فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

اتفاقیه

وضعیت: «تأییدشده»
اتفاقیه ‎ettefâqiy(y)e‎ [گونۀ دیگرِ اتفاقی؛ جمع: اتفاقیات؛ <از عربی اتفاقیَّة>]
‌یک‌. (صفت) ⇅ اتفاقی‏‌یک‌. ۱.
ق۱۱. از قضایای اتفاقیه، در آن روز که خان احمد در مجلس خواندگار بود، این مصحف را به مجلس آورده بودند (محمود افوشته‌ای، ۴۷۲) ║ ق۱۲. از اکثر مراتب اتفاقیه اطلاع حاصل است (گلستانه، ۵) ║ ق۱۳. میرزا مسعود ازجانب نایب‌السلطنه مأمور پطرزبورغ گردید که ... تأسف و تحسر دولت علیه را از وقوع این غایلۀ اتفاقیه به امنای دولت روسیه واضح و آشکار نماید (بهاءالملک، ۱۴۴) ║ ق۱۴. هما و فردوس ... به ذکر حالات خود و وقایع اتفاقیه مشغول شدند (خسروی۳، ۸۴) ║ ۱۳۲۰ش. قراین و اوضاع و احوال اتفاقیه و تصادفات زمانیه و شرح هریک را در مقام جداگانه ذکر خواهیم کرد (محمد عرب‌زاده: مجموعه حقوقی، ش۲۳۲‏/۱۰۰۰‏) ║ ۱۳۶۲ش. گزارش واقعه: ... خراب‌کاری، تصادف، تکرار وقایع اتفاقیه راجع‌ به زباله، یا چیز دیگر (کلانتریان، ۴۰۸) ║ ۱۳۸۲ش. عم‌قزی ... حرفی نزد، ولی فهمیدم که توقع دارد وقایع اتفاقیۀ مراسم را آن‌طور که شایستۀ خانم کوچک است به اطلاع دیگران برسانم (کریمی، ۱۸۶)
‌دو‌. (اسم) ۱. ⇅ اتفاقی ‏‌دو‌. ۱؛ قس: لزومیه.
ق۷. نقیض متصله متصله باشد مخالف آن در کم‌وکیف، بر وجهی کی اعتبار کرده‌ باشند در سالبه: سلب لزوم در لزومیه و سلب اتفاق در اتفاقیه (قطب‌الدین شیرازی، ۲‏/۱۱۶‏) ║ ق۸. در متصله اگر صدق تالی در او بر تقدیر صدق مقدم ازبرای علاقه باشد که موجب آن بُوَد، همچو علیت و تضایف، آن را لزومیه خوانند ... والا اتفاقیه (شمس‌الدین آملی، ۲‏/۴۵۴‏)
۲. ⇅ اتفاقی‏‌دو‌. ۲.
ق۱۱. بر این طور چیزها مدار نتوان نهاد که شاید ازجملۀ اتفاقیات باشد و ما را نیز امثال این امور معاینه و مشاهده شده (بداؤنی، ۱‏/۱۱۸‏) ║ ق۱۴. از آنچه نوشته سپرده بودند چندانی عاید نشد و محصلان به‌سختی مطالبه داشتند و انجام این خدمت را در معرض امتناع می‌شمردند و چارۀ او را در اتفاقیات غیبیه می‌پنداشتند (حسن فسایی، ۱‏/۲۷۲‏) ║ ۱۳۰۷ش. خدا تعرضاً این اتفاقیه را واقع ساخته که فردا بنماید که ازروی دوشک خوابیدن چه افزوده می‌شوی بر آن‌هایی که روی گلیم خوابیده‌اند (آقا نجفی، ۳۹۳) ║ ۱۳۴۳ش. از عجایب اتفاقیات آنکه کربلایی ولی در این‌ میان نفله شد، ولی در موعد مقرر از خان‌صاحب و دیلماج او اثری ظاهر نگردید (نامور، ۶۰۷)
ترکیبات: قضیۀ اتفاقیه

معنی اتفاقیه | فرهنگ جامع زبان فارسی