درک

وضعیت: «تأییدشده»
درک۳ ‎darak‎ [<عربی>]
(اسم) ۱. ضرر و زیانی که ممکن است در خرید و فروش به خریدار وارد شود، درصورتی‌که معلوم شود جنس فروخته‌شده مالک دیگری غیر از فروشندۀ آن داشته است، یا جبران این ضرر.
ق۶. شُفعت انباز را بود بر خریدار، و درک مِلک بر وی نویسند، و خریدار بر فروشنده نبیسد به‌مانند آن (نهایه، ۲‏/۴۳۳‏) ║ ق۷. شفیع شِقص را از مشتری گیرد نه از بایع، و درک آن بر او باشد. و اگر مسکن خراب شود یا عیب پدید آید بی فعل مشتری، شفیع آن را به همه ثمن بستاند یا ترک کند (مختصر نافع، ۳۰۳) ║ ق۹. زن گفت این چه تو می‌گویی اگر به فعل خواهی آوردن، قسط من و فرزندان من از ترکه و اموال شوهرم از من بخر، و آن چندین جزو است، و درک و عهدۀ آن بر من بوَد (حسن قمی، ۲۴۹) ║ ق۱۳. تمامی حیله‌های شرع داند/ به دعوی و درک‌ها درنماند (قائم‌مقام۲، ۱۷۲) ║ ق۱۴. هرگاه کسی ضامن شود عهدۀ ثمن را، لازم می‌شود آن را درک آن ثمن، در هر موضعی که ثابت شود باطل بودن بیع از سر، یعنی در اصل (ابوالقاسم یزدی، ۱‏/۲۳۷‏) ║ ۱۳۱۳ش. مادۀ ۶۹۷ـ ضمان عهده از مشتری یا بایع نسبت به درک مبیع یا ثمن در صورت مستحق‌للغیر درآمدن آن جائز است (قانون مدنی، ۱۲۹) ║ ۱۳۳۰ش. هرچه داری دِه و بستان ز وکالت کَمکی / مِلک‌هائی که تو بینی همه دارد درکی - این وکالت ده پرفایدهٔ بی‌درک است / انتخابات شد و اول دوز و کلک است (بهار، ۱‏/۲۱۵‏)
۲. پیامد ناخوشایند و ضرر و زیان کاری.
ق۶. خبر ندارد آن مسکین که تأویل می‌نهد و از تسلیم می‌گریزد، که درک تسلیم را ضامن خداست و درک تأویل را ضامن رأی. هرچه از تأویل آید بر ماست، هرچه از تسلیم آید بر خداست (میبدی، ۱‏/۵۶۱‏) ║ ق۷. هرگز بر سلطان درنرفتم که نه با نفْس خود حساب کردم پس از بیرون آمدن، پس درکی بر نفْس خود یافتم، با آنکه در روی ایشان سخن درشت می‌گویم و هوای ایشان را خلاف می‌کنم (مؤیّد خوارزمی، ۲‏/۳۰۸‏)
ترکیبات: ضامن درک، ضمان درک