وضعیت: «در حال تأیید»
نفرت nefrat [فعل همایند: کردن، گرفتن، نمودن، ورزیدن]
(اسم) ۱. (معمولاً با حرف اضافۀ از) احساس بیزاری شدید کردن از کسی یا چیزی به‌گونه‌ای که نتوان آن را تحمّل کرد ؛ استنفار۳.
ق۴. هرگه که یاد کنند خدای را به یگانگی، نفرت گیرد و برمَد دل‌های آن کس‌هایی که بنگروند به سرای واپسین (قرآن پارس، ۲۲۳) ║ ق۵. کسی که خلق را به بدعت دعوت کند، اظهار دشمنی وی مهم بوَد تا خلق را از وی نفرت افتد (غزالی۱، ۱/۳۹۹) ║ ق۶. تدبیرهای صواب آن است کی نخستین پیرزنان یا مخنثان را برگمارند تا از معشوق او حکایت‌های زشت ناپسندیده کی مردم را از آن ننگ آید و نفرت کند می‌گویند تا دل او سرد شود (جرجانی۱، ۳۰۴) ║ بباید دانست که برگ مازریون و تخم او قوی‌ترین داروی است اسهال آب را و او را در طعام و شراب پنهان توان کرد و طعم او پوشیده کردن خاصه ازجهت کسانی که از داروها نفرت نمایند (جرجانی۱، ۴۷۰) ║ ق۷. صناعات خسیسه هم سه نوع بوَد: ... سیّم آنچه مقتضی نفرت طبع بود، مانند حجّامی و دبّاغی و کنّاسی، و این صناعت فرومایگان بود (خواجه نصیر۱، ۲۱۲) ║ ق۸. قیاس شعری و از شأن مقدّمات وی آن است که خیال افگند سامع را در آنچه مخاطب در آن بوَد خیالی مؤثر در تحسین یا در تقبیح شیء تا حدّی که سامع متابعت آن خیال کند در رغبت و نفرت و اگرچه بطلان آن داند مثلا کسی عسل می‌خورد کسی او را گوید مخور که این صفرایی قی‌کرده‌است و او با آنکه کذب آن سخن داند از آن عسل برمد و از خوردن آن دست بدارد (نظام تبریزی، ۳۰۶) ║ ق۹. بدان لنگر فیض‌آثار رسیدم، در وقتی که قلو درویشان را قسمت می‌کردند؛ جناب مغفرت‌مآب مشارالیه کاسه برگرفته، بر سر دیگ رفت تا مقدار قلو در کاسۀ ایشان کردند؛ من از این صورت اظهار نفرت کردم، فرمود که مقصود من آن است که مرا از قلوخوران این آستانه حشر کنند (اسفزاری، ۱/۱۴۱) ║ ق۱۰. هرکه می‌آید پی نظّارهٔ جان کندنم / می‌کند نفرت که با حال دگرگون می‌رود (میلی، ۹۲) ║ ق۱۱. جسولیکا از خواب بیدار شده راجه را ندید، متحیّر شد و دانست که غالباً از زبان من چیزی برآمده که موجب نفرت طبع راجه شده (خالقداد۱، ۳۴۹) ║ ق۱۲. مُر به ضم میم و تشدید رای مهمله که به معنی تلخ است آن است که به سطح ظاهر زبان نفوذ کند و غوص در آن نماید و سطح آن را خشن سازد و طبیعت را از آن کراهت و نفرت بوَد و طبیعت را بر هم زند (عقیلی خراسانی، ۱۸) ║ ق۱۳. اگر باوجود این همه بلایا به من گوش ندهید، ... جان من از شما نفرت خواهد ورزید (فاضل همدانی۱، ۲۴۰) ║ ق۱۴. اول مردم نفرت می‌کردند، می‌گفتند بادمجان ارمنی است، حالا همه معتاد شده‌ایم و می‌خوریم (طالبوف۱، ۱۹۸)
۲. حس درونی دوست نداشتن کسی یا چیزی و بیزار بودن از او یا آن.
