فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

ابدی‌الخفا(ء)

وضعیت: «تأییدشده»
ابدی‌الخفا(ء) ‎abadiy(y)olxefâ(ʼ), -xa-‎ [گونۀ دیگر: ابدیة‌الخفا؛ <از عربی ابدیّ الخفاء>]
(صفت) (هیئت و نجوم کهن) (درموردِ ستاره) که در گردش ظاهری شبانه‌روزی همواره پایین‌تر از افق ناظر حرکت کند و درنتیجه هیچ‌گاه قابل رؤیت نباشد ؛ قس: ابدی‌الظهور(منظور از ترکیباتی چون مدار ابدی‌الخفاء، در واقع مدار ستارگان ابدی‌الخفاء است).
ق۵. سعت مشرق‌ها و ارتفاع و سایۀ نیمروزان و عدد ستارگان ابدی‌الظهور و ابدی‌الخفاء همه مختلف بوند (بیرونی، ۱۷۴) ║ اندر این آفاق بعضی از کواکب و مدارات ابدی‌الظهور باشند و بعضی ابدی‌الخفا و بعضی را طلوع و غروب بود (قطّان مروزی، ۱۶۳) ║ ق۸. بعضی از آنچه طالع و غارب است و یا در طرف شمال ابدی‌الظهور است درجانب جنوب ابدی‌الخفا می‌باشد (رشید‌الدین فضل‌الله۸، ۱‏/۱۵۰‏) ║ ق۱۰. کوکب طالع ابکار افکار فضلا به‌واسطۀ تلاطم امواج فتن و تراکم افواج محن در مقنطرات انحطاط هبوط نموده و در مدار انتفا ابدی‌الخفاء گردیده، مستور می‌نمود (نثاری بخاری: مذکر احباب، ۲) ║ ۱۳۴۴ش. اگر زمین به شکل استوانه‌ای بود که دو قاعدۀ آن بر دو قطب قرار داشتند، ستاره ابدی‌الظهور نبوده، بلکه یا همۀ اختران طلوع و غروب داشتند یا همۀ ستاره‌ها در پشت دایرۀ قاعدۀ آن ابدی‌الخفاء بودند (خلیل کمره‌ای: آفرینش آسمان و جهان، ۴‏/۷۹‏) ║ ۱۳۷۸ش. در آفاقی که ذات ظل دائرند که مدار یومی شمس نسبت بدان‌ها ابدی‌الظهور می‌گردد ... تمام شب را در روز داخل می‌کند، یعنی بر آن افزوده می‌گرداند و در آفاقی که مدار یومی شمس ابدی‌الخفاء می‌گردد بالعکس (حسن حسن‌زادۀ آملی: دروس هیئت و دیگر رشته‌های ریاضی، ۱‏/۱۸۵‏)

معنی ابدی‌الخفا(ء) | فرهنگ جامع زبان فارسی