وضعیت: «در حال ویراستاری»
کفایت kefâyat [فعل همایند: دادن، داشتن، ساختن، فرمودن، کردن، نمودن (مجهول: افتادن، پذیرفتن، شدن، گشتن)]
یک. (اسم) ۱. توانایی و هوشمندی برای انجام دادنِ کارها به بهترین شکل؛ کاردانی.
ق۴. پادشاه آن مهم را به کفایت او گذاشت تا هرچه گِرد کردند و اندرآوردند بدان هفت سال فراخی، به خزینه و انبار آوردند (بلعمی۲، ۱/۲۲۳) ║ ق۵. امروز مردم هست که بی هیچ کفایتی که در او هست، ده عمل دارد (نظام الملک، ۲۱۴) ║ ق۶. اگر به ظنِّ خیانت، اهل هنر و ارباب کفایت را باطل کنم، حالی فورت خشم تسکینی یابد، لکن غبن آن به من باز‌گردد (نصراللّه منشی، ۱۴۱) ║ ق۷. جماعتی از بزرگان و معارف و ارباب هنر و اصحاب کفایت به خدمت من پیوستند (عوفی۶، ۱۲۷) ║ ق۸. من جهد همی‌کنم قضا می‌گوید:/ بیرون ز کفایت تو کاری دگر است (حافظ، ۲/۱۰۹۷) ║ ق۹. کفایت گنجور امین سبب نظام مملکت و موجب رونق سلطنت است (میرخواند، ۱/۲۰۶) ║ ق۱۰. من مهمات دین و اسلام را به ید درایت و کف کفایت شما بازگذاشته‌ام (واصفی، ۲/۳۲۱) ║ ق۱۱. چون حُسنِ کفایت و کاردانی او ظاهر شد، منظورِ نظرِ تربیت گشته (محمود افوشته‌ای، ۲۳۸) ║ ق۱۲. نظرعلی‌خان مردی بود خداوندِ عقل و صاحبِ کفایت و تدبیر (نامی اصفهانی، ۲۱۶) ║ ق۱۳. این شاهزادۀ آزادۀ جوان‌بختِ پیر‌عقل در این باب به چه درجه‌ای قدرت و کفایت خودشان را ظاهر فرمودند (اختر، ۳/۲۰۵۹) ║ ق۱۴. میرزا تقی‌خان در آن شورش عثمانیان خیلی رشادت کرد و ضمناً کفایت به خرج داد (اعتمادالسلطنه۴، ۲۰۲) ║ ۱۳۰۵ش. بی‌لیاقتی و عدمِ کفایتِ زمام‌دارانِ گذشته را تأیید کرده (مشفق۲، ۱۱۲) ║ ۱۳۳۷ش. کفایت و لیاقت شاهزادۀ خردمند بیش از آن است که نقشه‌ای داشته باشد که به شکستِ خود و مردانش منتهی گردد (ناظرزاده، ۱/۷۹) ║ ۱۳۸۲ش. در توزیع و فروشِ کتاب و راه انداختنِ مشتری‌ها، در آن بازارِ آشفته، چنان کفایتی به خرج دادم که هرکس می‌دید، حَظ می‌کرد (جعفری، ۱/۲۸۱)
۲. به اندازۀ نیاز یا دلخواه بودن؛ کافی بودن.
ق۴. مأمون... گفت: طاهر ما را کفایت کند (بلعمی۲، ۴/۱۲۲۹) ║ ق۵. آنچه در ساز عبادت بوَد، چون نامه و جامه برقدر و کفایت، که بدان قوّت همه عبادت‌ها و فراغت همه عبادت‌ها حاصل آید (غزالی۱، ۲/۱۵۶) ║ ق۶. از این جانب نه به اندازهٔ کثرت عدد و کفایت ایشان، بلکه به اندازۀ ولایت تقصیری نرفته است و آنچه در وسع بوده‌است ... از قوّت به فعل آورده شده‌است (وطواط۳، ۲۹) ║ ق۷. بسنده باشد که اصل خط بیاموزد، چنان‌که بتوان خواند، هرگونه که باشد، و باقی زیادت از کفایت است (مؤیّد خوارزمی، ۳/۸۴۰) ║ ق۸. اگر تواند آب از مقام خود بردارد، چندان‌که او را، در رفتن و بازآمدن، کفایت کند (شمس‌الدین آملی، ۳/۱۴۲) ║ ق۹. شاهانه گفت: ما طعام حیوانی نمی‌خوریم. چون اصل وجود ما از باد ترکیب شده‌است، ما را بوی طعام کفایت می‌کند (بیغمی۱، ۴۸۲) ║ ق۱۰. بدهند از این مال‌ها قاضیان مسلمانان را و عمال ایشان را و علمای ایشان را آن مقدار که کفایت ایشان باشد (خنجی۲، ۲۹۲) ║ ق۱۱. امیرنجم فرمودند که: ... مداخل بدخشان کفایت شما را نمی‌دهد، این ولایت را به مددِ خرج شما افزودیم (عالم‌آرا۱، ۴۱۶) ║ ق۱۲. مداخلِ طبرستان ما را و لشکر ما را کفایت می‌نماید و زیاده‌روی ... لازمه‌اش بی‌انصافی و بی‌عدالتی است (گلستانه، ۲۱۵) ║ ق۱۳. اگر علیق شما کفایت ندارد، ماهی فلان‌قدر بر وظیفۀ شما بیفزایند (شفیع قزوینی، ۶۴) ║ ق۱۴. کفایتِ سرمایه سبب توسعۀ اداره شده (قبالهٔ تاریخ، ۱۷۵) ║ ۱۳۰۹ش. رباط بیستون در یک‌منزلی کرمانشاه، رباطی است که کفایت می‌دهد یک دستگاه سلطنتی را (نواب رضوی، ۲/۹۶۴) ║ ۱۳۴۳ش. چشمه‌ای بود که ... پنج دِه را کفایت می‌کرد (فقیری، ۱۰) ║ ۱۳۷۸ش. دادسرا به‌لحاظِ عدم کفایت دلیل، قرار منع تعقیب صادر و ... پرونده را به دادگاه ارسال نموده‌است (عبداللّه نوری، ۲۷۰)
۳. (درمورد کسی) یاری کردن یا لطف و توجه داشتن به او، به‌گونه‌ای که از دیگری بی‌نیاز شود.
