وضعیت: «در دست علوم انسانی»
مستقل mostaqel [فعل همایند: شدن، کردن، گردانیدن، گردیدن، گشتن، نمودن]
یک. (صفت) ۱. دارای کفایت، اختیار، توانایی یا تسلط بر چیزی یا در انجام کاری به‌گونه‌ای که هیچ‌کس همتا یا معارض او نباشد ؛ مستقله۸.
ق۶. خلل در مُلک شایع بود و از کرمان رمقی مانده و ظنّ که کیاست او به سدِّ خلل و ازالت علل مستقل خواهد بود نه چنان افتاد (ابوحامد کرمانی، ۷۰) ║ ق۷. حسن صبّاح اخزاه‌اللّه، چون بر الموت مستقّر و مستقلّ گشت، داعیان به اطراف و اکناف فرستاد (جوینی، ۳/۱۹۵) ║ ق۸. اگر او را پسران مستقل متعدد باشد هرکه کافی‌تر باشد... او را به جای پدر ثبت کنند و عمل و وظیفۀ نان که پدر او داشته ازآن او باشد بی شرکت غیر (رشیدالدین فضل‌الله۱۷، ۱۵۲) ║ ق۹. قضای آسمانی و حضرت دولت‌پناهی او را دست داده، برادرش... را در مملکت نائله رستاق مستقل گردانید (مرعشی، ۶۹) ║ ق۱۰. علی‌کلا‌التقدیرین بعداز قتل اسفار مرداویج بر سلطنت مستقل گردید (خواندمیر۱، ۲/۴۲۲) ║ ق۱۱. میرزااحمد... به منصب نظارت کل سرافراز گشته، ناظر مستقل مطلق‌العنان بود (اسکندر بیک، ۱/۲۶۱) ║ ق۱۲. مرض کز ضعف خود را مستقل دید/ زمین تا آسمان چون وهم بالید (بیدل، ۳/۴۶۳) ║ ق۱۳. هرکدام را که بر یکی از نواحی والی ساختی او را مَلِک خطاب ده و تاجی بر سر او بگذار و او را بر مملکت خود مستقل کن (نورالدین جزایری، ۱/۱۴۰) ║ ق۱۴. خیلی افسوس خوردم که چرا شاه مستقل ایران خود را این‌طور خفیف و خوار می‌کند (اعتمادالسلطنه۱، ۷۹) ║ ۱۳۰۹ش. سابقاً وزرای دولتی در کار خودشان مستقل و مختار بودند (نواب رضوی، ۲/۱۰۵۲) ║ ۱۳۴۰ش. اوضاع فلکی را مستقل در تأثیر و علّت تام دانستن به‌طوری‌که قابل تخلّف نباشد، ظاهر کلمات فقها آن است که این قِسم اعتقاد موجبِ کفر است خواه منکر صانع عالم باشد یا نباشد، بلکه کواکب را مدبّر عالم بداند (دستغیب، ۲/۱۰۲)
۲. منفرد و جدا از دیگر افراد یا چیزها و بدون وابستگی به آنها ؛ مستقله۱.
