فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

ابناء‌السبیل

وضعیت: «تأییدشده»
ابناء‌السبیل ‎abnâ’ossabil‎ [جمعِ ابن‌السبیل؛ <عربی>]
(اسم) ۱. جمعِ ابن‌السبیل‏‌یک‌..
ق۴. پیغمبر ... آن یک قسمت در بیت‌المال نهادی و درویشان مسلمانان را دادی و یتیمان و خویشان درویش و ابناءالسبیل (بلعمی۲، ۳‏/۱۵۲‏) ║ ق۵. عبدالله‌ بن طاهر آن دیه را بخرید و بر ابناءالسبیل وقف کرد (گردیزی، ۱۱۶) ║ ق۶. او ... مالِ خود ... وقف کرده بر یتیمان و درویشان و ابناءالسّبیل (ابوالفتوح، ۱۳‏/۲۵۹‏) ║ ق۷. باری‌تعالی چون بنده‌ای را از بندگان متکثّر و متموّل گردانید ... و فقرا و مساکین و غربا و ابناءالسبیل را محتاج او گردانید، باید کی ... دست به آستین طغیان بیرون نیارد (فرائد السلوک، ۳۶۸) ║ ق۸. ابناء‌السبیل یعنی آنها که در غربت محتاج شده ‌باشند، هر‌چند در شهر خود توانگر باشند (شمس‌الدین آملی، ۱‏/۴۸۲‏) ║ ق۱۰. آن یک قسم را که خمس است بر شش قسمت باید کرد ... قسمتی مسکینان را و قسمتی ابناء‌السّبیل را که بنی‌هاشمند از فرزندان علی و عباس و جعفر و عقیل (ابوالمحاسن جرجانی، ۴‏/۲‏) ║ ق۱۱. خواجه محمّد‌علی ... مبلغی کرامند به‌جهتِ فقرا و مساکین و ابناءالسبیل ... وصیت فرمود (مفید بافقی، ۳، ق۲‏/۶۶۹‏) ║ ق۱۴. برخلافِ سابق، فقرا و عجزه و ابناءالسّبیل که به اعانت ملّت مسافر می‌شوند به‌حُکمِ اجبار باید وجه تذکره را بدهند (انجمن تبریز، ۲‏/۶۵۷‏)
۲. مسافران.
ق۷. در پای گردکوه بر سبیل بدرقه و باج ایشان را معیّن کرد تا اندک باجی از ابناءالسبیل می‌گرفتند (جوینی، ۳‏/۲۱۴‏) ║ ق۸. صد سال کمابیش می‌شود که این گروه راه می‌زنند و تجار و سفرا و ابناءالسبیل را که از اطراف و اقطار بلاد غربی به هندوستان می‌روند غارت می‌کنند (سیف هروی، ۲۲۲) ║ ق۹. بحیرا بنابر عدمِ وجدان نشانه‌هایِ پیغمبر آخرالزمان ... به‌هیچ‌حال ملتفت قافله و ابناءالسبیل نشدی (میرخواند، ۲‏/۸۷‏)

معنی ابناء‌السبیل | فرهنگ جامع زبان فارسی