ق۴. معنی توکّل اعتماد کردن بُوَد بر کفایت خداوند تعالی (چند برگ تفسیر، ۴۲) ║ ق۵. بسنده است خدا دوست و یار شما و بسنده است خدا یاری‌کننده و نگه‌دارندۀ شما؛ به وی بسنده کنید و به کفایت و نصرت او دلارام باشید (سورآبادی۱، ۱/۴۲۰) ║ ق۶. اعتماد بر وی کن و کفایت جوی از وی (ابوحفص نسفی، ۲/۱۱۰۷) ║ ق۷. او چون ابر به رعایت همه و کفایت جمله، فرامی‌رسید (جرفادقانی، ۳۴۳) ║ ق۸. ببین که چه‌ها باید کردن و چگونه جهدها و جِدها باید نمودن تا به عنایت بی‌نهایت مخصوص گشته، به هدایت ابدی مشرّف شود، و به کفایت سرمدی منوّر گردد (افلاکی، ۲/۸۰۲) ║ ق۹. کجا حال دانا و نادان یکسان باشد؟ ... دانا بنده‌ای‌ست در حمایت و کفایتِ سیّد و نادان هایمی است سرگردان بی‌یار و یاور (عبدالله قطب، ۳۶۶) ║ ق۱۰. کجااند کافیان مهمّات ایشان، آیا کفایت نکردند پادشاه خود را، چون دیدند او را افکنده، و زاری می‌کرد در آن وقت؟ (حافظ حسین، ۱/۵۳۲) ║ ق۱۱. در مُلک دل تغلّب دیوان ز حد گذشت/ بد می‌کند کفایت ما را وزیر ما (فیّاض لاهیجی، ۲۶۱) ║ ق۱۳. گفتم: فدای تو گردم، بیل را به من بده که تو را کفایت کنم، یعنی آنچه باید کرد، من به تقدیم رسانم (نوری، ۱/۳۵) ║ ق۱۴. این حرف را من چنین معنی کردم که من گویا عاجز از ارادۀ امر خودم هستم و می‌خواهم او مرا کفایت کند، این به رگ غیرت من برخورد (سیّاح۱، ۲۴۰) ║ ۱۳۷۸ش. اعتقادی عمیق دارم که خداوند متعال بندگانش را به‌خوبی کفایت خواهد کرد (عبداللّه نوری، ۲۶۶)
۴. (درموردِ شرّ،نیاز، رنج و مانند این‌ها) برطرف و دور کردن و از میان بردنِ آن.
ق۴. اگر مرا قوّت و یاران بودی، شرّ شما را کفایت کردمی (بلعمی۲، ۴/۷۸۴) ║ ق۵. این اجابت دعوت و این تمامی حال و قوّت بر فعل و کفایتِ مؤنت از عادات خلق خارج است (مستملی، ۳/۹۹۲) ║ ق۶. رجا آن بُوَد که ... امید دارد به آمدن دوست ... یا کفایت مکروهی اندر مستقبل (ابوعلی عثمانی، ۹۵) ║ یقین آن است که عزم رزق نکنی و اندوه رزق نخوری و آن از تو کفایت آید (عطّار۲، ۲/۳۱) ║ ق۷. تدبیری می‌اندیشیدند که معاودتِ آن حرب و کفایت و دفعِ آن خصم بر چه وجه پیش گیرند (جرفادقانی، ۶۱) ║ ق۸. سلطان... گفت: ما تو را ... به کفایت شغلی مبهم و مهمی اهمّ به مملکتی فرستادیم (عزیز استرآبادی، ۴۰۱) ║ ق۹. اسکندر را ولدِ او ... هلاک ساخت و شرّ او را کفایت نمود (دولتشاه، ۳۹۱) ║ ق۱۰. اسدالدین ... را ... به صوبِ مصر فرستاد تا شرّ فرنگان را که قصد مصر داشتند، کفایت نماید (خواندمیر۱، ۲/۵۵۳) ║ ق۱۱. بارخدایا، دل‌های متمرّدان را نرم گردانیده، این فتنه را به خیر و خوبی به کفایت مقرون ساز (اسکندر بیک، ۱/۵۲۲) ║ ق۱۲. لطف الهی کفایت شرّ ایشان می‌نمود (میرزا کلانتر، ۵۶) ║ ق۱۳. کفایتِ این زحمت بی‌نهایت بر ذمّت همّت نایب‌السلطنه و قائم‌مقام و ... بود (دنبلی، ۲۲۱) ║ ق۱۴. چه برنج پسندیده‌ای! به قدر کفایتِ حاجتِ تمام ایران بلکه بیشتر، در گیلان و مازندران به دست می‌آید و هزاران خروار به روسیه و قفقاز هم حمل می‌شود (سیّاح۱، ۲۰۸) ║ ۱۳۵۸ش. گروه دوم آن‌هایی بودند که نظیرشان در کشور تهیه می‌شد اما نیاز داخلی را کفایت نمی‌کرد (یونسی، ۴۴۴)
۵. (درمورد امری) انجام دادنِ آن به بهترین شکل.
ق۴. هرگاه که ... مرا فرمایی، به فرمان تو آنجا روم و آن کار را کفایت کنم (بلعمی۲، ۴/۱۰۸۲) ║ ق۵. به هر مهمّ که او را پیش آمدی، به تنِ خویش روی به کفایتِ آن نهادی، لاجرم پیروز آمدی (ابن بلخی، ۷۲) ║ فرمان خلیفهٔ رسول را است، گر فرماید، بازآیم، وگر فرماید، به حرب دیگر روَم. این یکی را کفایت افتاد (سورآبادی۱، ۴/۲۳۶۵) ║ ق۶. زن گفت: به سعادت، به کفایتِ غرض مبادرت نمای و از من و خانه خاطر مرفّه دار (محمد ملطیوی۱، ۴۴۴) ║ ق۷. بعد از زیارت، اجابتِ دعا ظاهر شود و مهمات وی کفایت گردد. ... از خدا درخواست کند تا مهمّات وی را کفایت گرداند (عزیز نسفی، ۲۳۷) ║ پس باید که به پیشه‌ای مهم مشغول شود تا در قیام او بدان، مهمّی از مسلمانان کفایت پذیرد (مؤیّد خوارزمی، ۲/۱۷۹) ║ ق۸. شهنشاه ... در ضبط احوال و کفایت امور و سیاست جمهور ... دَم مسیحا نمود و آثار خوب اظهار کرد (رشیدالدین فضلاللّه۱، ۱۲۰) ║ ق۹. کفایتِ مصالحِ اهالی آن مملکت به حُسنِ تدبیرِ حضرت صاحب‌قرانی بازگذاشته (شرفالدین یزدی، ۱/۲۷۹) ║ ق۱۰. ای واصفی، ... اگر دخل کنی و او را حمایت نمایی، اوّل مهم تو را کفایت سازم و بعد از آن به وی پردازم (واصفی، ۲/۲۲۸) ║ ق۱۱. امیر مظفر ... استدعا نمود که پادشاه کفایت آن مهم را به رای دوربین او حواله نماید (مفید بافقی، ۱/۹۶) ║ ق۱۲. اگر دشمنی ... ارادۀ تسخیر مُلک خراسان نماید، تمامی امرا متّفق شده، به دفع او پردازند و کفایتِ مهم او نموده، حدود و ثغور ممالک خود را مضبوط و مستحکم سازند (حسینی منشی، ۱۱۹) ║ ق۱۳. مهمّاتِ آن‌ها بر وجهی که مقتضای رأی جهان‌آرا بود، کفایت رفت (دنبلی، ۱۳۳) ║ ق۱۴. می‌بینم ... کار آنجا خیلی خوب گذشت و هیچ مایۀ زحمت نشد. ... ولیکن باز به فضل خداوند مستحضرم که خودش کفایت فرماید (نظام‌السلطنه مافی، ۲/۵۱۳) ║ ۱۳۲۱ش. من ... با چند نفر دفترنویس ... کار وصول مالیات را کاملاً کفایت می‌کردیم (عبداللّه مستوفی، ۲/۳۴۷) ║ ۱۳۵۶ش. سخاوت، ... کفایتِ مهامّ خدّام و عَجزه و واردین و صادرین و لشکر و رعیت است (باستانی پاریزی، ۵۲۱)
۶. (درمورد پیام یا رسالتی) رساندن و ابلاغ کردنِ آن.