ق۶. استغفار طاعتی است مستقل، و فایدۀ او تحصیل ثواب باشد به نزدیک ما دون اِسقاط عِقاب (ابوالفتوح، ۶/۱۰۵) ║ ق۷. مناسب چنان نمود که هم این‌جا اشارتی موجز نیز به آن دو قِسم دیگر اعنی منزلی و مدنی هم بر شیوۀ حکما کرده‌شود تا هر سه قِسم حکمت عملی و خُلقی و منزلی و مدنی بر شیوۀ حکما متلاصق باشد، و رساله‌ای مستقل شود درآن‌باب (قطب‌الدین شیرازی۲، ۹۶) ║ ق۸. در این هر دو مسجد درس تفسیر و حدیث و سایر علوم شرط کرده و آن را به شرح و بسط در فصلی مستقل که بعداز این می‌آید بیان خواهیم کردن (رشیدالدین فضل‌الله۱۷، ۱۲۸) ║ ق۹. از معمار همت آن خاقان کسری‌معدلت، چندان آثار، از مدن و امصار و قری و انهار و قلاع و حصار و ابواب‌البر از مساجد و معابد و اربطه و قناطر و سایر عمارات، از قصور و دور و بساتین و باغات و غیرآن در جمیع معمورۀ عالم بازمانده که جز در مطولی مستقل، به‌تفصیل شرح نتوان داد (شرف‌الدین یزدی، ۲/۱۳۳۹) ║ ق۱۱. پادشاه به‌جهتِ چندین بواعث که هرکدام از آن علتی مستقل بود ازبرایِ ویرانی و پریشانی لشکر از دور قلعه برخاسته و ناچار اَلْعَودُاحمد گفته به‌جانبِ بهکر بازگشتند (بداؤنی، ۱/۳۰۰) ║ ق۱۳. در اول آن کتاب، مقدمه‌ای نوشته‌ام که شافی در امامت است و صلاحیت دارد که کتاب مستقلی باشد (تنکابنی، ۳۳۸) ║ ق۱۴. بودجۀ سازمان در بودجۀ کل کشور در ردیف مستقل ذیل ردیف وزارت دادگستری منظور و یک پنجم آن خارج از شمول قانون محاسبات عمومی و سایر مقررات مصرف خواهد شد. {۱۳۷۵ش} (آئین کیفری، ۶۱۹) ║ ۱۳۱۵ش. متغایر و مستقل بودنِ نفس از بدن به‌وجهی‌که او بیان کرده‌است ثابت نمی‌شود (فروغی، ۱/۲۰۳) ║ ۱۳۳۹ش. تشبیب یکی از ارکان مهم قصیده است و بعضی حسن تشبیب را از صنعت‌های مستقل بدیع دانسته و برخی آن را از فروع حسن مطلع یا داخل در حسن ابتدا شمرده‌اند (همایی، ۱۶۳) ║ ۱۳۴۳ش. ساختمانِ هر اطاقک موجودیتِ مستقلی جدا از دیگران داشت (نامور، ۴۶۱) ║ ۱۳۸۱ش. شمخانی... سعی در جدا و مستقل نمودن وی از جریان یا مکتبی منسوب به سقاخانه دارد. {ش۲۱۱۳} (ایران۳، ش۲۰۹۵/۲۰)
۳. (درمورد سخن) که به‌تنهایی و بدون وابستگی به کلمات یا سخنان قبل و بعد دارای معنی مشخصی باشد ؛ مستقله۴.
ق۶. مبتدا بی‌خبر مستقلّ نبود، و شرط بی‌جزا (ابوالفتوح، ۱/۲۳۳) ║ ق۷. التفات: آن است کی چون شاعر از معنی خویش فارغ شد در تمامِ بیت اشارت به معنی‌ای دیگر کند کی هرچند به نفْسِ خویش مستقل باشد اما هم به معنی اول تعلّقی دارد (شمس قیس، ۳۷۳) ║ ق۸. اگر ندانند که قول سابق است یا فعل، امّت را به قول عمل باید کرد زیراکه قول در افادت مستقل است دون فعل که آن مفتقر است به قول (شمس‌الدین آملی، ۱/۴۴۲) ║ ق۹. مرتبۀ اول‌ـ آن است که مصراع اول مستقل باشد در فهمِ معنی و چون مصراعِ ثانی را به او ضم کنند در معنی به آن مقیّد نشود یعنی هریک از مصراعین مستقل باشد در فهم معنی (محمود حسینی، ۱۲۹) ║ ق۱۰. اگر در این الفاظِ قطع‌کرده، چنان رعایت کنند که بعضی از آن اجزا فی‌نفسه در معنی مستقل باشد... خالی از لطافتی نخواهد بود (فخرالدین صفی، ۲۸۶) ║ ق۱۱. و در روایت آمده از... امیرالمؤمنین، علی بن ابی‌طالب... که اسم اعظم این است: «یا هو! یا من هو! یا من لا هو إلا هو» اخیر ضمیر و سه متقدم اسم مستقل برأسه (میر داماد۱، ۱۹۷)
۴. (کلام) (درمورد چیزی) که وجود او وابسته به خودش باشد و برای وجود داشتن نیازمند دیگری نباشد ؛ مستقل بالذات؛ مستقله۲.
