فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

میخ

وضعیت: «در دست پیشه و صنعت»
میخ ‎mix‎
‌یک‌. (اسم) میله‌ای معمولاً فلزی، استوانه‌ای‌شکل و نوک‌تیز با سری به شکل‌های گوناگون که برای اتصال دو قطعه به هم یا نصب کردن چیزی در جایی و مانند آنها به کار می‌رود.
ق۴. خدای... او را بفرمود... آن تخته‌ها با یک‌دیگر به میخ بدوز (بلعمی۱، ۱۳۶) ║ ق۵. دیوار خانه همه به تخته‌ها رُخام پوشیده‌است از الوان. و برجانبِ غربی شش مِحراب است از نقره ساخته، و به میخ بر دیوار دوخته (ناصر خسرو۲، ۱۳۱) ║ ق۶. چنان‌که خیمة‌ نیلوفری مرا بشکست/ شکسته بادش میخ و گسسته باد طناب (جمال‌الدین اصفهانی، ۴۴) ║ ق۷. خیمه را اگرچه ستون و طناب تمام بود ولیکن جز به میخ قرار نگیرد، و تا در گوشه‌ای یک میخ درمی‌باید خلل آن در خیمه ظاهر می‌شود (نجم دایه، ۴۶۶) ║ ق۸. چو هنگام کوچ است بربند رخت/ چرا میکنی خیمه را میخ سخت (عضد یزدی، ۱۶۲) ║ ق۹. الدِسار: میخ آهنین و رشتۀ لیف که کشتی بدان محکم کنند (خطیب کرمانی، ۲۸) ║ ق۱۰. سرهای زبانه به مته سوراخ کرده میخ چوبین زدند (محمد حافظ، ۱۰۷) ║ ق۱۱. خیّاطی... دکانی داشت و کوزه‌ای از میخ درآویخته‌بود (بداؤنی، ۳‏/۱۰۷‏) ║ ق۱۲. آن دلاور گفت: هیارخان برو قدری میخ پیدا کن بیاور. هیار رفت از دکان آهن‌گران و کیسه را پُر میخ کرد. حسین گفت... او را تیکه‌تیکه نموده... هیار او را لقمه‌لقمه کرده (حسین کرد۱، ۳۵۷) ║ ق۱۳. دست‌مالی به میخ آویزان است که دست خود را پاک و می‌خشکانند (سیّاح، ۱۴۰) ║ ق۱۴. نگردد سفید جامة تیره‌رنگ/ نخواهد رَوَد میخ آهن به سنگ (جیحون‌آبادی، ۱۹۲) ║ ۱۳۰۱ش. دست‌وپای این مردِ نابکار را از سه‌پایه باز کردند چه مثلِ پارچه و قالی‌چه‌ای که به دیوار با میخ آویزان شده‌باشد و میخ‌هایش را بکنند یک‌مرتبه سخت بر زمین افتاد، و همة مردم از دیدنِ این منظره به‌خنده افتادند و کِیف کردند (مشفق۱، ۳۳۱) ║ ۱۳۳۳ش. در سمتِ دیگر، غرفه‌هایی بود که انواعِ حشراتِ ماقبلِ تاریخ، از پشه تا ملخ‌هایِ بزرگ، به‌وسیلۀ میخ به دیوارِ غرفه چسبیده شده‌بود (مدنی۱، ۴۳۸) ║ ۱۳۶۲ش. همه به‌گِردِ چادر کلمیشی میخ‌های سیاه‌چادرها را در زمین فرومی‌کوفتند (دولت‌آبادی۱، ۱‏/۶۵‏) ║ ۱۳۸۲ش. دردت به جونم یادمه برا پنجره‌های رنگی اتاق حجله داده‌بود یک داربستی ساخته‌بودن با هزارتا میخ. گَل هر میخ داده‌بود یک چراغ بادی آویزون کرده‌بودن (کریمی، ۲۹۲)
‌دو‌. ← استوک۲.

معنی میخ | فرهنگ جامع زبان فارسی