ق۵. این فتح که مرا برآمد از اتّفاق نیک بود و تأیید آسمانی و از نفرت لشکرِ دارا (ابن بلخی، ۵۷) ║ ق۶. زن نیکو و ناپارسا همچنان است، دیدارش تن را به وی مایل کند و کردارش دل را نفرت افزاید (ابن قضاعی، ۵۶۳) ║ ق۷. من هرگاه نوخره را بینم از آن تهمت به یاد آرم، نفرتی از دیدار او در طبع من پدید آید (وراوینی، ۱/۹۲) ║ ق۸. اگر پیش از کشف حال و اقامت حجت، قصد این طایفه کنیم ... نفرت و نبوتی از ما در سرایر و ضمایر متمکن شود (عزیز استرآبادی، ۲۶۰) ║ ق۹. عشق تو نیز رو نهد به زوال / بلکه گیرد به نفرت استبدال (جامی۳، ۱/۲۶۵) ║ ق۱۰. در حدیث آمده که در مجلس شریف حضرت رسول، صلی الله علیه و سلّم، صحابه (رض) سوسمار خورده‌اند و آن حضرت (ص) منع نفرموده‌اند. و گفت که در زمین قوم من قریش نیست و قوم من نمی‌خوردند من از آن نفرت دارم (سعدالدین هروی، ۷۸) ║ ق۱۱. به نفرت آشنا گردی به عیب خود شوی بینا / به چشم دل اگر در روزگار مردمان بینی (زیب النساء، ۳۶۹) ║ ق۱۲. ز دنیا نفرتی دارم ز عقبا وحشتی دارم / به این سامان منم سلطان دارالملک استغنا (حزین، ۷۹) ║ ق۱۳. معاند تو ز نفرت به خود کند نفرین / مخالف تو ز دهشت ز خود بوَد بیزار (قاآنی، ۳۶۳) ║ ق۱۴. در میدان توپخانه آقای هشترودی را دیده، ایشان هم از کابینه حالیه نفرت داشتند، از بنده پرسیدند. بنده گفتم نه مثل سایرین که طرفدار یک دستۀ دیگر باشم (محمد کمره‌ای، ۱/۵۱۲) ║ ۱۳۳۴ش. عارف نفرتی پنهان‌ناکردنی نسبت به قاجار داشت (نفیسی۱، ۱۲۸) ║ ۱۳۸۰ش. او با همۀ نفرت و انزجاری که از شمر دارد و او را پست‌ترین و بی‌رحم‌ترین و منفورترین انسان‌ها و حتی موجودات روی زمین می‌داند، واقعیت تاریخی را نادیده نمی‌گیرد و شمر را ملحد و خدانشناس معرفی نمی‌کند (شهیدی، ۵۸۲)
۳. (درمورد امری یا کسی یا چیزی) (معمولاً با حرف اضافۀ از) کناره گرفتن و دوری کردن از آن.