ق۴. حقّا که در این قرآن رسانیدنی او (=و) کفایتی است، مر گروهی خدای‌پرستندگان او موحّدان را (قرآن پارس، ۳۹) ║ ق۵. بَلاغٌ: کفایت (ادیب نطنزی۱، ۱۶۹) ║ اندر این قرآن و اندر این وعده‌ها که پدید کرده‌ایم، «لَبلاغاً لِقومٍ عابدین» تمامی است، کفایتی مر مؤمنان را (تفسیر عشر، ۲۲۳) ║ ق۷. صد بار عزم کرده‌ام و مستعد شده‌ام تا بدان مقام آیم، به خودی‌ِ خود، بی رسالت و بی کفایت (مولوی۴، ۶۴) ║ ق۸. البَلاَغ: کفایت (زنجی، ۱/۴۵) ║ ق۹. آنگه گفت: ... این رسانیدنی است و این قرآن به آنچه در اوست، بلاغی و کفایتی هست (ابوالمحاسن جرجانی، ۹/۱۰۹)
۷. آن مقدار از خوراک یا دیگر نیازهای زندگی که برای مدتِ معیّنی نیازهای انسان را برآورده کند تا از دیگران بی‌نیاز شود.
ق۵. هرکه را کسب زیادت از کفایت بوَد، ... دل در دنیا بستن بوَد و این سرِ همۀ گناه‌هاست (غزالی۱، ۱/۳۲۷) ║ ق۶. درویشان و مسکین آن است که خرج مهم وی از دخل بیش بود، و کفایت یک‌ساله تمام ندارد (میبدی، ۱/۵۷۵) ║ ق۷. مادرِ سفیان مر سفیان را گفت: ای پسر، علم آموز که به دوک رشتن کفایت تو بسازم ولیکن به‌شرطِ آنکه بعضی از آنچه آموزی، در تو اثر کند و بدان کار کنی (شهاب الاخبار۱، ۱۲۰) ║ ق۸. علامتِ بغضِ دنیا آن است که از دنیا به‌جز از مقدارِ کفایتِ روزبه‌روز هیچ دیگر نطلبی و نگیری (باخرزی، ۲/۲۶) ║ ق۹. مکش زیر ران مرکب حرص و آز/ ز گیتی به‌قدر کفایت بساز (جامی۳، ۲/۴۵۸) ║ ق۱۰. سلطان را می‌رسد که از بیت‌المال مقدار کفایتِ خود ستاند، برحسب آنچه لایق به حال او باشد (خنجی۲، ۸۴) ║ ق۱۱. از نم (ظ: یَم) خُلقش به جهان قطره‌ای/ تا ابد ازبهرِ کفایت بَرم (فیّاض لاهیجی، ۱۵۷) ║ ق۱۳. طبخ خاصه را به قدر کفایت یک نفر خود پرداختی و سرهای ظروف را مهر نموده در حضور همایون باز ساختی (خاوری، ۲/۱۰۴۰) ║ ق۱۴. نعل و میخ و نعلبند و آرد و جو و روغن و برنج و شمع و قند و چای به قدر کفایتِ بیست روز آورده بودند (نظام‌السلطنه مافی، ۱/۱۳۵) ║ ۱۳۰۹ش. تلگرافی به‌جهت آقای آقا شیخ محمدجعفر کردم، ... اگر آقا میرزا سید حسن رضوی مُرد، به قدر کفایت شما باقی گذارده‌است (نواب رضوی، ۱/۲۵۳) ║ ۱۳۵۳ش. ولی ... جایز است به اندازۀ کفایتِ خود از مالِ مولا خرج کند، خواه مقتدر باشد یا فقیر بالاتفاق (مردوخ، ۲/۷۶)
۸. (درمورد اسباب و مقدماتِ کاری یا خواستۀ کسی) فراهم و تأمین کردنِ آن؛ تدارک دیدن.
ق۵. چون بنده حق را بی‌اختیاری و بی‌تدبیری و بی‌مرادی چنان باشد که کودک مادر و پدر را؛ حق نیز همچنان کفایت کند اسباب او را (مستملی، ۱/۱۵۲) ║ ق۶. کفَش کفایت اسباب را گشاید باب/ دلش فراست فرهنگ را نماید هنگ (مختاری، ۲۹۶) ║ ق۷. اشبه آن است که آن را به کسانی دهد از مستحقّانِ خُمس که حاصل نصیبِ ایشان به‌قدر کفایتِ قوت نباشد (مختصر نافع، ۸۱) ║ ق۸. شیخ نجیب... گفت: من از عهدۀ محافظت قلعه تفصّی نمی‌توانم کرد و بر کفایت مؤن و اخراجات آن قادر نیستم (عزیز استرآبادی، ۳۰۷) ║ ق۹. بعد از آن که وجه کفایت شد و ... اگر عنایت فرماید، بنده ملازم اردوی بزرگ باشم (معین‌الدین نطنزی، ۲۳۴) ║ ق۱۰. بنده می‌باید داند که دنیوی، از نقره و طلا، از برایِ کفایت نفقات است (دوغلات، ۵۹۷) ║ ق۱۱. چون همواره، قصارای نیّت میرزاتقی، مصروف به کفایت و تحصیل مال دیوانی می‌بود ... مقربان سخت‌ساز ... اصل این حدیث را به شاخ و برگ بسیار، آراسته بودند (وحید قزوینی، ۲۸۶) ║ ق۱۳. خرج او و قبض او را که از ما در دست است، کفایت باید کرد (قائم‌مقام، ۱/۹۴) ║ ق۱۴. نامزدی دارم و به‌قصد عروسی می‌روم، سی لیره خرج این کار را خوب است شما از کرم خود کفایت کنید (امین‌الدوله، ۳۶۶) ║ ۱۳۲۱ش. از املاک وقفی اجدادی، به‌قدرِ کفایتِ معیشتِ آبرومندانه، درآمد داشت (عبداللّه مستوفی، ۱/۵۲۱)
۹. (درمورد کسی) سرپرستی و نگهداریِ او را برعهده داشتن یا گرفتن؛ کفالت.
