌دهد چیزی وجود دارد و یا در حال وقوع است یا در آینده ممکن است وجود داشته باشد و یا رخ دهد؛ نشانهٔ چیزی بودن (طبق شیوه‌نامه و روشن بودن ساخت آن نیازی به مدخل شدن ندارد. برای ملاحظة ویراستاران مدخل شد).
ق۵. اشارت رمزی است دلیل‌کننده بر حقیقت. باز عبارت بیان‌کننده است و ظاهرکننده و باطن غایب است و بر غایب دلیل قائم گردد (مستملی، ۳‏/۱۱۶۱‏) ║ ق۶. ای غصن مثمر از دوحۀ جهانداری پسندیده باشد ظاهر افعال تو دلیل‌کننده بر باطن اعمال تو (ظهیری۱، ۴۰۲) ║ ق۷. و همچنین اگر دیوانه‌ای را بیند که با زنی دیوانه زنا کند، یا با بهیمه‌ای، بر او واجب بُوَد که وی را از آن بازدارد. و آن برای تفاحش صورت آن کار و ظاهر شدن آن میان مردمان نیست؛ چه اگر این مُنکَر در خلوتی یابد نیز منع از آن واجب بُوَد. و این را درحق دیوانه معصیت نخوانند؛ چه معصیتی که در آن معصیت‌کننده‌ای نباشد محال است. پس لفظ مُنکَر بدان دلیل‌کننده‌تر است، و عامتر باشد از لفظ معصیت. و در عموم این صغیره و کبیره مندرج است. و حسبت‌ها به کبیره‌ها مخصوص نیست؛ بل برهنه کردن عورت در گرمابه، و با زن بیگانه به خلوت ایستادن، و در زنان بیگانه نگریستن، این همه صغایر است و نهی از آن واجب است. و در فرق میان صغیره و کبیره نظری است که بیان آن در «کتاب توبه» بخواهد آمد (مؤیّد خوارزمی، ۲‏/۷۰۱‏)

معنی دلیل‌کننده | فرهنگ جامع زبان فارسی