فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

ابدا(ء)

وضعیت: «تأییدشده»
ابدا(ء)۱ ‎ebdâ(’)‎ [هم‌آوا: ابداع؛ <از عربی ابداء، اصطلاح قرآنی>]
(اسم) (درمورد چیزی یا امری، به‌ویژه سخن یا مطلبی) اظهار کردن؛ آشکار کردن ؛ متضاد: اخفا(ء)‏۱.
ق۵. اخفا و ابدا بر صغیره و کبیره افتد و خدای عزوجل بر هر دو عذاب روا داشت (مستملی، ۲‏/۵۰۳‏) ║ ق۶. جملگی حشم قفچاق که عدد ایشان در حیّز احصا نگنجد... بر ابداء شعار طاعت‌داری و اعلاء منار خدمتگاری این جانب متوفرند (بهاءالدین بغدادی، ۱۸۰) ║ ق۷. کتمان سرّ آن است که ضبط قوّت کلام کند از انسان از اظهار آنچه در ضمیر اوست، از آنهایی که اظهار آن و ابداء آن پیش ‌از وقت آن مضر باشد او را (قطب‌الدین شیرازی۲، ۹۱) ║ ق۸. سزاوار تقدیس و تحمید حضرت مالک‌الملکی است که جهت اظهار شرایع و ابداء بدایع انبیا را ... به خلق فرستاد (ابن هندوشاه۱، ۲‏/۱۹۱‏) ║ ق۹. در آسمان و زمین امر و فرمان مراست، اگر ظاهر گردانید آنچه در دل‌های شماست یا بازپوشید آن را؛ شعبی و مجاهد و عکرمه گفتند که: مراد به این ابداء و اخفاء شهادت است (ابوالمحاسن جرجانی، ۱‏/۳۷۷‏) ║ خواجه از زبان خویش نامه بدان‌جا نوشت، به ابداء نصیحت آنکه رای عالی عزیمت بلخ دارد (عقیلی، ۱۶۷) ║ ۱۳۲۴ش. من آنچه حقیقةً با نظر خودم رسیده بود به بعضی دوستان نزدیکم می‌گفتم ولی در مجامع از ابداء رای خودداری می‌کردم (حسن امداد: آیین اسلام، ش۸/۹۶) ║ ۱۳۸۳ش. در این آیه زنان مؤمن از ابداء زینت‌های خود جز آنچه به‌ناچار آشکار می‌شود نهی شده‌اند (حمید میرخندان: بیناب، ش۳۱۰/۷)
ابدا(ء) کردن
↑ ابدا(ء)۱.
ق۷. وعید کند ایشان را به عقاب بر معصیت، در نزد ربِّ ایشان کی قدیر است بر مجازات ایشان، و خبیر به آنچ اخفا می‌کنند آن را، و ابداء می‌کنند (قطب‌الدین شیرازی، ۴‏/۱۱۵‏) ║ ق۱۰. سؤال کند از ایشان که چه چیز است که سبب خروج ایشان شده؟ پس اگر مظلمه‌ای ذکر کنند آن را زایل گرداند و اگر ابداء شبهه کنند آن را کشف کند (خنجی۲، ۳۸۹) ║ ۱۳۴۱ش. برخی از اهل قلم... در کارهایی و رشته‌هایی... که در آن‌ها علمی و اطلاعی ندارند دخالت می‌کنند و ابداء رأی و اظهار نظر می‌کنند (، ش۱۷۰/۲۴۲) (مجتبیٰ مینوی: یغما، ش۲۴۷/۱۷۰) ║ ۱۳۸۰ش. پیامبر یا امام، به‌مقتضیِ انجام گرفتن حادثه‌ای علم پیدا می‌کند ولی از مانع آن بی‌اطلاع است و... خدای متعال، مانع را اظهار و ابدا می‌کند و او متوجه می‌شود (رضا استادی: علوم حدیث، ش۱۷۰/۲۱)

معنی ابدا(ء) | فرهنگ جامع زبان فارسی