فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

اتمی

وضعیت: «تأییدشده»
اتمی ‎atomi‎ [املای دیگر: اتومی؛ <← اتم + -ی (سازندۀ صفت/ قید)>]
(صفت) ۱. مربوط به اتم (معنای ۱).
۱۳۱۷ش. الکتریسیته دارای ساختمان اتمی می‌باشد و اتم‌ها و الکترن‌های الکتریسیته وجود دارد (زین‌العابدین شیدفر: تعلیم و تربیت، ش۵و۶‏/۱۱‏) ║ ۱۳۵۱ش. مادۀ آفرینش ۹۲ عنصر طبیعت هستند که بر حسب ساختمان اتمی از یکدیگر متمایزند (بهرام عکاشه: آموزش و پرورش، ش۶۴‏/۲۴۶‏) ║ ۱۳۸۴ش. بسیاری از خواص مواد بستگی زیادی به ساختار اتمی ... آن ها خواهد داشت (علیرضا زمانی: کتاب ماه علوم و فنون، ش۸۷و۸۸‏/۳۴‏)
۲. (درمورد چیزی) که در ساخت آن از دانش و فناوری هسته‌ای استفاده‌ شده‌است.
۱۳۲۱ش. نمی‌دانم بمب اتمی تا چه اندازه دنیا را خراب خواهد کرد؟ (عبدالله مستوفی، ۱‏/۴۰۱‏) ║ ۱۳۵۲ش. ساعت‌های اتمی می‌توانند کوچک‌ترین واحدهای زمان را اندازه‌گیری نمایند، زیرا ساختمان آن‌ها برمبنای نوسانات بسیار سریع اتم‌ها بنا شد‌ه‌است (جهانشاه درخشانی: نگین، ش۱۰۲‏/۴۹‏) ║ ۱۳۹۰ش. در سال ۱۹۶۸ راکتور اتمی دانشگاه تهران نصب و راه‌اندازی شد (پروین نوین: قضاوت، ش۷۰‏/۵۷‏)
۳. مربوط به انرژی و فناوری هسته‌ای.
۱۳۲۶ش. تجربیات اتمی که ... به‌عمل آمده، برای تکمیل اختراع جدیدی خواهد بود که عبارت است از فراهم ساختن ابرهای مرکب از مواد رادیوآکتیف (ناشناس: آیین اسلام، ش۱۸۶‏/۲۰‏) ║ ۱۳۴۸ش. هنوز مستعمراتشان مادۀ خام آزمایش‌های علمی و اقتصادی و اتمی به‌شمار می‌روند (آل‌احمد۵، ۲‏/۲۳۱‏) ║ ۱۳۹۱ش. پاول روزباد برنامۀ اتمی هیتلر را به شکست کشاند (فرخ امیرفریار: جهان کتاب، ش۲۸۰-۲۸۲‏/۶۲‏)
۴. دارای آگاهی و تخصص در زمینۀ فنّاوری هسته‌ای و مسائل مربوط به آن.
۱۳۳۴ش. تحقیق دقیقی در این ابواب به‌عمل آمده و نتیجه در رسالۀ اخبار علمای اتومی ... ذکر گشته (م.ع عامری: یغما، ش۸۴‏/۱۶۴‏) ║ ۱۳۵۷ش. فرانسه نخستین دولتی است که ظاهراً از این بمب آزمایش کرده است، ولی‌ دانشمندان اتمی این موضوع را مانور تبلیغاتی می‌دانند (محمد وکیل: وحید، ش۲۴۲‏/۲۲‏) ║ ۱۳۸۲ش. عبدالقدیر خان دانشمند اتمی پاکستان به انتقال دانش اتمی برای تهیۀ سوخت ... به ایران، لیبی و کرۀ شمالی اعتراف کرده‌است (ایران۳، ش۲۷۳۷‏/۵‏)
۵. حاصل از انرژی، فنّاوری و فعل‌وانفعالات هسته‌ای.
۱۳۳۴ش. ممکن است بعضی ‌از گیاه‌ها با تشعشعات اتمی خود ماهیت فلزات را تغییر داده و فلز مورد نیاز خود را بسازند (جزایری، ۸۵) ║ ۱۳۷۰ش. برای امروز بهتر است که آن گزارشِ شسته‌وروفتۀ دفن زباله‌های اتمی را رد کنیم (شیرزادی، ۳۷۶)
۶. (در مورد جنگ یا محل) که در آن از جنگ‌افزار هسته‌ای استفاده شده یا در آن انفجار یا آزمایش هسته‌ای رخ داده‌است.
۱۳۴۳ش. ترس از جنگ اتمی چنین حکم می‌کند (آل‌احمد۱۱، ۲۰۷) ║ ۱۳۷۵ش. ممکن است یک درگیری اتمی کار حیات را بر روی کرۀ خاک یکسره کند (ندوشن، ۳‏/۱۷۶‏) ║ ۱۳۸۹ش. او و خانواده‌اش هنوز در شوک پرتاب شدن در غبار یک صحرای اتمی زندگی می‌کردند (ناشناس: سیاحت غرب، ش۸۵‏/۶۴‏)
۷. مجهز به دانش و فناوری هسته‌ای.
۱۳۶۰ش. مگر کارخانجاتِ اتمیه که همه‌جا را پست‌بندی کردین (محمود۴، ۳۰۸) ║ ۱۳۷۷ش. ظرف دو سه سال آینده چند کشور دیگر اتمی و موشکی خواهند شد (ایران۳، ش۱۰۵۱‏/۱۶‏) ║ ۱۳۹۰ش. این کشور اتمی ستونی پراهمیت در تداوم ثبات منطقه با بیش از ۱۷۰ میلیون جمعیت محسوب می‌گردد (ناشناس: سیاست خارجی، ش۹۹‏/۱۱۴۸‏)
۸. (درمورد جواهرات مصنوعی، به‌ویژه الماس) که از نظر شکل، ساختمان یا ترکیب شیمیایی، شبیه به نوع طبیعی آن است و به‌جای الماس و جواهرات طبیعی به‌کار می‌رود.
۱۳۸۳ش. ماه‌منیر یک لحظه دقیق شد به گردنبند زنی که بغل‌دستش ایستاده ‌بود. زیر لب گفت‌: بلریان اتمی (پیرزاد۲، ۲۳۱)
ترکیبات: آژانس بین‌المللیِ انرژی اتمی؛ انرژی اتمی؛ انفجار اتمی؛ بمب اتمی؛ پیل اتمی؛ جرم اتمی؛ ذرۀ اتمی؛ رآکتور اتمی؛ زیردریایی اتمی؛ سازمان انرژیِ اتمی؛ ساعت اتمی؛ سوخت اتمی؛ طیف اتمی؛ عدد اتمی؛ فندک اتمی؛ فیزیک اتمی؛ واحد جرم اتمی؛ واکنشگاه اتمی؛ وزن اتمی

معنی اتمی | فرهنگ جامع زبان فارسی