فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

اتوماتیک

وضعیت: «تأییدشده»
اتوماتیک ‎otomâtik‎ [<از فرانسوی automatique>؛ (دارای معادل مصوب فرهنگستان، ۱۳۱۹، خودکار) ؛ (صورت کوتاه: اتومات)]
‌یک‌. (صفت) ۱. (در‌مورد دستگاه) که عملکرد آن به‌صورت خودکار و بدون دخالت دست یا نیروی انسانی است.
۱۳۲۶ش. دستگاه جدید ریون ایکس از ریۀ شما عکس برداشته و در مدت بسیار کمی‌ آن را به‌طور اتوماتیک ظاهر کرده و تحویل می‌دهد (ناشناس: اخگر، ش۱۶‏/۷۰‏) ║ ۱۳۳۳ش. چراغ‌های راهنمای نیویورک اتوماتیک است (مدنی۱، ۹۷) ║ ۱۳۷۰ش. این از اوّلین دستگاه‌های اتوماتیک سکه‌ای بود که در عمرمان از نزدیک ... می‌دیدیم (دوایی۱، ۱۷۱) ║ ۱۳۸۷ش. قبل ‌از آنکه ارمیا شیشۀ اتوماتیک ماشین را بالا بکشد، امپایر استیت را به او نشان داد (امیرخانی، ۱۱۶)
۲. ناخودآگاه و بدون فکر.
۱۳۳۴ش. به محض اجتماع شرایط مقرره به‌طور اتوماتیک تهاتر حاصل می‌شود و طرفین در مقابل یک پدیدۀ قهری و قانونی ... واقع می‌گردند (علی فتحی‌پور: کانون وکلا، ش۴۵‏/۶۵‏) ║ ۱۳۵۰ش. سازمان وجودی موجودات آنچنان ترکیب یافته که همه به‌طور اتوماتیک راه خاصی را در پیش گرفته، جلو می‌روند (عبدالمجید رشیدپور: مکتب اسلام، ش۵‏/۶۵‏) ║ ۱۳۸۰ش. فضای حاکم بر فیلم‌های جیرانی به‌ شکل اتوماتیک به‌گونه‌ای است که بازیگر را تهییج و تشویق به استفاده از نماد هنر بازیگری خود می‌کند (ناشناس: نقد سینما، ش۲۹‏/۲۳‏)
۳. (در‌مورد چرخ‌دنده) که به‌طور خودکار و بدون گرفتن کلاچ با سرعت خودرو تنظیم و جابه‌جا می‌شود.
۱۳۴۳ش. کاروسری ‌هامبر مدل هاوک تغییر کرده ... دندۀ اتوماتیک از نوع بورگ‌وارنر و فرمان از نوع جدید هیدرواستیر می‌باشد (فریبرز بزرگ‌زاده: بورس، ش۱۷‏/۱۶‏) ║ ۱۳۸۰ش. دهۀ ۱۹۷۰ خودروهای مجلل دارای انواع تجهیزات رفاهی چون شیشهٔ برقی، قفل مرکزی، فرمان هیدرولیک، دندۀ اتوماتیک و مانند آن‌ها شدند (کامیار عبدی: نشر دانش، ش۳‏/۷۲‏)
‌دو‌. (اسم) حالتی که در آن دستگاهی به‌صورت خودکار عمل می‌کند.
۱۳۵۶ش. حالا این مؤمنین هم گویا به‌هوای همان زمان که هواپیما را روی اتوماتیک گذارده، بی‌کار می‌مانند (شهری۳، ۲۲۲) ║ ۱۳۹۱ش. می‌خوام یه مدت مودم رو بذارم روی اتوماتیک و دوباره برگردونم به حالت دستی (اینترنت)
‌سه‌. (قید) ۱. ⇅ اتوماتیک‏‌یک‌. ۲.
۱۳۷۹ش. بنده گویندۀ ثابت تفسیر سیاسی خبر هستم. بعضی ‌از این تفاسیر خود حالت خاصی دارد و آن‌وقت من اتوماتیک آن حالت را می‌گیرم (فؤاد بابان: گزارش فیلم، ش۱۵۰‏/۴۹‏)
۲. ⇅ اتوماتیک‏‌یک‌. ۱.
۱۳۸۷ش. آسانسور اتوماتیک می‌رود به طبقۀ چهل‌وپنجم (امیرخانی، ۲۲۶)
اتوماتیک راهنما
(فنی) قطعۀ ‌الکترونیکی‌ که چراغ راهنمای خودرو را به‌طور مرتب خاموش و روشن می‌کند.
۱۳۸۰ش. نوع خاصی از اتوماتیک راهنما که به‌وسیلۀ آن در مواقع خاص و ضروری تمام راهنما‌ها به حالت چشمک‌زن قرار می‌گیرد فلاتر راهنما نام دارد (شهرام الماسی: کتاب ماه علوم و فنون، ش۳۷‏/۲۲‏)

معنی اتوماتیک | فرهنگ جامع زبان فارسی