ق۵. مثل آن چنان بود که ده یتیم در کفایت و تعهد کسی بود، ایشان را ضایع گذارد به امید آنکه بیست یتیم را جایی دیگر تعهد کند (غزالی۳، ۴۲) ║ ق۷. علی بن ابی‌طالب و برادرش جعفر و زید حارثه به‌جهت سرپرستی وی (دختر حمزه) خصومت کردند و در تربیت و کفایت وی مشاجره نمودند، پیغامبر ... گفت: این دختر جعفر را باشد (مؤیّد خوارزمی، ۲/۶۵۷) ║ ق۹. خدا تو را جزای خیر دهد که در وقتِ صغرِ سن مرا کفایت نمودی (میرخواند، ۲/۱۴۵) ║ ق۱۰. پدر... ادب کند سفیه را... و هم‌چنین است حکم هر کسی که در کفایت صبی باشد (خنجی۲، ۳۹۲) ║ ق۱۱. کفایتِ آن دُرِّ یتیم در میانۀ اَعمام بر ابوطالب قرار یافت (اسکندر بیک، ۱/۱۶) ║ ق۱۴. میرزا ولی برادر او ... صاحبِ مکنت بوده و میرزاتقی را کفایت می‌کرده (گزارش نظمیه، ۲/۵۳۴)
۱۰. توانایی بدنی یا مالی برای انجام دادنِ کار یا به جا آوردنِ تکلیفِ دینی؛ استطاعت.
ق۵. سلام و جواب هردو فریضه‌اند، و گفته‌اند سلام و جواب هردو سنّت است؛ و ما گوییم سلام سنّت است اما جواب فریضه است بر کفایت (سورآبادی۱، ۱/۴۵۱) ║ ق۶. جهاد فرض بر کفایت است. چون جماعتی که با ایشان غنا و کفاف باشد، به آن قیام کنند، از باقی بیفتد (ابوالفتوح، ۱۰/۷۸) ║ ق۷. هر مکلّفی به این نماز (نماز میّت) قیام نماید برسبیلِ فرض بر کفایت (مختصر نافع، ۴۷) ║ ق۱۰. سلمان دیلمی که از دیوان سلطان وزارت عراق داشت، جهت کفایت مالی و ملکی، به نوعی دخل در امور اصفهان کرده بود (روملو، ۲/۸۱۹) ║ ق۱۳. اگر آن مَرد کسی را ندارد که فدیه دهد و دست او به آن حد برسد که کفایتِ بازخریدنش را یافته است، ... اگر دستِ او قابلیّتِ کفایتِ تسلیم نمودنِ به او ندارد، آنگاه آنچه که فروخته بود، به دست شخصِ خرنده‌اش تا به سالِ یوبلی بمانَد (فاضل همدانی۱، ۲۳۶) ║ ق۱۴. وجوب بر طریق کفایت، یعنی واجب کفائی است، و معیّن نمی‌شود بر کسی مگر با نبودن غیر او از کسانی که توانند شهادت را متحمل شوند (ابوالقاسم یزدی، ۴/۱۸۲۴)
۱۱. سود و فایده.
ق۵. مایُغنی: کفایت نکند، و قیل: سود ندارد (لسان التنزیل، ۱۶) ║ ق۶. الغَنَاءُ: منفعت، و کفایت (کرمینی۱، ۱/۴۹۲) ║ ق۷. می‌خواست که روز بازار او را کفایت ترویجی پیدا آید و از قانون معاملۀ او در مواضع ممالک توفیر تخریجی روی نماید (تاریخ شاهی، ۲۳۱) ║ ق۸. جانان بستان و جان رها کن/ زیراکه در آن کفایتی هست (شاه نعمت‌اللّه، ۱۷۲) ║ ق۹. از عجزِ گران‌مایه نکردیم کفایت/ جز غفلت و بی‌حاصلی و جهل و غوایت (عصمت بخارائی، ۴۹۴) ║ ق۱۰. کس چه داند که همه مایه به نابود روَد/ جنس نایاب خریدم که کفایت دارد (نظیری، ۱۰۸) ║ ق۱۱. سودِ سودایِ محبّت همه در نقصان است/ ساده‌لوح آنکه تمنّایِ کفایت دارد (صائب، ۴/۱۵۹۹) ║ ق۱۳. کفایت مجلس تنظیمات بسته به آن عقلی است که مطالب گفت‌وگو را معیّن می‌کند (فرّخ خان، ۳/۳۴۶)
۱۲. جایگاه و محل استقرار؛ مسکن.
ق۵. نکردیم زمین کفایت خلق را؟ زنده را و مردگان را (قرآن ری، ۶۲۴) ║ ق۷. المَغنی: کفایت؛ المَغنَی: جای باش (تاج الاسامی، ۵۷۷) ║ ق۱۰. المَغنَی و المُغنَی: کفایت (محمد جنابذی، ۳۶۱)
۱۳. (درمورد خطا و گناه) بخشیدن و عفو کردن.
ق۵. چون کودک را از شیر بازکند، از آسمان وی را ندا کنند که یا زن، ... از تو کفایت افتاد (اسفراینی، ۱/۱۹۵) ║ ق۶. هرکه حجّ اسلام بکند ... او را هیچ گناه بنمانَد و فرشته‌ای بیایید و دست بر میان دو کتف وی نهد و گوید: کار کن بعد از این در این روزگار که تو را خواهد آمد، که آنچه گذشت، کفایت شد از تو (نجمالدین راوندی، ۳۷۷) ║ ق۹. به هر بار که کودک را شیر دهد، چنان بود که برده‌ای آزاد کرده، و چون کودک را از شیر باز کند، منادی از آسمان ندا کند که ای زن، تو را عمل کفایت کردند در گذشته، عمل با سر گیر در آینده (ابوالمحاسن جرجانی، ۱/۲۲۷)
۱۴. کار و پیشه‌ای که هزینه‌های زندگی از آن تأمین شود.
