وضعیت: «در حال ویراستاری»
مسقط mosqet
(اسم) ۱. (در مورد حکم، وظیفه، تکلیف، عقوبت، حق و مانند آن) چیزی که موجب لغو شدن و باطل شدن آن شود ؛ مسقطه.
ق۶. شبهت مسقط قصاص است (ابومحمد نجار، ۴۴) ║ ق۷. در آنچه خریده حدثی و تصرفی بکند... اگر این تصرف پیش از آن کند که به عیب عالم باشد هم مسقط رد باشد (مختصر نافع، ۱۶۱) ║ ق۱۳. اگر جماعت مذکوره که بایست افطار نمایند، روزه را بگیرند، روزهٔ ایشان باطل است و مسقط قضا نیست؛ در جایی که قضا داشته باشد (محمدابراهیم کلباسی، ۲۹۲) ║ ق۱۴. پس مادامی که ثابت نشده است مانع، مستمر می‌ماند وجوبی که معلق می‌باشد بر زوجیتی که حاصل می‌گردد به عقد. پس عقد مثبت است، و نشوز مسقط آن (ابوالقاسم یزدی، ۲/۷۱۶) ║ ۱۳۵۳ش. واهب... اگر فرعِ زمینِ موهوب را غرس کند یا در آن بنا بسازد... مسقطِ حقِ رجوع نیست (مردوخ، ۲/۱۵۴)
۲. (در مورد صفات و ویژگی‌های انسان) چیزی که موجب زایل شدن و از بین رفتن آن شود.
ق۷. در مرض حرارت غریبه محلّله هست، و مضادّی مسقطِ قوّت، و عدم سکون بدنی کِی اقتضای آن می‌کند ترک قوی بدنی افاعیل خویش را نزد مشایعت ایشان نفْس را. {ج۴، در علم طبیعی} (قطب‌الدین شیرازی، ۴/۱۱۵) ║ ق۱۲. ضرر نقلی که از مجرّبین منقول است و عقل نیز مقوّی وی است آن است که گفته‌اند: مداومت تَفِه مُسقط شهوت و آرنده کَسَل است. بهر آن‌که از این‌چنین غذا رطوبت مُرخیّه بیشتر تولّد می‌کند و فم معده را مسترخی می‌سازد و استرخای وی، بنابر زوال تکاثف که علّت شهوت است، مؤدّی به فقدان شهوت می‌گردد (ارزانی، ۳/۷۴۹) ║ برگ و ساق آن مقوی باه و محرورین و مضعف مبرودین و ضعیف‌الحرارة و بالخاصیة مسقط اشتها و اکثار آن مورث تاریکی چشم (عقیلی خراسانی، ۲۳۱) ║ ق۱۳. توبه... واجب است. چه از فسق باشد یا کفر، عفو از ذنوب و مسقط عیوب است، خداوند تفضّلاً حق خود را خواهد بخشید (نوری، ۱/۱۹۵)
۳. (در مورد فرّ، آبرو، عرض، جاه و مانند آن) چیزی که موجب ریختن و تنزّل‌دادن آن شود.
ق۹. قید زینت مسقِط فرّ و شکوه خسروی‌ست/ شیر زنجیری ز شیر بیشه کم‌صولت‌تر است {علیشیر نوایی، ق۹} (دولتشاه، ۴۹۷)
۴. چیزی که موجب از بین رفتن جنین پیش از تولد شود.
ق۱۲. آطریلال... افعال و خواص آن: محلل ریاح و جالی و مُدرّ فضلات و مفتح سدد و منقی گُرده و مثانه و چون با زجاج بسوزانند و با عسل بیاشامند تفتیت حصاة نماید و یک درهم آن با عسل جهت دفع ریاح ایلاوس به‌غایت مجرب دانسته‌اند و ضماد آن مجفف قروح و زائل‌کنندة آثار جلد و نفوخ آن در بینی و به دستور شرب آن مسقط جنین (عقیلی خراسانی، ۹۰) ║ ق۱۳. طبیخ نخود سیاه، مسقط جنین و مفتت حصات و مدرّ فضلات. و در جمیع افعال قوی‌تر از سفید آن و با قوّت تریاقیه. و جهت استسقا و یرقان سدّی و سدّة جگر و تحلیل ریاح و جذام نافع... است (نوری، ۱/۵۰۲) ║ ۱۳۳۶ش. عهد می‌کنم که در تمامِ معالجات، مقصودم نفعِ مرضی باشد باشد، و اگر کسی از من دارویی کُشنده بخواهد، ندهم و اگر در اعدام نفْسی مشورت شود، اظهارِعقیده نکنم و به زن‌ها دارویی که مسقطِ جنین باشد، ندهم (شعلهور، ۲۳۵) ║ ۱۳۷۱ش. برداشتنِ باقلایِ پخته با مرّمکی... قاتلِ جنین و مسقطِ او می‌باشد (شهری۱، ۵/۲۲۷)
۵. چیزی که موجب جدا شدن و دور ریخته شدن و به بیرون افکنده شدن اعضای کوچکِ بدن یا چیزهای زایدی که در بدن به وجود می‌آید می‌شود.
ق۱۲. مرزنجوش... بعضی‌از آن حبشی است که گل آن به اغصان آن چسبیده می‌باشد و این گرم و خشک در دوم و عصارة آن مهیّج جماع است تمریخا و شربا و صنفی که از آن بوی خیار آید مسکّن لهیب و غثیان و مسقط دیدان است اگر بعدازآن ماهی شور بخورند و صداع آوَرَد (عقیلی خراسانی، ۸۴) ║ حمار اهلی... به فارسی خر و الاغ... نامند... و خواص آن... جالینوس گفته که طلای نقطة آن سه بار تا چهار بار مسقط دانة بواسیر است و گویند چون عقرب‌گزیده بر الاغ معکوس سوار شود و چند قدم برود و به دستور چون در گوش آن بگوید که مرا عقرب گزیده‌است باعث رفع درد آن است (عقیلی خراسانی، ۳۶۴) ║ ق۱۳. دوای حادّ که مسقط بواسیر است و مستعمل در ثؤلول و لحم زائد: زرنیخ، نوشادر، ذراریح، نوره بالسّویه با آب جوشیده، سرشته اقراص سازد و خشک در وقت احتیاج سحق کرده، ذرور کنند (لطیف قزوینی، ۱۱۱)