ق۶. قدرتِ او مستقل است به ایجاد و اختراع و قدرتِ ما معلول است و مستفاد از او و قائم است بدو (عین القضات۲، ۲/۲۶۱) ║ ق۷. اگر جسم نبود سیاهی نتواند بود و اگر چوب یا آنچه به جای او بایستد نباشد صورت تختی نتواند بود، و چنین موجود را عرض گویند. یا چنین نبود بلکه او را به نفْس خود بی‌تبعیّت مستقلّی دیگر، استقلال تواند بود (خواجه نصیر۱، ۵۰) ║ ق۹. قطره‌ای از تموج دریا/ در زمستان فتاد بر صحرا//خویش را منجمد ز شدّت بَرْد/ هستی مستقل توهّم کرد (جامی۳، ۱/۲۷۵) ║ ق۱۱. و اما انسان کبیر - که شخص جملی نظام وجود است - هرچند که مبدَع است نه مکوِّن و نه مخترع به اتفاق جمیع حکما قولاً واحداً؛ چه او را ورای حقیقت قیوم واجب بالذات - جل‌سلطانه - منتظری و موقوفٌ‌علیهی متصور نیست، بلکه نفس مرتبۀ ذات قیومی وجوبی، فاعل مستقل و جاعل تام اوست (میر داماد۱، ۱۷۱) ║ ق۱۳. مگرنه، آنان نیز خدا را به وحدانیت می‌شناختند و آن جمادات را شفعا و وسایل می‌دانستند، نه خدای مستقل؟ (دنبلی، ۱۴۸) ║ ۱۳۱۵ش. عَرَض... وجود مستقل ندارد و قائم به جوهر است (فروغی، ۱/۴۳) ║ ۱۳۳۵ش. برخی (صائبیان) به ارباب متعدد (روحانیین) قائلند که ارباب انواع خوانند و آنان را مستقل و واجب‌الوجود شمرند و نماینده آنان را خورشید و ماه و انجم رخشان دانند (الهی قمشه‌ای، ۱/۲۶۳) ║ ۱۳۴۸ش. فیلون که به سه اقنوم= ذات قدیم و مستقل معتقد بود و بعد در مسیحیت مذهب کاتولیک را به‌وجود آورد (شریعتی، ۱۴۶)
۵. (سینما) ویژگی فیلمی که خارج (مستقل) از سیستم استودیویی هالیوود و همچنین شرکت‌های فیلم‌سازی مشهور در سایر نقاط جهان تولید می‌شود. این اصطلاح همچنین فیلم‌های غیرتجاری و هنری را که با دیگر فیلم‌های تجاری و سینمای کلاسیک هالیوود تفاوت دارند، در بر می‌گیرد. این فیلم‌ها معمولاً توسط استودیوهای فیلم‌سازی کوچک ساخته می‌شوند.).
۱۳۸۴ش. در این کشورها کانال‌های متعدد برای نمایش فیلم‌های مستقل و هنری هم وجود دارد (فیلم، ش۳۳۱/۲۱)
۶. (علوم سیاسی) غیروابسته به کشورهای دیگر یا احزاب و گروه‌های سیاسی.
۱۳۷۵ش. مندس فرانس تا آخر عمر یک سیاست‌مدار خوش‌نام و مستقل باقی ماند (ندوشن، ۳/۲۰۶) ║ ۱۳۸۲ش. دراین‌میان کاندیداهای مستقل هم بر تنور داغ شعارسازی و بازی کلمات دمیدند (ایران۳، ش۲۷۲۹/۷)
۷. دارای اندیشه و نظریۀ خاص و جدا از دیگران ؛ مستقله۳.
