وضعیت: «تأییدشده»
ابو abu [گونۀ دیگر: ابا۳، ابی۲، ب، با۵، بو۳؛ <عربی>؛ (اب «پدر» در حالت رفع به‌صورت ابو درمی‌آید. اگر این کلمه قبل از اسمی بیاید که در آغازش ال معرفه داشته باشد، در ترکیب با ال abol تلفظ می‌شود.)]
(اسم) ۱. پیش از اسم اشخاص می‌آید و کنیه می‌سازد، مانند ابوعلی، ابوالحسن، ابوالفضل (در قرون نخستین کنیه را غالباً از روی اسم پسر اول می‌ساخته‌اند).
۲. پیش از اسم می‌آید و کنیه می‌سازد، مجازاً به معنای پدر است و گاهی نوعی مبالغه در آن است.
ق۵. ابوالبشر وی را برای آن گفتند که پدر پیغامبر ما بود و از دیگر پیغامبران (اسفراینی، ۱/۸۴) ║ ق۶. حجر کبریت را ابوالاجساد گویند و زیبق را ابوالارواح (محمد طوسی، ۱۵۲) ║ ق۹. ذکر عزیمت سلطان ابوالفوارس جلال‌الدین شاه شجاع به‌جانب تخت فارس (عبدالرزاق سمرقندی، ۱/۳۶۵) ║ ق۱۴. لقبش خواجه امام است ولی / کُنیتش نیز ابوالایتام است (ادیب‌الممالک، ۲/۱۱۵) ║ دو جملهٔ قابل توجه از دو شخص بزرگ برای شما می‌گویم، یکی از مدحت پاشا، ابوالاحرار، ... یکی دیگر از بیسمارک (سیّاح۱، ۳۱۶) ║ ۱۳۲۳ش. حوری‌ها ... بو برده‌اند که پروردگار عالمیان آن‌ها را برای مصرف مخصوص اولاد ابوالبشر آفریده (جمالزاده۴، ۳۵) ║ ۱۳۸۳ش. ابوالائمه علی (ع) در آینة کربلا و آینه‌داران کربلا به ظهور رسیده‌است (محمدجواد رودگر: رواق اندیشه، ش۳۸/۶۱)
۳. پیش از اسم یا صفت می‌آید، و اسم یا صفتی می‌سازد که شکل کنیه دارد و نشان می‌دهد که دارندۀ آن کنیه از ویژگی‌ای که در آن اسم یا صفت است به حد زیاد برخوردار است.
ق۶. ای ابوالهیجا تویی و تخت ملک / چون فریدون از جلال و از عُلی (وطواط۱، ۴۹۹) ║ ق۷. گفت: نزدِ من عجب‌هاست که روایت کنم آن را بی‌دروغ از دیدن، پس کنیت کنید مرا ابوالعجب (مقامات حریری، ۳۱۸) ║ ق۸. همچنین اصحابِ حدیث گفته‌اند که در صدِ ششم از علما، ابوالمحاسن طبری ... و از خلفا الناصر لدین‌الله بوده‌است (ابن بزّاز، ۵۷) ║ ق۹. خواجه اصیل‌الدین ابوالمکارم در آن عصر نوجوان بود و کاتب جزویات استیفای دیوان (مرعشی، ۶۱) ║ ق۱۱. مولانا ابوالمکارم ... درخدمتِ پدر تربیت یافت و به‌مانندِ پدر فضیلت‌مآب شد (فخرالزمانی، ۵۷۲) ║ ق۱۲. صفراغون ... ماهیت آن اسم فرنگی مرغی است قریب به گنجشک خاکستری‌رنگ مائل به زردی ... به عربی ابوالملیح و به فارسی دم‌جنبانک ... نامند (عقیلی خراسانی، ۵۷۰) ║ ق۱۳. ابوالمفاخر اشرف‌العلماء و المجتهدین آقا میر عبدالرحیم سلّمه‌الله ... را دو ثمر است (ضرّابی، ۲۸۹) ║ ق۱۴. به عهد ناصر دین، شهریار باتعظیم / ابوالمظفر غازی خدایگان کریم ـ بنا نهاد به توفیق کردگار این صحن / وزیر اعظم او اصغر بن ابراهیم (ادیب‌الممالک، ۲/۱۱۰۳) ║ ۱۳۲۶ش. ابوالمفاخر و الفضل و العلی و المجد / که افتخار بدان جبّه و عمامه کنی ـ ز قتل نفس که از خلق می‌کنی هر روز / خدای در غضب ابلیس شادکامه کنی (تقی دانش، ۲/۸۱) ║ ۱۳۶۷ش. به‌جز از علی که آرد پسری ابوالعجائب / که علم کند به عالم شهدای کربلا را (شهریار، ۶۹)
۴. پیش از اسم یا صفت می‌آید و اسم یا صفت جدیدی می‌سازد که در تداول عامّه به‌طنز نام بعضی وسایل نقلیه است، مانند ابوقراضه، ابوطیّاره.