ق۶. دیر‌گاه است کز ولایت خویش/ دورم از کار و از کفایت خویش (نظامی۵، ۲۸۶) ║ استطاعت زاد است ... و بازگشتن به کفایت (نهایه، ۱/۲۱۰)
۱۵. (دیوانی) نوعی مالیات که بر روی قیمت کالا وضع می‌شد.
ق۷. تمامت قوانین معاملات ولایت مصر، که بر آن وقوفی تمام دارم، در قلم آرم و ابواب‌المال و سایر وجوهات آن ولایت از ارتفاعی و قانونی و طیّارات و غیر آن مبوّب و مفصّل گردانم ... تا اثر نقص و توفیر و کفایت (ظ: اثر نقصِ توفیرِ و کفایت) و غفلتِ عامل در سال‌های گذشته، که متصرّف بوده‌است، ظاهر شود (دهستانی، ۱/۱۲۳) ║ ق۸. سلطان ... ظافرالدین محمّد را، ... از راهِ کِبَر سن و قِدمت منصب و فرط تبحّر در علم استیفا و کفایت، رتبت تفوّق و تقدّم نمود (منشی کرمانی۱، ۳۳) ║ ق۹. در ایّام‌القدیم امر چنان بوده‌است که ارباب خراج را به قم تکلیف و الزام کرده‌اند به هر هزار دینار بیست‌وپنج دینار دیگر ستده‌اند و بعد از مدّتی کفایت بر دو صنف نهاده‌اند (حسن قمی، ۱۴۷) ║ ق۱۱. پیش‌از آن، آن باغ به «شاه‌باری» مشهور بود و چون باغ را مِلک کرده، به او عنایت فرموده بودند، خواستند که به جمیع وجوه ازآنِ او باشد و قرقشۀ متصدّیان کفایت با او نماند (عبدالستار لاهوری، ۲۲۴)
۱۶. چگونگی و حالت؛ کیفیت.
ق۷. دام و دم قلندر بی‌چون بُوَد مقیم/ خالی‌ست از کفایت و معنیّ داوری (مولوی۱، ۶/۲۳۵) ║ ق۸. بهترین کفایتی درخت جوز نشاندن آن بود که کسی را که زمین زراعت بُوَد، بر کنار و اطراف زمین‌ها، دور از هم، نشانَد (رشیدالدین فضلاللّه۷، ۲۶) ║ ق۹. کفایت آثار رِقاع و رسایل او در میانِ ارباب فضایل مشهور و مذکور است (میرخواند، ۴/۱۶۰)
۱۷. جبران و تلافی کردن؛.
ق۷. هرچه ما در شکر تقصیری کنیم/ عشق کفران را کفایت می‌کند (مولوی۱، ۲/۱۵۸)
۱۸. صرفه‌جویی و قناعت کردن.
ق۸. روستایی کند کفایت و صرف/ تو مگر سازی از خراجش طَرْف (اوحدی، ۵۳۸) ║ زمره‌ای از توکّلند به رنج/ فرقه‌ای از کفایت اندر گنج (اوحدی، ۶۱۵) ║ ق۹. صرفه و کفایت در صوف و سقرلاط پوشیدن دانید (نظام قاری۱، ۲۷۵) ║ ق۱۳. گفتم: ... هندوستان با وجود کثرت ارزانی، در سهولت حصول معاش، بلکه تموّل، ضرب‌المثل است و کفایت در خرج بدین‌سبب زود موجب تموّل می‌شود (میرزا ابوطالب، ۲۷۵) ║ چون اخراجات جنگ موقوف شده، کفایت در زواید اخراجات به‌قدر ممکن کرده، هر دو وجه را در ادای قرض مقرر دارند (میرزا ابوطالب، ۲۷۷)
۱۹. نوشتار و نگارش.
ق۸. این نصایح ... در قید کتابت و سلک کفایت خواهم آورد (رشیدالدین فضلاللّه۶، ۷۵) ║ اگر آن نوازش و بنده‌پروری و عطا که دربابِ من‌بنده در اوانِ پرداختنِ این تاریخ‌نامه مبذول داشته‌است، در کفایت (ظ: کتابت) آرم، این نسخه به تطویل انجامد (سیف هروی، ۶۳۶)
۲۰. افزودن و اضافه کردن.
ق۸. هرکس که ... اندیشد ... که... الفاظی که او می‌اندیشد، بهتر از ... قرآن است یا بر آن کفایتی و مزیدی می‌تواند کردن، ... آ ن تصوّر عظیم خطا باشد (رشیدالدین فضلاللّه۸، ۱/۷۴)
دو. (صفت) ۱. به اندازۀ نیاز یا دلخواه؛ بس و کافی.
ق۵. اگر با خرد رجوع خواهی کرد، این پند که دادم، کفایت باشد (بیهقی۱، ۷۳۲) ║ ق۶. این مقدار کفایت بود خردمند را (سواد اعظم، ۴۰) ║ ای بذاذر، من غرض خویش تا این‌غایت پوشیده داشتم و عاقل را اشارتی کفایت باشد (نصرالله منشی، ۳۱) ║ ق۷. اگر کفایت نیفتد در مطلوب، و مقصود تعدیل یکی از دو قوّت حیوانی یعنی غضبی یا شهوی باشد،... آن را تعدیل و تسکین کنند (خواجه نصیر۱، ۱۷۱) ║ ق۸. اگر بنده را دو نوع طعام اتّفاق افتد، باید که از آن نوع که لطیف‌تر باشد، اوّل از آن خورَد تا اگر او را همان کفایت آید، طعامِ غلیظ‌تر را ترک کند (باخرزی، ۲/۳۳۳) ║ ق۹. تو ما را نان خشک و ماهی شور می‌دهی، آب به قدر کفایت نمی‌دهی (بیغمی۱، ۶۱۱) ║ ق۱۰. هیزم بسیار را آتش اندک کفایت است (فخرالدین صفی، ۸۳) ║ ق۱۱. ذرّات را به‌وجد درآورَد آفتاب/ یک زنده‌دل تمامِ جهان را کفایت است (صائب، ۲/۹۲۲) ║ ق۱۲. طریق صاحب حفظ صحّت آن است که صرف نماید طعام او را به قدر کفایت و صحّت بدن خود در شبانه‌روز (عقیلی خراسانی۱، ۲/۸۳۶) ║ ق۱۳. قطران که به‌جهتِ مصارف توپ‌خانه از روس می‌آوردند، در رحمت‌آباد گیلان، به‌قدرِ کفایت، به‌خوبی، ساختند (اعتمادالسلطنه۲، ۳/۱۷۱۴) ║ ق۱۴. آنجا کاه به قدر کفایت بود و جزئی جوی هم تحصیل شد (نظام‌السلطنه مافی، ۱/۱۳۱) ║ ۱۳۰۷ش. من ده سال داشتم... به پدرم گفتم فارسی خواندن و نوشتن را به‌قدرِ کفایت یاد گرفته‌ام (آقا نجفی، ۲۶) ║ ۱۳۴۴ش. آمارگیری وقتی لزوم می‌یابد که نتوان نمودها را به‌حدّ کفایت تجزیه کرد و در شرایط متفاوت مورد مطالعه قرار داد (آریانپور، ۲۰) ║ ۱۳۷۴ش. صدای نفَس و صدای بلعش به‌حدِّ کفایت مهیب و خوفناک جلوه می‌کرد (دولت‌آبادی۲، ۱/۲۳۹)
۲. بالاترین حدّ و درجه.
