فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

سپهسالار

وضعیت: «در حال ویراستاری»
سپهسالار ‎sepahsâlâr‎ [گونۀ دیگر: اسفاه‌سالار، اسفهسالار، اسفهسلار، سفهسالار، سفهسلار؛ جمع: سپهسالاران]
(اسم) ۱. کسی که فرمانده یک سپاه یا کلّ نیروهای نظامی یک ناحیه، کشور یا حکومت است، یا عنوان او ؛ امیرسپهسالار؛ سپه‌ران؛ سپهبد ‏۱؛ سپهدار.
ق۴. این کی‌کاوس را سپهسالاری بود، نام او رستم بن دستان (بلعمی۲، ۲‏/۹۴۵‏) ║ ق۵. سپهسالار لشکر طاشم‌نام بود (مسالک، ۱۲۴) ║ ق۶. اسکندر... سپهسالاران را چندان مال داد که آن را نهایت نبود (طرسوسی، ۲‏/۵۸۳‏) ║ ق۷. بخت‌نصر سپهسالار او بود (منهاج سراج، ۱‏/۱۴۴‏) ║ ق۸. رستم بن دستان سپهسالار سیستان بود (قطبی اهری، ۵۶) ║ ق۹. تو امیران را امیری و سپهسالار شاه/ راستی را خود تویی پشت سپاه بی‌کران (بدر شیروانی، ۳۳۹) ║ ق۱۰. محمود آقای سپهسالار ینگی‌چری خود را به حصار چوب رسانیده، آن تخته‌ها را کندند (روملو، ۲‏/۷۹۹‏) ║ ق۱۱. آلاچوبی که مرحوم علیقلی‌ خان سپهسالار ساخته ‌بود او تصرّف نموده ‌بود (نصرآبادی۱، ۱‏/۲۰۲‏) ║ ق۱۲. دأب و شیوۀ سپهسالار عظیم‌الاقتدار آن بود که از پی قشون شکسته تعاقب نباید نمود (عبدالنبی بهبهانی، ۸۰) ║ ق۱۳. فریدون فرّخ منوچهر را آورده، بر تخت نشانید و سام نریمان را سپهسالار کردند (هفت لشکر، ۵۳) ║ ق۱۴. میرزا حسین خان سپهسالار به جهت تعزیت امپراطور روس الکساندر سوم و تهنیت جلوس او مأمور پطربوغ است (اعتمادالسلطنه۱، ۶۴) ║ ۱۳۰۹ش. عباس میرزای نایب‌السلطنه که ولی‌عهد فتحعلی شاه و سپهسالار بود، ریاست قشون را داشت (نواب رضوی، ۲‏/۹۹۲‏) ║ ۱۳۴۵ش. میرزا محمد خان سپهسالار به اتفاق چند تن از معاریف خراسان و عده‌ای سوار مسلح به استقبال شاه شتافت (حسین سعادت نوری: یغما، ش۲۲۰/۴۰۹) ║ ۱۳۶۸ش. مُلک و قصر و حاجب و سپهسالار را رها کرده بود و به جستجوی خدا می‌رفت (زرّین‌کوب۲، ۱۳۹) ║ ۱۳۹۸ش. قارن سپهسالار منوچهر و شاه دیگر ایران یعنی نوذر بود (رحیمی ـ رحیمی: دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی، ش۲۱‏/۱۱۴‏)
۲. کسی که سردسته و پیشرو یک گروه است.
ق۶. مرد عابد دید موسی را ز دور/ پیش او شد کای سپهسالار طور (عطّار۱، ۱۶۵) ║ ق۸. سپهسالار صعلوکان رهزن/ امیری بود نامش برق توسن (خواجو۲، ۱۶۸) ║ ق۹. سر و سرخیل خیل اتقیا را/ سپهسالار ختم انبیا را (هاتفی، ۱۳۱) ║ ق۱۰. دلیرانی که دور از بیم بودند/ سپهسالار هفت اقلیم بودند (هلالی، ۲۹۴) ║ ق۱۱. سپهسالار میدان ریاحین/ کمندش موج گلشن زادهٔ چین (زلالی، ۶۵۹) ║ ق۱۲. سپهسالارِ دین میرزا قلندر/ محیط لطف و کان مهربانی (بیدل، ۱‏/۳۱۴‏) ║ ق۱۳. ای سپهسالار بزم اختران/ ای تمام اخترانت چاکران (احمد نراقی، ۲۷۵)

معنی سپهسالار | فرهنگ جامع زبان فارسی