ق۵. و وقت باشد که عارف را سکون واجب کند؛ و وقت باشد که اضطراب و حرکت واجب کند ... گاه وقت او صحبت خلق واجب کند و گاه وقت او عزلت و نفرت واجب کند (مستملی، ۴/۱۶۸۷) ║ ق۶. بر تو بادا که با کریمان صحبت جویی و از لئیمان نفرت جویی (احمد طوسی، ۶۱۵) ║ ق۷. گر گریزانی ز گلشن بی‌گمان / هست آن نفرت کمال گلسِتان (مولوی۲، ۱/۳۶۳) ║ ق۸. به خود گفتم عجب نبود که نفرت / کنند از صحبت لنبان لبیبان (نزاری، ۲/۱۸۱) ║ ق۹. پیر برآشفت که تعجیل چیست / نفرت دیو از دَم جبریل چیست (جامی۳، ۱/۵۴۹) ║ سید حسن، بنابر بعض اسباب غیبی، از خدمت پدر نفرت یافته، به صوبِ تُستر روانه شد (خنجی۳، ۳۰۵) ║ ق۱۰. بعد از آن چنان شد که ترک غذای دنی دنیوی کرد و قطعاً هیچ أغذیه و أطعمه نمی‌خورد، علی‌الخصوص حیوانی که از آن به‌غایت نفرت می‌نمود (حافظ حسین، ۱/۲۶۶) ║ ق۱۱. این قوم در آن وقت که از آیات و احادیث که در مذمت دنیا می‌شنوند، دنیا را الفت نمی‌کنند و از وی نفرت می‌نمایند (ادهم خلخالی، ۴۰) ║ ق۱۲. یبوست سودا، علامتش افکار فاسده و رؤیای هولناک و گریختن در رؤیا و نفرت از اَحیا و میل به صحبت مجانین و تفکرات غریبۀ دور از کار و ترشی دهان و عزلت و تعشّق شدید به هرچه مطلوب خاطر باشد (شیرعلی لودی، ۲۲۳) ║ ق۱۳. اگر معتقدان تغییر عقیدت دهند، مستمعان عرضۀ ملامت گردند و دوستان ترک صحبت گویند، یاران راه نفرت گیرند (قائم‌مقام۱، ۲۹۲) ║ ق۱۴. امین‌الدوله در صدارت و غیر صدارت ... از دخل‌های ناحق و رشوه گرفتن نفرت می‌ورزید (افضل‌الملک، ۲۳۷)
۴. ترسیدن شدید از چیزی یا امری یا کسی معمولاً به سبب مأنوس نبودن با آن یا او یا غریب بودن آن یا او به‌گونه‌ای که معمولاً موجب گریز شود ؛ استنفار۲.
ق۵. جوان مرغی دید که از هوا اندرآمد و اندر دست و پای گاو پرید. گاو نفرت گرفت و به بیابان اندر شد (اسفراینی، ۱/۱۱۷) ║ ق۶. اسبانِ ترکان چون صورت پیل ندیده بودند، نفرت گرفتند و بر هم افتادند (ظهیری۱، ۴۱۰) ║ ق۷. [گوسفند] ... چون خلاص یافت، بدان حالت مستأنس شود و نفرت او از آن صورت نقصان پذیرد (جرفادقانی، ۱۴۶) ║ ق۸. فیل ... مشهور آن است که عمر او از صد سال بگذرد ... گویند از گربه و موش و خوک ترسد و این گویا بالخاصیه است و بعضی گویند چون در مقام خود باشد با شیر بسیار جنگ کند و گربه چون به شیر مانند است، بدان سبب از او نفرت کند (شمس‌الدین آملی، ۳/۳۰۴) ║ ق۹. عمر خطّاب رضی الله عنه به نفرت اصحاب متیقن گشته، فرمود که ظفر قریب روی خواهد نمود (میرخواند، ۲/۶۹۳) ║ ق۱۰. شخصی غریب پیش تو آمده و باعث نفرت تو به‌واسطۀ او خواهد بود، او را نوازش کن (ابومسلم‌نامه، ۱/۳۱۸) ║ ق۱۳. مرغان را از دیدن آن آتش و شنیدن نغمات خوش حالتی عارض می‌شود که نفرت و وحشت تمام می‌شود. از آدمی نمی‌ترسند {تصحیح قیاسی؛ متن: نمی‌رسند} سهل است که مبادرت در نزدیک شدن می‌کنند (روزنامۀ سفر مازندران: سفرنامه‌های خطی، ۱/۸۱)
۵. (درمورد ماده و عنصر و مانند آن‌ها) خاصیت ترکیب‌ناپذیر بودن آن با ماده یا عنصری دیگر.