ق۷. این خود چه عبارت لطیف است/ و این خود چه کفایت بیان است (سعدی۳، ۲۰۲) ║ مقام خطاب ... کفایتِ آمال است (محمد بن مطهر، ۷۴)
به کفایتِ
۱. مناسبِ.
ق۶. نبذه‌ای گفته شد از این در سخن ذوالنون، در حدیث «مَن اَستأنس بِالله»، شرحی به کفایتِ حقیقتِ «حبّب اِلیّ» (روزبهان۱، ۱۶۵)
۲. به اندازۀ؛ درحدّّ.
ق۱۲. آنچه از مواجب ایشان به جهت سرکار دیوان ضبط شود، به کفایتِ مالیات دیوانی بازیافت و ضبط نمایند (رفیعا، ۲۴۱) ║ ۱۳۶۲ش. هنوز چهارتا بز هست که مویشان را بچینیم، به کفایتِ یک سیاه‌چادر (دولت‌آبادی۱، ۶/۱۶۲۵) ║ دلو آبی را که زیور از چاه بالا کشانیده بود، هنوز به کفایتِ شست‌وشوی روی مارال آب داشت (دولت‌آبادی۱، ۸/۲۱۳۳)
به‌کفایت
۱. با بهره بردن از توانایی و کاردانی.
ق۷. الهی، آنچه از زمین آید، به کفایت و کیاست در دفع آن بکوشم اما با قضای آسمانی و قَدَر یزدانی بندگان را چه طاقت تواند بود؟ (عوفی۳، ۲۱۱) ║ ۱۳۲۹ش. هیچ کدام امیرزاده نبودند و ایل و طایفه نداشتند، به کفایت مقام یافتند (مخبرالسلطنه، ۲۴) ║ فکر می‌کردم سربازی ولو به کفایت به درجۀ وزارت جنگ رسیده‌است، با سیاست پیچیدۀ همسایگان چه خواهد کرد (مخبرالسلطنه، ۳۶۹)
۲. به اندازه‌ای که نیاز یا انتظار را برآورده کند.
ق۷. تشریف وزارت پوشید و در چهاربالش نشست و به کفایت مال‌ها جمع کرد و خزینه‌ها نهاد (عوفی۳، ۱۷۲) ║ ۱۳۲۹ش. اگر برادری حقیقتی دارد، باید آنان که نان به کفایت دارند، صادرات را به آنان که کم دارند، بازگذارند (مخبرالسلطنه، ۴۸۱)
۳. به طور کامل، کاملاً.
ق۸. آن سه گرفتِ تیر از استاد در نظر آرد، مگر به کفایت نداند (درودباشی بیهقی، ۲۵۳) ║ ق۹. امیر مبارزالدین ... در راه به کفایت تخویف بعضی نموده به میل کشیدن و کشتن تهدید می‌داد چنان‌که فرزندان جازم شدند که ایشان را از پدر ملالی می‌رسد (عبدالرزاق سمرقندی، ۱/۳۰۰) ║ ق۱۱. روح گفت: ای عشق، آنکه می‌گویی، نمودی است بی‌نمود ... اصل این به کفایت دروغی است و شمع این دولت بی‌فروغ است (نصرآبادی۱، ۲/۸۲۱) ║ ق۱۳. اگر دزدان و یا غارت‌کنندگان وقتِ شب به تو بیایند، آیا تا به کفایت دزدی نخواهند کرد؟ (فاضل همدانی۱، ۱۶۰۲) ║ ۱۳۴۴ش. ویلیام جیمز عقیدۀ اصالتِ معنی را به کفایت رد کرده‌است (زریاب، ۳۲) ║ ۱۳۷۴ش. جودی ... بدون (نه) تودماغی همیشگی هم به کفایت چندش‌آور بود (دولت‌آبادی۲، ۲/۳۵)
۴. به اندازۀ لازم و کافی؛ مناسب.
ق۱۳. به اعانت مسلمانان آنجا، خانه‌ای که به نسبت خانۀ کلاک به‌کفایت بود، به کرایه گرفته، در آن نقل کردم (میرزا ابوطالب، ۳۵) ║ ۱۳۴۴ش. وسعت باغ به‌کفایت و نظافتش بی‌نهایت بود (شهری۶، ۲/۴۴۴) ║ ۱۳۷۵ش. رحیم، حالا که مزدت به‌کفایت است، بگذار بروم خواستگاری کوکب (پژواک، ۱۷۶)
۵. به درستی و بهترین شکل.
ق۱۴. کارها به کفایت و درست‌کاری پرداخته می‌شود (تربیت، ۲/۹۰۵)
به کفایت انجامیدن
۱. ← به کفایت رسیدن۱.
ق۷. وزیر روزی چند خود را تعهّد کرد چنان‌که به قرار بازآمد ... و به سعی او آن کار به کفایت انجامید (عوفی۳، ۱۸۷)
۲. ← به کفایت رسیدن۲.
ق۷. دیوان ... زیر زمین رفتند ... و شرِّ مخالطت ایشان از آدمیزاد به کفایت انجامید (وراوینی، ۱/۱۹۱)
به کفایت پیوستن
← به کفایت رسیدن۱.
ق۸. هرگاه خواجه را مهمی پیش آمدی، ... به مدد رأی او به کفایت پیوستی (ثغری، ۳۱) ║ غرض مطلوب او ... به موافقت رفیقان و هم‌دستان، به کفایت پیوست (ثغری، ۴۱۶) ║ مقصودِ صعوه به کفایت پیوست و غرض او به عون و معونت یاران برآمد (نخشبی۱، ۳۱۷)
به کفایت رساندن (رسانیدن)
۱. (درمورد کاری) انجام دادنِ آن به بهترین شکل ؛ به کفایت کردن۱.
