فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

بی‌سکون

وضعیت: «در حال ویراستاری»
بی‌سکون ‎bisokun‎
(صفت) ۱. متضاد: ساکن‏‌یک‌. ۱.
ق۵. آسمان نیلگون، زیرش زمین بی‌سکون/ گر نیاید پیش‌اندر عهد و پیمان و وثاق - آفتابش گردد از گرز گرانت منکسف/ اخترانش یابد از شمشیر تیزت احتراق (منوچهری، ۶۰) ║ ق۶. نه کوه بیستون را با حزم تو درنگ/ نه چرخ بی‌سکون را با عزم تو شتاب (جبلی، ۱‏/۴۶‏) ║ ق۷. ساکن نمی‌شود نفسی آب چشم من/ سیماب طُرفه نبود اگر بی‌سکون شود (سعدی۳، ۴۷۳) ║ ق۹. فیل چو کوهی که بود بی‌ستون/ چارستون زیر کُهی بی‌سکون ـ و آن جل زرینش به فرّ و شکوه/ سایه همی‌کرد به بالای کوه (عبدالرزاق سمرقندی، ۲‏/۵۴۷‏) ║ ق۱۰. گاه خواص مجلس دریااشتباه را در سیر شطّ بی‌سکون کریمۀ و ایةٌ لهمْ أَنّاَ حَمَلنا ذُریّتَهم فی الفُلکِ المشحون محل دولت پایدار ... به مضمون این بیت در ادای گواهی بودند که... (امینی هروی، ۲۹۸) ║ ق۱۳. عزم تو هم‌چو کشتی چرخ است بی‌سکون/ جود تو هم‌چو بحر محیط است بی‌کنار (قاآنی، ۳۹۳)
۲. (درمورد اوضاع و شرایط بیرونی، مسائل اعتقادی و مانند آن‌ها) بدون ثبات و پایداری. پیشنهاد حذف این برش معنایی.
ق۷. امروز ضربت‌ها خوری، وز رفته حسرت‌ها خوری/ ز آن اعتقاد سرسری، ز آن دین سست بی‌سکون (مولوی۱، ۴‏/۹۶‏) ║ ۱۳۵۰ش. نه ما می‌توانیم و نه دهخدا، چرخ بی‌سکون روزگار را قرن‌ها به عقب برگردانیم و از دوشیزگان مدارس و پسران نوبالغ همان کسانی‌ که خودتان مثال زده‌اید، توقع داشته‌ باشیم که این منظومه‌های مشحون ار لغات و تعبیرات کهنه و مهجور و غریب را به‌ زور فرهنگ‌ها و به‌ کمک کتاب‌های قدمای عرب و عجم بخوانند و هضم کنند (آرین‌پور۲، ۱۳۴)
۳. متضاد: آرام۱‏‌یک‌. ۱.
ق۷. عشق شنگ بی‌قرار بی‌سکون/ چون درآرد کُلِّ تن را در جنون (مولوی۲، ۱‏/۱۷۴‏) ║ ق۸. هرجا که دلی است، از غم تو/ بی صبر و قرار و بی‌سکون باد (حافظ، ۱‏/۲۲۲‏) ║ ق۱۱. هرآنکه میل جنون کرد، عشق بر گوشش/ حدیث طالب و مجنون بی‌سکون سر کرد (طالب آملی، ۵۳۳) ║ ق۱۳. گفتم به‌ گاه جود عجول است و بی‌سکون/ گفتا به‌ گاه حلم حمول است و بردبار (قاآنی، ۴۰۶) ║ ۱۳۳۰ش. فکر مرا سخت مشوش کند/ نعرۀ این دخترک بی‌سکون (بهار، ۲‏/۱۳۴۳‏)

معنی بی‌سکون | فرهنگ جامع زبان فارسی