فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

بی‌استطاعت

وضعیت: «در حال تأیید»
بی‌استطاعت ‎bi’estetâ’at‎
(صفت) ۱. (درمورد کسی) که توانی تحمل سختی و رنج را ندارد.
ق۶. دل در فراق بی‌طاقت شد، و جان از اشتیاق بی‌استطاعت (لمعة‌ السراج، ۲۰۳) ║ ق۱۳. شفاعت‌گسترا فرما شفاعت / به حال سید بی‌استطاعت (شاه‌علی اله‌آبادی: تذکرۀ خازن الشعراء، ۳۴۸؛ انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، ۱۳۸۶ش.)
۲. (درمورد کسی) که توانایی مالی ندارد؛ فقیر؛ ندار.
ق۹. ما تنگدست و مفلس و بی‌استطاعتیم / بااین‌همه به مغفرت تو امیدوار (ابن حسام خوسفی، ۱۷) ║ ق۱۱. حکم کردم که ... هر مزارعی و رعیتی که از رعیتی و زراعت بی‌استطاعت شده باشد مصالح زراعت و عمارت به وی مقرر دارند (ابوطالب تربتی، ۲۱۸) ║ ق۱۳. به‌ جهت آسان کردن قرض‌های قرض‌داران بی‌استطاعت در خصوص حل مسئلۀ دیونات که پیش از واقعۀ سال ۱۸۶۶ قرار داده شده راه یک قرار قطعی به‌دست آورده خواهد شد (اختر، ۲‏/۱۱۹۸‏) ║ ق۱۴. این گمرکات از همه قسم اجناس مصرف‌شدنی بلوکات اخذ می‌شود ازقبیلِ گوشت و شراب و میوجات و روغن و سایر ماکولات و اجناس و خیلی اسباب زحمت و برای کارگران و مردمان بی‌استطاعت شاق است و مدتی است گفتگو می‌کنند که آن را حذف نموده، سانتیم‌های اضافی را زیاد کنند (فروغی۲، ۵۲۷) ║ ۱۳۲۰ش. هر چرخی ۱۸ شاهی بدهیم اگر ذره‌ای بازرسی گردد، مبرهن می‌گردد که ما یک مشت اشخاص عیالوار بی‌استطاعت پریشان‌روزگار با چه سختی و عسرتی امرار داریم (اسناد اصناف، ۲‏/۷۷۴‏) ║ ۱۳۳۴ش. پدران نیکوکار ثواب را در این می‌دانستند که خرج ختنه‌سوران کودکان بی‌استطاعت را هم بدهند (نفیسی۱، ۶۰۱)
۳. (درمورد کسی) که توانایی و استعداد انجام کاری را ندارد ؛ عدیم‌الاستطاعة.
ق۱۰. لاجرم از آنچه مسموع این فقیر بی‌بضاعت افتاده و مشهور حقیر بی‌استطاعت گشته در این رساله مرقوم گردانیده و مسطور ساخته‌است (بدری کشمیری: سراج الصالحین، ۲۴۴؛ مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان، ۱۳۷۶ش.) ║ ق۱۱. این چند بیت متفرقه از آن قصیده است، که این ذلیل بی‌بضاعت و این قلیل بی‌استطاعت، از برای تصدیق در این تألیف بر بیاض می‌بَرد (فخرالزمانی، ۵۹۹) ║ ق۱۲. چون این فقیر بی‌بضاعت و حقیر بی‌استطاعت ... (ابایزید برزنجی: فهرست نسخه‌های خطی کتابخانه عمومی حضرت آیة‌الله نجفی مرعشی، ۳۱۴؛ کتابخانه عمومی مرعشی نجفی، ۱۳۷۱ش.)

معنی بی‌استطاعت | فرهنگ جامع زبان فارسی