ستودان

وضعیت: «در حال ویراستاری»
ستودان ‎sotudân‎ [گونۀ دیگر: استودان]
(اسم) جایی که زردشتیان در سنگ و معمولاً در کوه می‌کنده‌اند، برای نهادنِ استخوان‌ مردگان، و گاهی بنایی نیز بر آن می‌ساخته‌اند؛ توسعاً گور و آرامگاه ؛ استخوان‌دان.
ق۴. گُردیه ... او را به تابوت اندر کرد و به زمین قومش آورد و آن‌جا به ستودان کرد (بلعمی۲، ۲‏/۸۰۵‏) ║ ستودان مرا بهتر آید ز ننگ (فردوسی، ۵‏/۵۵۲‏) ║ ق۵. ستودان گورستان گبران باشد چون خانه و مرده را بر او نهند (اسدی۲، ۳۵۶) ║ فراوان رنج دید و زر هزینه کرد بزرجومید، تا آن ستودان به دو پوشش بر سر آن کوه تمام کرد (نظام الملک، ۲۲۶) ║ ق۶. هوشنگ ... به زمین پارس بمرد و آن‌جا ستودان ساختند (مجمل التواریخ، ۴۶۱) ║ ستودان این طاق آراسته / ستونی تهی دارد از خواسته (نظامی۷، ۲۴۷) ║ ق۷. شدم به دخمۀ کاووس و یافتم غاری / ز سنگ خاره در او ساخته ستودانی (دیوان مجد همگر (همگر)، ۳۸۵) ║ ق۸. الناووس: ستودان گبران (زنجی، ۱‏/۳۵۲‏) ║ ۱۳۳۰ش. به مرگت یکی شمع روشن کنم / ستودانْت را رنج گلشن کنم (دیوان بهار، ج۱ (بهار، ۱)‏/۱۰۸۰‏) ║ ۱۳۳۴ش. زرتشتیان ایران ... در جاهای دور از آبادی از این‌گونه دخمه‌ها ساخته‌اند و مُرده را به آن‌جا برده ... تا مرغان شکاری و حیوانات درنده آن‌ها را بدرند و از هم متلاشی کنند و چون تنها استخوانی از آن باقی می‌ماند آن را برمی‌داشتند و در محوطۀ کوچکی می‌گذاشتند و رخنه‌های آن را می‌گرفتند و به آن ستودان می‌گفتند که مخفف کلمۀ استخوان‌دان است (نفیسی۱، ۵۷۱)
ستودان کردن
به‌جای آوردن مراسمی در آیین زرتشتی که در آن، استخوان مردگان را پس از قرار گفتن جسد درمعرض پرندگان مردارخوار، به مکانی تعبیه‌شده دور از محدودۀ مسکونی می‌برند.
ق۴. کسی کز تو ماند ستودان کند / ببرّد روان، تن به زندان کند (فردوسی، ۲‏/۱۸۱‏)