ق۷. عجم در کلّ ابواب... و در تسمیۀ اجزا و ارکان و تصدیر بحور و اوزان و تقریر یجوز و لایجوز آن ناقل‌اند نه مستقل (شمس قیس، ۶۱) ║ ق۱۱. تواند بود که با رأی خویش راهی پیش گرفته، منشأ استقلال او در آن سخن باشد که از کسی یاد گرفته‌باشد. پس اگر جای استنباط یعنی فراگرفتن و کیفیت آن می‌دانَد... او درحقیقت مستقل نیست (خالقداد۲، ۱/۵۸) ║ ق۱۲. نشود مقلد راز دل به هوس محقق مستقل/ ز غرور اگر همه ناوکت به نشان رسد که خطا کند (بیدل، ۲/۵۷) ║ ق۱۴. مستقل نیست دو کس درسرِ یک رأی ولی/ سر هر برزن‌وکو صحبت از استقلال است (عارف، ۲۴۹) ║ ۱۳۱۵ش. تحقیقات شخصی او چنان است که می‌توان او را مستقل بلکه هم‌پایۀ دکارت دانست (فروغی، ۲/۸۲) ║ ۱۳۴۴ش. پسران را به خودبستگی تشویق می‌کنند و آنان را وامی‌دارند تا در اندیشه و عمل مستقل باشند (زریاب، ۱۴۵)
۸. آمادۀ انجام دادن کاری.
ق۶. بدان که خذلان چون خصم الدّ و عدوی اشدّ است... مستقل شبیخون و مستبد هجوم پیوسته آلت و عدت جهت دفع مضرت او مهیّا دار که او خدم‌وحشم ترا بر منافات و معادات تو اغرا دهد (محمد ملطیوی۱، ۱۹۵) ║ ق۷. شاه باید که پیش از افتقار به بندگان و احتیاج بدیشان اعیان دولت و اعوان حضرت را به عین رأفت منظور دارد، به حُسن عاطفت مخصوص و اگرچه در آن حال از وجود ایشان فراغ کلّی حاصل باشد و استغنا به‌کمال تا چون وقت احتیاج آید ایشان معدّ کفایت مهمّات و مستقل دفع مُلِمّات باشند و یک لحظه از طلب شهریاری و قوام امور جهان‌داری غافل نشوند (محمد ملطیوی، ۴۸) ║ ق۸. باری‌تعالی میان این جوهر و بدن عشقی طبیعی و نزاعی غریزی افگنده است که به سبب آن به جانب بدن متّحد است و به تحریک و تدبیر آن مستقل و هم بدن از وی بدین سبب متأثّر می‌شود و هم او از بدن (نظام تبریزی، ۱۱۰) ║ ق۹. صاحب‌قران... شهر را به‌محاصره انداخت و چهل‌ویک روز به محاصره مشتغل و مستقلّ بود (ابوبکر طهرانی، ۲۲۵) ║ ق۱۴. این همه را گفت و قوی کرد دل/ داد به‌خود جرأت و شد مستقلّ (ایرج میرزا، ۹۹)
۹. آزاد و رها از سختی یا قید و بند.
ق۷. گر رهانَد پایِ خود ازدستِ گِل/ گِل بمانَد خشک و او شد مستقل (مولوی۲، ۲/۱۲۸) ║ ق۸. مَثَلِ جزویاتِ دنیوی به‌نسبت با دین‌دار هم‌چنان است که کسی را بر درخت بندند که چون بندِ وی از درخت بازبگشایند، او مستقیم و مستقل گردد و از قید خلاص یابد (ابن بزّاز، ۵۹۵)
۱۰. خاص و ویژه در امری یا برای کسی. منحصر.