ق۵. از آن جنس است ترکیب مغناطیس و گریختن آهن از او و جذب کردن او آهن را به قسر و ترکیب باغض‌الخل {نسخه‌بدل؛ متن: ناغض‌الخل} و نفرت او از جوهر سرکه (شهمردان۱، ۴۶۱) ║ ق۷. میل مرکّبات را به یکدیگر که از جهت مشاکلاتی که در امتزاج ایشان افتاده باشد بر نسبت‌های معیّن و محدود، چون نسبت عددی و مسّاحی و تألیفی، لازم آید، تا بدان سبب مبدأ افعالی غریب باشند که آن را خواص و اسرار طبایع خوانند، مانند میل آهن به مغناطیس، و اضداد آن، که از جهت تنفراتی مزاجی حادث شود، مانند نفرت سنگِ باغض‌الخل از سرکه، که از قبیل محبت و مبغضت نشمرند، بلکه آن را میل و هَرَب خوانند (خواجه نصیر۱، ۲۶۰) ║ ق۱۱. نوع انسان مرکّب است از عناصر اربعه که آب و آتش و خاک و باد است؛ و ترکیب‌یافته از صورت و ماده. و عناصر ضد یکدیگرند، دو از آن با هم ازدواج دارند و دو از هم نفرت دارند (خالقداد۲، ۲/۱۷) ║ ق۱۳. پاره‌ای از آن اجناس را با هم نفرت است که پیوند نگیرند و صلاح نپذیرند، از قبیلِ سیب و انار (نوری، ۲/۲۶)
۶. (درمورد گوشت و مانند آن) گندیدگی و بوی بد ناشی از فاسد شدن آن.
ق۱۲. رفته‌رفته بوی گند و نفرت افتاد و تعفن زیادی برخاست، بر مشام سوداگران خورد (حسین کرد، ۱۰۱) ║ ق۱۴. در اینجا سردابه‌ای است که چند نفر نعش اولیاءِ حقّه، از قدیم، در آنجا قطار چیده‌اند و اعضاء و جوارح تمام به حال خود است که مضمحل نشده و نفرت برنداشته، بدن آن‌ها خشک است (ارباب، ۱۴۳) ║ ۱۳۶۸ش. گوشت‌مانده‌هائی که حتی خود کبابی‌ها، با همۀ حقّه‌هائی که برای رفع بو و نفرت و خرابی آن به کار می‌بردند، هنوز نتوانسته چاره بکنند، و ناگزیر به اینگونه کبابی‌ها می‌فروختند (شهری۲، ۵/۱۸۹)
نفرت افکندن
← نفرت دادن.
ق۶. سَکِّنوا و لاتُنَفِّروا، ... آرام دهید مردمان را و نفرت میفگنید ایشان را (شهاب الاخبار، ۷۶) ║ من، که بوزکریّای شیرفروشم، مردم آن ولایت را از طریقۀ امامت نفرت افکنم تا این هر سه قاعده که طریق دین و جادّۀ حق است، مضمحل و باطل گردد (عبدالجلیل رازی۲، ۳۰۸)
نفرت دادن
(درمورد کسی) بیزار کردن و فراری دادن و گریزان کردن او از کسی یا چیزی ؛ نفرت افکندن.
ق۶. اگر پادشاهی به سخاوت جهان زرّین کند یا به شجاعت دَه مصاف بشکند، چون از حلم بی‌بهره بوَد، به یک عربده همه را باطل گرداند و تمامی لشکر و رعیّت را نفرت دهد (نصراللّه منشی، ۳۴۹) ║ ق۷. او را هیچ کار نیست جز تضریب و تخلیط میان من و اعیان لشکر و وجوه قوّاد، و دعوت کردن ایشان را به خداوند خود هارون، و نفرت دادن از من (دهستانی، ۲/۶۶۱) ║ ق۸. چون بلوغ کمال دستش داد / نفرتی زین جهان پستش داد (اوحدی، ۶۵۶) ║ ق۱۱. یارب ز کهنه‌دیر جهان وحشتم بده / وز مور و مار شور و شرش نفرتم بده (واعظ، ۳۵۵) ║ ۱۳۵۸ش. از خشکی و خشونت طبع و تندی اخلاقی که داشت، مردم را از خود نفرت می‌داد (مینوی:نقد حال، ۷۷)