ق۶. این دوست ... مصمّم بود ... آن مهّم که همّت در اتمام آن بسته‌است، ... به کفایت رساند (بهاءالدین بغدادی، ۱۵۹) ║ ق۷. سلطان بهاءالدین ... روی به غزنین آورد تا آن مهمّ را به کفایت رساند (منهاج سراج، ۱/۳۳۸) ║ ق۸. در مرغزاری خوش و لاله‌زاری دلکش شیری بیشه‌ای داشت، بوزنه‌ای داهی حجابت او کردی و مهمّات او به کفایت رسانیدی (نخشبی۱، ۲۴۶) ║ ق۱۱. مهمات آن صوبه را ... سامان داده، کارها به کفایت رسانیده، به دارالمُلک دهلی مراجعت نمود (بداؤنی، ۱/۱۹۸)
۲. (درمورد شرّ، بدی و مانند آن) دور و برطرف کردنِ آن ؛ به کفایت کردن۲.
ق۷. من قصد آن دارم که سوی صالح تاختنی آرم و شرّ او به کفایت رسانم (عوفی۳، ۱۴۰) ║ ق۹. سلطان ... شهاب ملتانی را با لشکرهای بسیار در مالوه نامزد کرد تا مفسدان آن دیار را قلع‌وقمع کند و شرّ ایشان به کفایت رسانَد (سپهرندی، ۷۸) ║ خدای تعالی که ناصر دین اسلام است، شرّ آن ملعون را به کفایت رسانیده (سپهرندی، ۲۲۹)
به کفایت رسیدن
۱. (درمورد امری) انجام شدنِ آن به بهترین شکل ؛ به کفایت انجامیدن ۱؛ به کفایت پیوستن؛ به کفایت شدن.
ق۶. سه نامِ بزرگ، که به برکاتِ آن مرا سه کارِ معظّم و سه مهمِّ خطیر به کفایت رسیدی، ... از دست رفت (ظهیری، ۲۳۴) ║ ق۷. گذشتگان گفتند هر مهم که به رفق و لطف به کفایت نرسد، به قهر و عنف هم میسر نگردد (ابن اسفندیار۱، ۱/۱۳) ║ ق۸. آن امر به مشیت الهی به کفایت می‌رسد (ثغری، ۳۸۶) ║ ق۹. چون کارهای آن سمت به کفایت رسید، ... سمتِ شهر مراجعت نمود (سیهرندی، ۱۸۵)
۲. (درمورد شرّ، بدی و مانند آن) دور و برطرف شدنِ آن ؛ به کفایت انجامیدن ۲؛ به کفایت گشتن.
ق۷. خداوندِ جنگ را ... محتاط و بیدار باید بود ... مگر به اَلطف‌ُالحیل آفتِ حرب و قِتال از میانه به کفایت رسد (وراوینی، ۱/۳۸۷)
به کفایت شدن
← به کفایت رسیدن۱.
ق۸. خالص گفت این مهم از من به کفایت و مفاصا خواهد شد (نخشبی۱، ۱۶۷)
به کفایت‌شده
(کاری) که به بهترین شکل انجام گرفته باشد.
ق۶. وز کریمانت چو حاجت به مهمی افتاد/ به کفایت‌شده بی مطل و تلعثم بینی (جمال‌الدین اصفهانی، ۴۲۶)
به کفایت کردن
۱. ← به کفایت رساندن (رسانیدن)۱.
ق۵. او را ادب‌ها بیاموخت و نیکوروش پرورد و همۀ شغل‌ها، خاصۀ خود، او را سپرد و او همۀ کارها به کفایت می‌کرد (اخبار برامکه، ۶۹)
۲. ← به کفایت رساندن (رسانیدن)۲.
ق۶. هرکه دل در خدا بندد و توکل بر خدا کند، ... خدای تعالی وی را به کفایت کند همۀ مؤنت‌ها، یعنی رنج‌های دنیا (شهاب الاخبار، ۶۰) ║ ق۹. حقّ عزّ اسمه آنچه فخرالدوله از آن خایف و ترسان بود، از او به کفایت کرد (حسن قمی، ۸) ║ اشعریان با حبشه کارزار کردند و ابوموسی بر ایشان تیرباران کرد تا شر ایشان از اشعریان به کفایت کرد (حسن قمی، ۲۹۳)
به کفایت گشتن
← به کفایت رسیدن۲.
ق۷. شیخ‌الاسلام قسور رحمةالله علیه گفت: سلام من برسان و بگوی شرّ آن ظالم دفع شد و آن مهم به کفایت گشت (فخر مدبّر، ۴۴۱)
کفایت خواستن
(درمورد کسی) پناه بردن به او
(این عبارت در ترجمۀ «نعوذُ بکَ» آمده‌است. درصورتی که به علت تک‌شاهد بودن، قرار بر حذف باشد، شاید بتوان شاهد را ذیل مدخل اصلی و در معنای «یاری و کمک کردن» آورد.).
ق۷. کفایت می‌خواهیم به تو در آشوب افتادن به‌غایت ستودنِ ستاینده و چشم فراکردنِ مسامحت‌کننده (مقامات حریری، ۱)
کفایت دادن
← کفایت کردن۱.
ق۱۳. بلی کفاف کی دهد شراب‌ها که وی دهد/ مگر دو چشم مست وی کفایتم ز می دهد (قاآنی، ۸۲۷)
کفایت رفتن
← کفایت کردن۲.
۱۳۶۷ش. علما و آقایان تعهد کنند ... به تنبیهات سابق کفایت رَوَد (مسعود سالور، ۳۸)
کفایت شدن
← کفایت کردن۲.
ق۶. این سیاست در تأخیر و توقّف افتد و به حبسِ مجرّد کفایت شود (ظهیری، ۸۴) ║ ق۱۲. اگر احتراقی باشد، ... کفایت به اغذیهٔ دوائیه نمی‌شود؛ بلکه دوای صرف باید (عقیلی خراسانی۱، ۲/۸۲۷) ║ ق۱۳. اگر ... به ارسال و مرسول کاغذ رسمی کفایت بشود، دور نیست مایهٔ برودت کلّی بشود (فرّخ خان، ۳/۱۶۷) ║ ق۱۴. شرح حال هر یک ... به همین اجمال کفایت خواهد شد (افضل‌الملک، ۱۸۱)
کفایت شمردن
← کفایت کردن۲.
ق۱۳. گوشمالِ محمدتقی خان حاکم ترشیز را به گفتنِ خانِ شرتیز کفایت شمرده، ارغون میرزا پسر خود را در ولایت سبزوار مطلق‌العنان ساخته (جهانگیر میرزا، ۱۴۷)
کفایت فرمودن
← کفایت کردن۲.