ق۶. ابووائل گوید رحمة‌الله‌علیه: «چون مملکت کوفه و بصره، عبیدالله زیاد را مستقل شد و جمعیّت کرد که با بصره رود، مرا گفت: «یا ابی‌وائل! چون من با بصره روم، بر اثر من با بصره آی تا مرا با تو انس باشد و ترا از ما منالی باشد.» (هزار حکایت، ۱/۳۲۵) ║ ق۷. همه اجزای عالم را غم تو زنده می‌دارد/ منم کز تو غمی خواهم که در وی مستقل باشم (مولوی۱، ۳/۲۰۱) ║ ق۸. مُلک بر ابوسعید مستقل شد. امارت اولوس به امیر تاج‌الدّولةوالدّین انوشروان عهد شیخ حسن - طاب‌مثواه - مقرّر شد که از همه اصیل‌تر و عمّه‌زادۀ سلطان بود (قطبی اهری، ۲۱۴) ║ ق۱۳. تعبیر زمین... اگر دید که بر زمینی می‌رفت که هرگز آنجا نرسیده‌بود، به‌نیّتِ آن‌که به وی مستقل شود، میراثی یابد (نوری، ۱/۳۶۲) ║ ق۱۴. بلکه هرگاه به‌دقت ملاحظه شود، ازبرای هر کلمه‌ای یا رفیقش خاصیت مستقلی می‌باشد، مثل تخصیص و اهتمام و امثال این نکات، که اگر ملاحظه نشود مقصود از آن فوت می‌گردد، بلکه الفاظ مشترکه و مترادفه اگر به جای یکدیگر گذارده شود مطلبی از آن فوت می‌گردد (ابوالقاسم یزدی، ۱/۸۷) ║ ۱۳۲۷ش. بعد از اشغال شدن سمرقند از طرف عسکران پادشاهی روسیه این حال در آنجا بر هم داده شده باشد هم، این احوال خنده‌آور فاجعه‌آمیز در مدرسه‌های بخارای امیری که در همۀ بیمزگی‌های خود مستقل بود، تا انقلاب بخارا جاری ماند (عینی، ۲/۱۶۲) ║ ۱۳۳۴ش. از آن روز به‌بعد دیگر جای مستقل و مخصوصی به خود داشتیم و از کرایه‌نشینی... معاف شدیم (نفیسی۱، ۷۳۵) ║ ۱۳۴۴ش. جامعه... واحدی است با کِیفیتی مستقل، کلی است متمایز از اجزای خود (آریانپور، ۱۱۹) ║ ۱۳۸۲ش. مهم‌تر از وقوع واقعه، نوشتن آن است که مستقل بوده و نیاز به قواعد خاص خودش دارد (ابوتراب خسروی، ۸۵)
۱۱. (درمورد پرنده یا مانند آن) که تا ارتفاع زیادی پرواز کند و بالا برود.
ق۶. النَّاهِضُ: کبوتربچۀ به‌پَرآمده، و کرکس‌بچه، ناهِضٌ مُسْتَقِلٌّ: برخیزندۀ قوی (کرمینی۱، ۱/۷۱۹) ║ ق۱۰. ملخی که می‌پرد و در پریدن مستقل است حلال است (لسان طبسی، ۱۳۴)
۱۲. (علوم سیاسی) (درمورد کشور یا ناحیه‌ای) دارای استقلال ؛ ← استقلال۱۱.
ق۱۳. دولت انگلیس دراوایل طایفۀ مزبوره را تقویت کرد که شاید یک دولت معقول و حسابی و مستقل باشد. {ش:۵۳۳} (دولت علیّه، ۱/۴۹۳) ║ ق۱۴. اولیای دولت ایران... اکنون نیز بدان‌چه شایستۀ حفظ حقوق و رعایت شأن و شؤنات یک دولت مستقلی است حرکت فرموده. {س:۲} (اختر، ۴/۲۹۷۹) ║ ۱۳۰۸ش. بندر قطر حقیقتاً از بنادر (نجد) محسوب شود شیخ و حکومت مستقل داشته بعد از انقراض دولت آل‌عثمان در تحت نظر امارت نجد درآمد و شیوخ آنجا استقلال سابقهٔ خود را هم از کف داده‌اند (سدیدالسلطنه کبابی۲، ۳۲) ║ ۱۳۳۳ش. لرد بایرن نماند که تحقّق یافتن آرزوی خود، یعنی مستقلّ گشتن یونان را ببیند (مینوی۱، ۲۶۷) ║ ۱۳۵۴ش. او از صد سال پیش پیوسته در این نیت بوده که دولت‌هایی مستقل، چون ایران، عثمانی و افغانستان حایل پیش‌رفت روس به طرف هندوستان و مدیترانه باشند ولی این دولت‌ها باید بر پای خود بایستند (دشتی، ۱۲) ║ ۱۳۸۲ش. ایشان... در جهتِ نزدیک کردن کشورهای مستقل آسیایی و آفریقایی به منظورِ مقابله با شرایط دوقطبی آن زمان خاطرنشان کردند، مهم‌ترین علّتی که توانست کشورهای آسیایی و آفریقایی را در آن زمان دور هم جمع کند و بعد هم جنبش عدم تعهّد پایه‌گذاری شود، وحدت نیاز بود. {ش۲۷۲۹} (ایران۳، ش۲۷۲۹/۲)
۱۳. (درمورد کسی) دارای توانایی و امکاناتی که او را از دیگران بی‌نیاز کند.
