فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

ابتداءً

وضعیت: «تأییدشده»
ابتداءً ‎ebtedâʼan‎ [املای دیگر: ابتداءاً، ابتدائاً؛ <عربی>]
(قید) ۱. بدون هیچ سابقه‌ای.
ق۶. وجه حکمت در آنکه تفضیل داد خلقان را بعضی بر بعضی، ابتداءً بی‌ استحقاقی، مصالحی بود که او دانست (ابوالفتوح، ۸‏/۱۱۷‏) ║ ق۷. اعتراف بدانچه نعمت‌ها ابتدائاً از خدای تعالی است بی استحقاق شکر است (مؤیّد خوارزمی، ۴‏/۲۴۱‏) ║ ق۱۲. لذات بهشت ... حاصل می‌شوند ابتدائاً بدون سابقۀ انتظار (نورالدین جزایری، ۲‏/۳۷۳‏)
۲. قبل از کارهای دیگر؛ در آغاز کار.
ق۷. ادراک ... آن است که حقیقت چیزی حاضر باشد ... نزد آن چیزی که گویند کی او مدرک است ... خواه که مثال منتزع باشد از امری خارجی یا حاضر باشد ابتداءً (قطب‌الدین‌ شیرازی، ۳‏/۸۰‏) ║ ق۹. مرا در زمان حکومت با هرکس از گوشه‌نشینان و زهّاد ابتدائاً که ملاقات افتاد، احساس رعب و هراس از آن‌کس تفرّس نمودم (حافظ ابرو۱، ۲‏/۵۵۹‏) ║ ق۱۰. حضرت اسامه سپهسالار لشکری بوده که ابتداءً به آذربایجان آمده‌اند (حافظ حسین، ۱‏/۲۲‏) ║ ق۱۱. پادشاه ... روز جمعه بود که ابتداءً با یک ‌دو کس معدود در آنجا تشریف برده میرزا و غیاث‌الدین علی آخوند ... را فرموده بودند که شیخ را کاوکاو نمایید و از تصوف چیزی پرسید (بداؤنی، ۳‏/۸۴‏) ║ ق۱۲. از سه مثقال تا پنج مثقال ابتداءاً شروع نمایند و روزی دو مثقال بیفزایند تا هر مقدار که موافقت نماید و مرض رو به تخفیف و انحطاط آورد (عقیلی خراسانی، ۸۵۴) ║ ق۱۳. درجۀ ‌مزبور ... ابتداءاً به آن برادر مکرم التفات گردید (فرّخ‌ خان، ۱‏/۳۳۳‏) ║ ق۱۴. ابتداءً بریگاد چند فقره حرکات مختلفه موافق قانون مخصوص سواره‌نظام به‌ عمل آورده، بعد از آن بنا کردند به مشق مانور (ایران۱، ۵‏/۳۶۰۱‏) ║ ۱۳۴۰ش. کمک کردن به ظالم در سایر امور حرام می‌شود، لکن اگر کمک کردنش در غیر ظلم کوچک‌ترین اثری در ظلم کردنش ندارد ــ اثباتاً و نفیاً، ابتداءً و استمراراً نداشته ‌باشد ــ حرام نیست (دستغیب، ۲‏/۴۹‏) ║ ۱۳۷۱ش. این کارناوال ... مؤثرترین عاملی بود که ابتدائاً سبب دریدگی پردۀ حیای جوانان آن ‌روز از دختر و پسر گردیده، غالب آنان را به خرابی کشانید (شهری۱، ۱‏/۴۱۰‏)

معنی ابتداءً | فرهنگ جامع زبان فارسی