ق۱۳. به همان آرایش بزم تحویل در خلوت بهشت تبجیل کفایت فرمود و آرایش محفل شیلان را به روز عید غدیر محوّل نمود (خاوری، ۲/۸۹۴)
کفایت کردن
۱. (با حرف اضافهٔ از) نیاز به انجام دادنِ کاری دیگر را برطرف کردن و انجام ندادنِ آن را جبران کردن ؛ کفایت دادن؛ کفایت نمودن۲.
ق۴. معاویه ... گفت: هیچ‌کس هست که پیش مالک شود و ما را کفایت کند از کار او؟ (بلعمی۲، ۴/۶۴۵) ║ ق۶. اگر زهرهٔ آدمی با نطرون بر مقعد مالند، از حقنه کفایت کند و اشکم برآید (محمد طوسی، ۳۹۸) ║ ق۷. خدا او را بکُشت و ما را کفایت کرد از کُشتن او (محمد رازی، ۲/۶۲۹) ║ ق۹. فاتحة‌الکتاب، ... کافیه‌اش خوانند برایِ آنکه این سوره از سورت‌های دیگر کفایت کند و هیچ سوره‌ای از وی کفایت نکند (ابوالمحاسن جرجانی، ۱/۱۰) ║ ق۱۰. کفایت کرد از تو پذیرفتن مؤنتِ عذرخواهی را، یعنی ما از سرِ گناه تو درگذشتیم، حاجت به عذرخواهی نیست (فخرالدین صفی، ۹۳) ║ ق۱۳. منعقد نمی‌شود در ماه رمضان روزهٔ غیر ماه رمضان ... چنان‌که اگر واقع شود در نذر معیّن غیر آن، به جهل یا سهو، اسقاط می‌نماید آن را و کفایت نمی‌کند از آنچه نیّت شده‌است (محمدابراهیم کلباسی، ۲۹۵) ║ ق۱۴. گفتم شما عقیدهٔ مرا به آن‌ها بگوئید و کفایت از آمدن خواهد کرد (محمد کمره‌ای، ۲/۱۳۵۴) ║ ۱۳۴۰ش. اگر طفل پیش از بالغ شدن حج کند، هرچند مانند سایر عباداتش صحیح و مستحب است، لکن از حجّ واجب کفایت نمی‌کند، که اگر بعد از بلوغ سایر شرایط جمع شد، حج بر او واجب می‌شود (دستغیب، ۲/۳۱۸)
۲. (معمولاً با حرف اضافه به)(درمورد امری) بسنده کردن و کافی دانستنِ آن؛ اکتفا کردن ؛ کفایت رفتن؛ کفایت شدن؛ کفایت شمردن؛ کفایت فرمودن؛ کفایت نمودن۱.
ق۵. از جملۀ آن نام و آن صفت به یک حرف کفایت کرد (سورآبادی۱، ۱/۲۶) ║ ق۶. ای یعقوب، وقتی به بادی کفایت کن و به بویی قناعت کن تا وصال یوسفی درآید (احمد طوسی، ۶۳۴) ║ ق۷. چون امام بانگ نماز را بشنید، روا باشد که به آن کفایت کند در جماعت، اگرچه مؤذن از جملۀ جماعت نباشد (مختصر نافع، ۳۴) ║ ق۸. طایفۀ صوفیّه ... جامۀ نرم و خوب‌منظر ... را نپوشند، بلکه به جامۀ درشت‌ِ مویین ... کفایت کنند (باخرزی، ۲/۱۴) ║ ق۹. تُرکم به تیر غمزه چو تاراج کرد دل/ گفتم بدانچه بود، کفایت کند نکرد (شرفالدین یزدی۱، ۹۱) ║ ق۱۱. یک نگه کردی کفایت کن که این لبریز جام/ تا چه پردازد به مستان هوشیاران را بس است (طالب آملی، ۳۶۲) ║ ق۱۳. به سفارش شفاهی کفایت نکرده، یکی دو روز بعد از رفتن او مخصوصاً، کاغذی به او نوشتم (امیرنظام گروسی، ۶۸) ║ ق۱۴. تسکینِ عطش را به خوردن چای کفایت کردیم (امین‌الدوله، ۱۶۰)
۳. (معمولاً با حرف اضافهٔ از) در امان داشتن و حفظ کردن.
ق۶. هرآینه خدای تعالی تو را از شرّ ایشان کفایت کند (ابوحفص نسفی، ۱/۴۵) ║ اللّه دعای او اجابت کرد، از کید زنان او را کفایت کرد (پلی میان، ۶۹) ║ ق۷. به نصرت یزدانی ملتجی باش، و پناه خود از رحمت او دان که از مشیران (ظاهراً: شرّ آن؟!) معجب‌رای خود کفایت کند (کوفی، ۱۴۲) ║ ق۸. خدای تعالی از شرّ چنان بشر و از مصاحبت آن‌چنان تباه‌سیر، جمله خلق را کفایت کناد (ثغری، ۱۶۳) ║ ق۹. او (ایوب) از این التجا با خدای تعالی کرد و پناه با او داد تا وی را از این کفایت کند و بلا را از وی کشف کند (ابوالمحاسن جرجانی، ۸/۱۵۲)
کفایت نمودن
۱. ← کفایت کردن۲.
ق۷. اگر از کتابی دو نسخه دارد، به یکی از آن حاجت نبوَد، ... گوییم: به درست‌تر کفایت نمای و خوب‌تر بفروش (مؤیّد خوارزمی، ۱/۴۸۵) ║ ق۹. ساسان... طریق زهد و عبادت پیش‌گرفت و به گوسفندی چند ... کفایت نمود (میرخواند، ۱/۶۲۸) ║ ق۱۲. مطرقی: نبضی را نامند که بکوبد به سر انگشتان و بدان کفایت ننماید و ... در امراض قلبی مانند دق، اکثر نبض چنین می‌باشد (عقیلی خراسانی۱، ۱/۶۱۳) ║ ق۱۳. مردی بزرگ‌همّت و کریم‌الطبع و فرزانه بود، به همان خجلت ایشان کفایت نموده، دیگر زبان به ملامت نگشاد (دولت علیّه، ۲/۱۱۴۰) ║ ۱۳۶۸ش. چون مقصود درس تصوف و ورود به عوالم تکلیفی آن نمی‌باشد، به همین مقدار کفایت نموده، مقالات بالا را شهود رابطه میان سالک و مسلوک ... آورده (شهری۲، ۶/۴۲۲)
۲. ← کفایت کردن۱.
ق۱۴. به‌قدری‌که می‌توانستم غذا خوردم که تا از غذای شب کفایت نماید، که عزم کرده بودم که چیزی نخورم (طاهر میرزا۱، ۷۲۰)
ترکیبات دیگر: فرضِ کفایت