ق۱۳. خوش‌نویس‌های ما خیال می‌کنند که چون دایرۀ نون را خوب گرد می‌کشند، باید دولت آنها را ازجمیعِ جهات مستقل بسازد (ملکم خان، ۱/۱۳۶) ║ ۱۳۲۴ش. از تصدقِ سر آقا... در این دوساله... خود را از شاگردی خلاص کردم و با هزار قرض‌وقوله... بساط کوچکی پهن کردم و برایِ خودم... خرده‌فروش ولی مستقل شدم (آل‌احمد۶، ۴۴) ║ ۱۳۳۸ش. هما در چنین اطاق لخت و بی‌جل‌وپلاسی زندگی می‌کرد و آن‌طورکه می‌گفت زندگی مستقلی را می‌گذرانید (افغانی، ۱۵۵) ║ ۱۳۸۳ش. با خودم می‌گفتم از این پس آزاد و مستقل زندگی می‌کنم بی‌آن‌که به چیزی یا کسی وابسته باشم (وفی، ۹۸)
۱۴. (حقوق) (درمورد دادگاه) که می‌تواند راسا و بدون ارجاع پرونده به دادگاه بالاتر حکم صادر کند.
ق۱۴. دادگاه بخش از سازمان قضایی دادگستری حذف می‌شود و رسیدگی نخستین به کلیۀ دعاوی حقوقی و اموری که تا قبل از اجرای این قانون در صلاحیت دادگاه‌های بخش بوده به عهدۀ دادگاه‌های شهرستان و بخش مستقل خواهد بود. {۱۳۵۶ش} (آئین کیفری، ۲۸۵) ║ در حوزه‌های قضایی شهرهای بزرگ که با تصویب رئیس قوۀ قضاییه دارای مجتمع‌های جزایی مستقل می‌باشند اجرای احکام مدنی صادره از دادگاه عمومی جزایی به عهدۀ واحد اجرای احکام مدنی مستقر در این مجتمع‌ها و تحت ریاست دادگاه صادرکنندۀ حکم است.{۱۳۷۳ش} (آئین کیفری، ۳۴۴) ║ ۱۳۲۱ش. در روزهایِ اول همه تصور می‌کردند که محکمۀ پنجاه‌وسه نفر مستقل است و محاکمه جدّی است (علوی۱، ۱۵۶) ║ ۱۳۶۸ش. ساواکی‌ها... چنین وانمود می‌کنند که دادرسی ارتش مستقل است و قضاوت دربارۀ مجرمین عادلانه خواهد بود (علوی۶، ۹۹)
۱۵. دارای استقلال ؛ ← استقلال۱۲.
