وضعیت: «تأییدشده»
ابتیاع ebtiyâ’ [جمع: ابتیاعات؛ <عربی>]
یک. (اسم) ۱. خریداری.
ق۷. حکم کنند برای صاحب ید، چون بیّنت او گواهی به سبب دهد ... خواه سبب ازآن جمله باشد که متکرر شود، چون ابتیاع، یا متکرر نشود چون نتاج (مختصر نافع، ۳۴۳) ║ ق۸. داخل آن چهار کاروانسرای عالی رفیع ... دو مسجد و یک سقایۀ معمور و سپید چون پوست خایه و یک صفّۀ مجلس جهت ابتیاع در غایت وسیع چون فضاء قضاء (حسین آوی، ۵۴) ║ ق۹. ضیعت‌هایی که عرب از همدان با قم نقل کرده‌اند به ابتیاع شرعی از سلمة بن سلمۀ همدانی و غیر او بدیشان منتقل شده بوده (حسن قمی، ۵۹) ║ ق۱۱. از دارالخلافه برای ابتیاع متاع و کنیزان به ساحل سند آمده بودند (معصومی، ۲۱) ║ ق۱۲. طریق ابتیاع اقمشه در سرکار مزبور به این دستور است ... (سمیعا، ۳۰) ║ ق۱۳. کونسل‌ها و ترجمان‌ها در ایران امتعه‌ای که به‌کار ملبوس ایشان بیاید و اکثر اشیاء ضروریۀ معیشت برای ابتیاع پیدا نمی‌کنند (رضاقلی خان، ۹/۶۹۳) ║ ق۱۴. برای آسایش عابرین ... تعمیراتی می‌شود، تا قراری در ابتیاع یا اجارۀ این منازل بدهیم (امین‌الدوله، ۳۱) ║ ۱۳۲۰ش. درحقیقت از به‌دست‌آوردن روزنامه بیش از ابتیاع پارچه مشعوف بودم (علوی۳، ۸۲) ║ ۱۳۶۰ش. ازاین‌رو مشتری وقت خریدن / بُوَد در ابتیاع هر دو مجبور (حالت۱، ۴۰۷) ║ ۱۳۷۳ش. عنایت داشته باشید که ورق زدن هرچیزی قبل از ابتیاع آن کراهت دارد (گلآقا۲، ۵)
۲. چیزی که خریده شده‌است (فقط به‌صورت جمع).
ق۱۴. تعجب در این است که این پول معلوم نیست چه شده. تنها بیست‌هزار تومان انعامات باشد و سی‌هزار تومان ابتیاعات (اعتمادالسلطنه۱، ۶۵۷) ║ این چادر‌ها که از ابتیاعات مصر است تا این ساعت ندیده بودم (امین‌الدوله، ۱۸۶) ║ انعامات و تکلّفات ... و محاسبات و قیمت ابتیاعات و غیره پرداخته شد (امین‌الدوله، ۳۴۹)
دو. (صفت) ⇅ ابتیاعیک. ۲.
ق۱۲. او نیز خاطر جمع کرده، مُهر، و به صاحب‌جمعان می‌دهد که موافق آن مشرفان اسناد اجناس ابتیاع قلمی نمایند (سمیعا، ۴۹) ║ مبلغ دوازده تومان مواجب و از یک تومان قیمت جنس ابتیاع، دویست‌وشصت‌وشش دینار و چهار دانگ از او بوده (سمیعا، ۷۱)
ابتیاع داشتن
↑ ابتیاعیک. ۱.
ق۱۴. با پول‌های جوف جوراب مقداری باروت و چند ذرع فتیلۀ باروتی ابتیاع داشته (ممتحن‌الدوله، ۶۳) ║ حضرت وزیر خانۀ مرحوم صاحب‌دیوان آشتیانی را ... ابتیاع داشته (ممتحن‌الدوله، ۶۴) ║ حاجی خان را شاه شهید مأمور برای ابتیاع داشتن آلات ضرب سکه فرمود (ممتحن‌الدوله، ۹۳)
ابتیاع شدن (شدن: گردیدن، گشتن)
خریده شدن.
ق۱۱. هزار اسب که در سرکار خاصۀ شریفه ابتیاع شده‌بود، به‌حسبِ مقتضای حال هریک به تقسیم و انعام پیوست (علّامی، ۱/۳۶۰) ║ ق۱۲. آنچه ابتیاع شود باید او مستحضر بوده، در رسیدن روزنامجات حیف‌ومیلی واقع نشود (رفیعا، ۲۷۳) ║ ق۱۳. عضدالملک اسب‌های جدید که برای فرّاشان ابتیاع شده بود از سان گذراندند (ناصرالدین شاه۱، ۱۶۸) ║ ق۱۴. یک دستگاه حروف لغت فرانسه نیز ابتیاع گردید (اعتمادالسلطنه، ۱/۱۶۱) ║ اسباب زیاد از بلورآلات ابتیاع شد (اعتمادالسلطنه۱، ۳۲۰) ║ این اراضی و باغ ... از پول مهریۀ مادرم ابتیاع گشته بود (ممتحن‌الدوله، ۲۷۵) ║ ۱۳۰۸ش. چه بسیار مرواریدی که در ظاهر شاداب و غلطان است و با قیمت گزاف ابتیاع شود و به زمان اندکی ... طراوت حسن و نظارت خود را ببازد (سدیدالسلطنه کبابی۲، ۸۳) ║ ۱۳۲۲ش. هزار توپ کلیجه ازآن برای اهل نظام به‌رسمِ علی‌الحساب به توپی چهارهزاروپانصد دینار ابتیاع شد (شیخ‌المشایخ، ۳۰۳)
ابتیاع فرمودن
(گاهی با حرف اضافۀ از) ؛ ↑ ابتیاعیک. ۱.
