فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

اتوکرات

وضعیت: «تأییدشده»
اتوکرات ‎otok(e)rât‎ [<از فرانسوی autocrate>؛ (دارای معادل مصوب فرهنگستان، ۱۳۹۴، یکه‌سالار) ]
‌یک‌. (اسم) ۱. (علوم سیاسی) حاکمی که با قدرت مطلق و بی هیچ محدودیتی حکومت می‌کند ؛ قس: دیکتاتور؛ مستبد.
۱۳۸۲ش. اتوکرات ممکن است قدرت خود را از راه رسوم و سنت‌های اجتماعی کسب کرده باشد یا به‌زور به‌دست آورده باشد (محسن اسماعیلی: ضمیمۀ خردنامۀ همشهری، ش ۱۰‏/۷‏) ║ ۱۳۸۳ش. علی‌اف ... به‌عنوان یک اتوکرات در انتقال ازطریق رویه‌های نهادینه شکست خورد (قاسم ملکی: مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، ش ۴۵‏/۱۷۴‏) ║ ۱۳۸۸ش. شاه دیکتاتور نبود، بلکه یک اتوکرات بود. اگر دیکتاتور بود مجال رشد به مذهبیون نمی‌داد (امید ساعدی: حافظ، ش۶۶‏/۵۲‏)
۲. (علوم سیاسی) کسی که طرفدار حکومت به‌شیوۀ اتوکراسی است.
۱۳۹۱ش. اتوکراسی و ثروت ملی در حال رشد با یکدیگر سازگارند. اتوکرات‌ها یاد می‌گیرند و سازگاری می‌یابند (وبگاه تبیان زنجان: اینترنت)
‌دو‌. (صفت) ۱. (علوم سیاسی) ⇅ اتوکرات‏‌یک‌. ۱.
۱۳۷۵ش. تصویری که خواننده از اوضاع ایران می‌گیرد ... تصویر کشوری است که شاه اتوکرات آن همۀ کارها را خود به‌عهده گرفته (علینقی عالیخانی: ایران‌نامه، ش۵۷‏/۴۴‏) ║ ۱۳۸۱ش. ازلحاظ تعریف سیاسی رضا خان اتوکرات است و اینکه در ایران ظواهر سیستم پارلمانی به‌چشم می‌خورد ناقض این حقیقت نیست (یعقوب توکلی: زمانه، ش ۲‏/۳۸‏)
۲. مبتنی بر اتوکراسی.
۱۳۳۱ش. در ممالک اتوکرات مثل آلمان و ایتالیا یا اسپانی قبل از جنگ می‌بینیم وکلای دادگستری درعین‌حال که ... مستخدم دولت نبودند، کاملاً در دست دولت و به اختیار او بوده در تحت نظامات و مقررات دولتی انجام وظیفه می‌نمایند (محمد شاهکار: کانون وکلا، ش ۲۳‏/۴۶‏) ║ ۱۳۶۷ش. دولت کارتر ... فعالانه در سقوط دولت‌های اتوکرات غیرکمونیست شرکت داشت (حجت‌الله رزاقی: رشد معلم، ش۴۶‏/۵۵‏) ║ ۱۳۸۰ش. با ملاحظۀ نقش غیرقابل‌اغماض و هم‌زمان مذهب و مردم در سقوط رژیم اتوکرات پهلوی ... صاحب‌نظران دچار تناقض‌گویی و تضاد شدند (منوچهر محمدی: مجلۀ دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، ش۵۴‏/۱۳۸‏) ║ ۱۳۸۷ش. مدیریت خودکامه یا اتوکرات فرایند ارتباطی دوسویه است (محمدی - طبری: اطلاعات سیاسی - اقتصادی، ش۲۵۱و۲۵۲‏/۲۷۷‏)
۳. ⇅ اتوکرات‏‌یک‌. ۲.
۱۳۴۷ش. در قاموس طبقۀ حاکمۀ اتوکرات حکومت فاشیستی معنای راه‌حل نهایی را می‌دهد (ن. آتش: نگین، ش۳۹‏/۵۸‏) ║ ۱۳۷۷ش. اکنون در وضعیتی قرار گرفته‌ایم که نه‌تنها از سوی عناصر اتوکرات مورد حمله و انتقاد قرار داریم، بلکه اعتقاد و اعتماد آن دسته‌ای را که خود را دموکرات‌های ملت‌گرا یا هر چیز دیگری می‌نامند ازدست داده‌ایم (افشین پرتو: اطلاعات سیاسی، ش۱۲۹و۱۳۰‏/۹۷‏) ║ ۱۳۸۸ش. تنها راه برون‌رفت از دور و تسلسل جابه‌جایی مهره‌های استبداد یا عوض شدن چهره‌های اتوکرات این است که ... همۀ مردم ... از همۀ ظرفیت‌های ... کانون‌های دموکراتیک یا نیمه‌دموکراتیک موجود ... استفاده کنند (حسن امین: حافظ، ش۶۶‏/۱۰‏)

معنی اتوکرات | فرهنگ جامع زبان فارسی