ق۱۴. کلیۀ هزینه‌های دادستانی ویژۀ روحانیت به عنوان یک سازمان مستقل دارای ردیف بودجۀ خاص پیش‌بینی و اختصاص داده می‌شود. {۱۳۶۹ش} (آئین کیفری، ۳۹۵) ║ افراد وطن عبارت از تشکیلات یک دستگاه وضع قانون و یک دستگاه اجرای قانون - یعنی تنظیمات سعادت وطن - رئیس این دو دستگاه مستقل تنها شخص شخیص پادشاه است (مراغهای، ۶۸) ║ ۱۳۱۲ش. پرویز... گفت... اگر می‌دانید که ممکن است ریاست محاسبات را به شما بدهند ضرری ندارد والّا باید سعی کنید احصاییه یک ادارۀ مستقل و آزادی باشد بلکه اگر توانستید یکی‌دو شغل دیگر را هم ضمیمه کنید (حجازی۲، ۹۸) ║ ۱۳۴۸ش. اختلاف بارزی هست میان اطبای مستقل و پزشکانی که مزدبگیر فلان دستگاه دولتی‌اند یا درخدمتِ فلان شرکت بیمه (آل‌احمد۵، ۱/۶۸) ║ ۱۳۵۵ش. حزب دموکرات نماینده کاسب‌کاران مستقل بود (نهضت زنان، ۱۳۸) ║ ۱۳۸۰ش. نهادهای مستقلی که جزء لاینفک مشروطیت بودند، یکایک منحل یا سرکوب می‌شدند (خانیکی، ۲۷۸)
۱۶. (نظامی) ویژگی بخشی کوچک از ارتش (مانند تیپ یا هنگ) که مستقیما زیر نظر فرمانده کل باشد و با سایر قسمت‌های لشکر ارتباطی نداشته باشد.
ق۱۴. مادۀ واحده کلیۀ نظامیان دارای درجۀ سرتیپ دومی که شاغل در محل‌های سرلشکری و فرماندهی تیپ‌های مستقل هستند نیز مشمول مادۀ (۳) «قانون تعیین حدود صلاحیت دادسراها و دادگاه‌های نظامی کشور» مصوب مورخ ۱۳۷۳/۵/۶ مجمع تشخیص مصلحت نظام می‌باشند{۱۳۷۴ش} (آئین کیفری، ۴۰۹) ║ ۱۳۲۰ش. گیلانی ... بالاخره در تحت سرپرستی فرمانده معظّم و محبوب تیپ مستقل شمال حضرت سرتیپ فضل‌الله خان زاهدی دامت‌شوکته موفق گردیده یک بنای عدیم‌المثال و یک خیابان معظمی به یادگار تاج‌گذاری اعلی‌حضرت شاهنشاه ... بنا و امتداد دهد (اسناد اصناف، ۱/۶۷) ║ ۱۳۲۱ش. من که علی‌شاه را در مقام سرتیپی و رئیس تیپ مستقل کرمان دیدم، اثری از معامله‌به‌مثل ازطرفِ رضا در صورت او به‌جا نیاوردم و این خود مدلّل می‌دارد که رضا بیش‌تر از علی‌شاه رعایت هم‌قطاری را می‌نموده‌است (عبداللّه مستوفی، ۳/۳۲۴)
۱۷. (موسیقی) ؟؟.
۱۳۷۷ش. شهبازیان... سعی می‌کند... با اجرای قطعاتی مستقل از... موسیقی‌های غیرِردیف ایرانی با ساز تنها... تنوعی در موسیقیِ فیلم ایجاد کند (گزارش فیلم، ش۱۱۶/۳۵)
دو. (قید) به طور جداگانه و بدون وابستگی به دیگری.
ق۱۴. دل به ارباب ولایت مستقل باید سپرد/ سینه‌برسینه به مولا متّصل باید سپرد (نسیم شمال، ۱/۲۵۶) ║ شاه و اتابک هم مستقل تلگراف رمز می‌کنند که، کاری بکن بعد از تو ظل‌السلطان را بخواهند (نظام‌السلطنه مافی، ۳/۷۶۶) ║ ۱۳۳۵ش. خدا حکیم‌تر از آن است که کار خلق جاهل را به خود آنان واگذارد و عملشان را مستقل به خودشان تفویض کند (الهی قمشه‌ای، ۲/۱۶۸)
ترکیبات دیگر: متغیر مستقل