فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

سپرده

وضعیت: «منتظر ویراستاری»
سپرده۲ ‎seporde, sepa-‎
(صفت) ۱. (درمورد راه یا مسافتی) که طی شده است یا از آن گذر کرده‌اند.
ق۵. رمه را گرگ زود دریابد/ چون کند گم رهِ سپرده شبان (مسعود سعد، ۱‏/۵۴۰‏) ║ ق۶. المسالک: راه‌های سپرده (تفلیسی۱، ۳‏/۱۲۷۴‏) ║ ق۷. راهی است سپرده و هنجاری کوفته آیندگان و روندگان را (بابا افضل، ۷۰۹) ║ ق۱۰. فجاجا سبلا: راه‌هاء به پای سپرده (قرآنِ ۷۲: فرهنگنامۀ قرآنی، ۳‏/۱۰۹۷‏)
۲. (درمورد چیزی) که پا بر آن نهاده شده یا پایمال گشته است.
ق۵. بتی که قبلۀ کافر بود سپرده به پای/ بتی که قبلۀ عاشق بود گرفته به بر (عنصری۱، ۹۵) ║ ق۷. در عشق تنم سپرده بر پاست چو چنگ/ وز زخم هزار ناله در ناست چو چنگ (ناشناس: خلیل شروانی، ۱۶۱) ║ ق۹. حیف باشد سبزه زیر پا سپرده در سماع/ بر سرِ سبزه ز مَستان رقص پهلو خوش‌تر است (جامی۱، ۲‏/۱۴۷‏)
۳. (درمورد کسی) که پا بر چیزی گذاشته یا آن را پایمال کرده است.
ق۸. گو ای شکسته خاطرِ ما را به دست هجر/ گو ای سپرده سینۀ ما را به پای غم (اوحدی، ۲۵۵)
۴. (در مورد کسی) که راه یا مسافتی را طی کرده یا از آن گذشته است.
ق۱۴. ای سپرده طریقِ خانهٔ حق/ مرغ شیدای آشیانهٔ حق (ادیب‌الممالک، ۲‏/۸۸۰‏)
سپرده آمدن۲
۱. مجهولِ سپردن‏۱.
ق۵. مردم باید که چون کاری آغاز خواهد کردن فکرت برگمارد تا طریقِ بدکرداری سپرده‌ نیاید (ابوالفضل مستوفی، ۹۵) ║ ق۶. اگر در این گاهی چند معتمدی فرستاده نشده است ... در آن طریقِ تخفیف سپرده آمده است (وطواط۳، ۱۲۹) ║ ق۷. حقّ مجاورت ثابتْ عقل انسانی چنین اقتضا می‌کند که از جانبین طریق موافقت سپرده آید (جوینی، ۲‏/۹۹‏) ║ ق۱۳. این خبر واجب کرد که در تبریز تجهیز لشکری لایق شود و طریقِ انتقام سپرده آید (لسان‌الملک سپهر، ۱‏/۲۳۷‏)
۲. مجهولِ سپردن‏۳.
ق۶. شما را از آن خواب می‌برانگیزاند در دانش خویش ... تا آنکه نامزدکرده شما را سپرده آید، و حق عمر شما به شما گزارده آید (میبدی، ۳‏/۳۷۵‏)
سپرده آوردن
⇅ سپردن‏۲.
ق۵. به پای دولت آوردت سپرده/ سری که‌ش تن تو را نه جان‌سپار است (مسعود سعد، ۱‏/۸۰‏)
سپرده شدن۲ (شدن: گشتن، گردیدن)
۱. مجهولِ سپردن‏۲.
ق۴. بهرام ... با همه لشکر خویش حمله کرد و سپاه تُرک به هزیمت شد و سی‌هزار مرد به پیِ پیل سپرده شد (بلعمی۲، ۲‏/۱۰۱۲‏) ║ ق۶. بسپرده شدم به پای اعدا/ مسپار مرا به دستِ نسیان (خاقانی۱، ۳۴۹) ║ به دست تلاحق حوادث مالیده شده و به پای تتابع نوایب سپرده گشته (ظهیری۱، ۲۱۵)
۲. مجهولِ سپردن‏۱.
ق۶. ... به مدد آن راه نیکان سپرده شود و از راه بدان تجنّب افتد (معین‌الدین نیشابوری، ۱‏/۹‏) ║ ق۷. در هنگام ابتلا به صحبت سفهاء طریقِ لین و مواسا و رفق و مدارا سپرده می‌شد (ابوبکر کاسانی، ۱‏/۸‏) ║ ق۹. چنان سزد که فیمابعد همان طریق سپرده شود و بر این عهدنامه اعتمادِ کلی نموده، هیچ‌گونه دغدغه به خاطر راه ندهد (شرف​الدین یزدی، ۱‏/۳۲۸‏) ║ ق۱۳. چون قریب چهارصد قدم به این گونه سپرده شد بر در سرای عالی‌جناب صدارت بیست رأس گوسفند ... قربانی کردند (رضاقلی خان، ۱۰‏/۵۰۴‏)

معنی سپرده | فرهنگ جامع زبان فارسی