ق۱۳. حضرت شاهنشاهی به مبلغی خطیر و قیمتی اعلی آن بیوتات و اراضی را از ورثۀ او ابتیاع فرمودند (رضاقلی خان، ۱۰/۸۱۵) ║ ق۱۴. شاه ... فرمودند که یک جعبۀ ساز فرنگی، که تازه ابتیاع فرمودند، آوردند، کوک کردند (اعتمادالسلطنه۱، ۲۳۵) ║ ۱۳۱۲ش. صدوپنجاه بند کاغذ دورطلی و دویست شیشۀ مرکّب تبریز و چهار بسته قلم نیریز از بازار حلبی‌سازها ابتیاع فرمود (هدایت۶، ۵۴) ║ ۱۳۶۸ش. یک سرلشکر انگشتر برلیانی، که شاهنشاه برای شهبانو می‌خواستند، ابتیاع بفرمایند شبانه از جواهر‌فروشی به قیمت بیشتر خرید (علوی۶، ۲۱۴)
ابتیاع کردن
(گاهی با حرف اضافۀ از) ؛ ↑ ابتیاعیک. ۱.
ق۱۱. ای دیده ز اشک بی متاعم نکنی / در بیع‌گه غم ابتیاعم نکنی (میر داماد، ۱۳۱) ║ ق۱۲. شیشۀ آب‌لیمو به سیصد دینار خریدوفروش می‌شد، و هر شیشه را ... به مبلغ یک تومان ابتیاع می‌کردند (محمد مروی، ۲/۸۰۳) ║ ق۱۳. پیاله‌ای آورد از شیشه که در آن پول گم می‌شد. چون ندیده بودم قیمت آن را داده، ابتیاع کردم (سیّاح، ۴۸۸) ║ ق۱۴. از آ‌نجا خواستیم کاروانسرا رفته و ابتیاعات کنم (اعتمادالسلطنه، ۱/۱۲۳) ║ ۱۳۲۰ش. عاقبت آن پارچۀ کثیف را ابتیاع کردم (علوی۳، ۷۱) ║ ۱۳۶۲ش. بعداز این می‌توانید کفش‌هایتان را به قیمت نازل از مغازۀ ایشان ابتیاع کنید (میرصادقی۲، ۱۸۷) ║ ۱۳۷۴ش. بنت حرمله وادارش کرده بود یک جلد کتاب نفیس نامه‌نگاری ابوالید را ابتیاع کند (محمود۸، ۱۲۳)
ابتیاع نمودن
(گاهی با حرف اضافۀ از) ؛ ↑ ابتیاعیک. ۱.
ق۹. آن برد یمانی که حضرت رسالت به او ارزانی داشت، معاویه آن را از اولاد کعب به چهارهزار درم ابتیاع نمود (دولتشاه، ۲۸) ║ ق۱۰. حکم فرمود که آن کنیزک را از صاحبش به هرچه خواهد ابتیاع نماید (تتوی ـ قزوینی: تاریخ الفی، ۴/۲۳۳۹) ║ ق۱۱. لعلی است نفیس که در بندر گووه به‌جهتِ آن فرزند به مبلغ دو لک روپیه ابتیاع نموده‌اند (جهانگیر، ۲۲۸) ║ ق۱۲. دستور چنان است که جماعت یهودی خاک خلاص را از معیّرالممالک، ازقرارِ یک من به وزن شاه، یک‌هزاروشش‌صد دینار ابتیاع می‌نمایند (نصیری، ۳۸) ║ ق۱۳. گینه را که در افریقاست انگلیس از پرتوغال ابتیاع نمود (اعتمادالسلطنه۲، ۳/۱۷۰۹) ║ اغلب مردمانش مشغول به نگاهداری بوقلمون هستند که به‌سانِ گوسفند می‌چرانند ... و هنگام فروش مردم در بازار فروش ابتیاع می‌نمایند (سیّاح، ۴۰۹) ║ ۱۳۰۹ش. در فروش قند، هرچه را که تجار به خارج حمل می‌کردند ممنوع بودند از حمل آن، مگر اینکه از دولت ابتیاع نمایند (نواب رضوی، ۱/۷۱۵) ║ ۱۳۲۹ش. برای مدرسه اگر از اسباب و لوازم منقصتی باشد، از قبیل اسباب جراحی و کتب و غیره، ابتیاع نماید (مخبرالسلطنه، ۴۵) ║ ۱۳۷۱ش. اگر خریدار آن را برای تراشیدن سر ابتیاع نماید ... با قید احتیاط بلامانع می‌باشد (شهری۱، ۲/۱۲۶)