فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

تکاثر

وضعیت: «در حال ویراستاری»
تکاثر ‎takâsor‎ [فعل همایند: جستن، کردن، نمودن]
(اسم) ۱. دعوی برتری کردن به سبب داشتن مال یا افراد یا مقام بیشتر و بالاتر. فخرفروشی به خاطر کثرت مال و برتری مقام.
ق۵. دنیا کسی را باید که بدو تفاخر و تکاثر جوید (مستملی، ۱‏/۱۲۶‏) ║ ق۶. غرض ایشان در آن تفاخر و تکاثر بود و تفاخر در ابنیه عبث باشد (میبدی، ۷‏/۱۴۱‏) ║ ق۷. تفاخر و تکاثر به اندوختۀ خود باید کرد و لاف ثروت و نعمت از مکتسب خویش باید زد (فرائد السلوک، ۱۰۷) ║ ق۸. او... به امثال این اباطیل مزوّر و اساطیر مبتّر لاف‌های گزاف می‌زد و تفاخر و تکاثر می‌نمود (عزیز استرآبادی، ۲۶۴) ║ ق۹. کسانی را که با تو دعوی تکاثر و تفاخر نمایند، شکستگی هرچه تمام‌تر باشد (عقیلی، ۸۴) ║ ق۱۱. جمعی... از علمای حدیث... محامل و توجیهات و تأویلات وجیهه را ترک داده، محاربات و مشاجرات صحابه... و تابعین... را قیاس بر حال خود کرده، بر تناقض و تباغض و تناقش و تکاثر در اموال و اولاد محمول داشتند (بداؤنی، ۱‏/۳‏) ║ ۱۳۵۶ش. جناب‌سرهنگ... صدهزار تومان پول... آورده‌بود خرج کاروانی‌ها و فقیر‌فقرا بکند. بیچاره مکه آمده‌بود ادب بشود تفاخر و تکاثر به کسی نکند حرف صدهزار و دویست‌هزار به‌پیش می‌کشید و هی از کی‌ام و چی‌امش تعریف می‌نمود (شهری۳، ۵۵) ║ ۱۳۵۷ش. تکاثر و اتراف باعث نابودی و شقاوت انسان است (رضا حق‌پناه: پژوهش‌های اجتماعی اسلامی، ش ۲۲‏/۱۶۶‏)
۲. زیاد بودن یا شدن تعداد یا مقدار چیزی. بسیاری.
ق۶. اقتدا به قدما و اهتدا به علمای سالف... کردن غایت شهامت و فیض کرامت باشد و انحراف از مناهج استصواب ایشان توافر جهالت و تکاثر ضلالت (محمد ملطیوی۱، ۱۰۵) ║ ق۷. چون در پادشاه دو چیز جمع شود یکی ضایع کردن حق‌های مردم و دوم اهمال مکافات خدمات خدم، اطراف ممالک او رهین انهدام و قرین انثلام گردد و اکناف مسالک از تشاجر دزدان و تکاثر راهزنان وَجاد ضِباع و عرین سِباع گردد (محمد ملطیوی، ۳۱۷) ║ ق۸. موسم تقاطر اقطار و تکاثر امطار بود و راهی دراز و مخاوف بسیار در پیش و خلقی از خدم‌و‌حشم او در آن اوحال و اوجال به‌ فنا رسیدند (رشیدالدین فضل‌الله۱، ۱۰۹) ║ ق۹. سلطان از تکاثر اهل خلاف پریشان‌خاطر به پشته‌ای برآمد تا مشاهدۀ ایشان کند (میرخواند، ۴‏/۴۳۱‏) ║ ق۱۰. تواتر الطاف و تکاثر اعطاف... بهادرخان به این کمینه ساعة‌فساعة بل لحظة‌فلحظة مانند دولت روزافزون... در ترقی و تزاید بود (واصفی، ۱‏/۲۶۳‏) ║ ق۱۲. آن سیه‌رویان تیره‌درونان و فرمانبران وساوس شیطان را به جهت اتمام حجت، به مزید نعمت، شرمندۀ بهره‌مندی از تکاثر افضال سلطان و سرافکندگی تواتر بِرّ و امتنان فرمانروایان جهان گرداند (محمدابراهیم نصیری، ۲) ║ ۱۳۰۶ش. ان‌شاءالله... آن جمعیت غیرتمندان و متدینان اسلامیان دائما در نشاط و شوکت و تایید و تکاثر بوده باشند (محمدجواد بلاغی:تذکرات دیانتی، ش۳۲‏/۱۱‏) ║ ۱۳۴۴ش. اسمیت از این نکته آگاه بود که توسعه و تکاثر سرمایه،تئوری سادۀ ارزش کار را نسخ می‌کند (حسین وحیدی:بورس، دورۀ اول، ش ۲۱‏/۳۲‏) ║ ۱۳۷۷ش. تاریخ سیاسی ایران... قطعاً یکی از مهمترین عواملی است که انقطاع و عدم تداوم رویکرد به حوزه‌های متکثر فرهنگی (که بخش مهمی از آن‌ها خود دستاورد و مولود همین مردم و همین سرزمین بوده‌است) و نیز انباشت و تکاثر اندیشه و تجارب آفرینشی و زایندگی را در این سرزمین قابل فهم می‌کند (ایران۳، ش۱۰۶۳‏/۱۲‏) ║ ۱۳۸۸ش. امروزه اطلاعات و تکاثر و تمرکز آن به‌سان قدرت و ثروت عمل می‌کند (عباس حاجیها: مطالعات فرهنگی و سازماندهی اطلاعات، ش ۸۰‏/۹۸‏)
۳. آنچه به سبب داشتن آن بر دیگران ادعای برتری کنند. مایۀ فخرفروشی.
ق۶. زندگانی دنیا... زینت زنان است و تفاخر اقران است و تکاثر توانگران است (ابوالفتوح، ۱۹‏/۳۲‏) ║ ق۸. حیات دنیا و زندگانی در وی چون بازی کودکان است...زینت و آرایش و گلگونۀ زنان است، شادی و نازش اقران و همسران است، تفاخر و تکاثر توانگران است به مال و فرزند (ابوسعید شیعی، ۱۹۳)
۴. (اقتصاد) ؟؟؟.
۱۳۹۰ش. به نظر پیگو بر خلاف تحلیل کینز،ضریب تکاثر و سرمایه‌گذاری خالص مستقل از هم نیستند (ابراهیم گرجی- حمید پاداش: تحقیقات اقتصادی، ش۹۶‏/۲۲۱‏) ║ برجسته‌ترین موضوعات مطرح در کتاب «نظریۀ عمومی» عبارتند از: ضریب تکاثر، نرخ بهره، مسالۀ پس‌انداز... (ابراهیم گرجی- حمید پاداش:تحقیقات اقتصادی، ش ۹۶‏/۲۱۸‏) ║ ۱۳۹۵ش. مسکن کالایی غیرمنقول است، ازآن‌رو بخش مسکن وابستگی کمی به کالاها و خدمات وارداتی دارد و تکیه‌گاه بخش مسکن بیشتر به مواد اولیه داخلی و نیروی کار بومی و کم‌تخصص(مهارت)می‌باشد. بنابراین ضریب تکاثر (مولتی پلیکاتور) بخش مسکن در سطح بالایی است (جمشید صالحی صدقیانی- مهدیه فناخسرو: مطالعات کمّی در مدیریت، ش۲۶‏/۶۱‏)
۵. نام صد و دومین سورۀ قرآن کریم،مکی و دارای ۸ آیه.

معنی تکاثر | فرهنگ جامع زبان فارسی