فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

اتصالی

وضعیت: «تأییدشده»
اتصالی ‎ettesâli‎ [<← اتصال + -ی (سازندۀ صفت/ قید)؛ ← اتصال + -ی (سازندۀ اسم فعل)>]
‌یک‌. (صفت) ۱. (درمورد چیزی) که باعث پیوند میان دو چیز ‌شود و آن‌ها را از نقطه‌ای به هم وصل ‌کند یا بچسباند؛ متصل‌کننده.
۱۳۳۷ش. کالاهای صادراتی ایتالیا به ایران ... هر نوع کالاهای ساخته‌شده از آهن و فولاد، من‌جمله قفل و چفت و بست، زنجیر و میخ و قطعات اتصالی فلزی و پیچ و سیم (ناشناس: نامۀ اتاق بازرگانی، ش۶۶‏/۱۰‏)
۲. (درمورد راه، مسیر و مانند آن‌ها) که دو مکان را به هم مرتبط ‌می‌کند و رفت‌وآمد بین آن دو را امکان‌پذیر می‌سازد.
۱۳۴۸ش. یک جادهٔ اتصالی بین جادهٔ تهران – قزوین و شهر صنعتی به‌صورت شاهراه ... که ادامهٔ شاهراه تهران – کرج خواهد بود متصل گردد (ناشناس: بورس، ش۷۷‏/۵‏) ║ ۱۳۶۸ش. خیابان‌های اتصالی و انشعابی‌اش عبارت‌اند از راست به چپ: ۱. دنبالهٔ خیابان پهلوی (ولی‌عصر) که به میدان تجریش و جاده قدیم شمیران راه داده شد (شهری۲، ۶‏/۹۴‏)
۳. (فلسفه) منسوب به اتصال (معنای ۹) ؛ متضاد: انفصالی.
۱۳۷۸ش. کمیت منفصل و کثرت بر نوع واحد عارض نمی‌شود، مگر بـا تـحقق انفصال عرضی در جوهر اتصالی آن (رضا محمدزاده: مقالات و بررسی‌ها، ش۶۵‏/۱۰۹‏) ║ ۱۳۸۵ش. حکیم سبزواری نیز بـه گونه‌ای دیگر، به وحدت اتصالی و پیوستگی مراتب تودرتوی فازی اشاره‌ کرده (رحیم قربانی: معرفت فلسفی، ش۱۱‏/۵۵‏) ║ در این نظر‌، اشیا‌ وجود دفعی و آنی دارند، نه اتصالی و گسترده در بستر زمان (محمد فنایی اشکوری: معرفت فلسفی، ش۱۲‏/۳۷‏) ║ ۱۳۸۶ش. اگر برای جسم خاصی وحدت قائل باشیم و وحدت آن را اتصالی بدانیم‌، در‌ ایـن‌ صـورت، اگر جسم حرکت کند، حرکت در عـارضش اسـت یـا در ذاتش؟ (حسین کلباسی اشتری: خردنامه صدرا، ش۴۹‏/۱۵‏)
۴. دارای اجزای مرتبط و به‌هم پیوسته.
۱۳۹۰ش. ذهن به‌صورتی قابل توجه یک شبکۀ اتصالی است (مهدی قائدشرف: کتاب ماه فلسفه، ش۵۲‏/۹۶‏)
‌دو‌. (اسم) (مهندسی برق) وضعیتی که براثرِ وصل شدن تصادفی یا غیرعمدی دو نقطه از یک مدار الکتریکیِ دارای مقاومت کم به‌وجود می‌آید و موجب اختلال می‌شود؛ اتصال کوتاه؛ مدار کوتاه.
۱۳۴۰ش. اگر مأمور ادارۀ برق سیم‌ها را وصل نکند و اتصالی را برطرف نسازد، شب خیابان تاریک خواهد ماند (صادقی، ۲۸۷) ║ ۱۳۵۰ش. با لرزش پتوی برقی، آقای ت.ت ازخواب پرید. باز هم اتصالی (مجابی۱، ۷۲) ║ ۱۳۸۲ش. اتصالی کابل بر اثر برخورد لودر، بیل مکانیکی و حفاری در مسیر کابل ... را کلنگ‌خوردگی می‌نامند (کامبیز پیکارجو: تازه‌های جهان بیمه، ش۶۵‏/۵۶۲‏)
اتصالی داشتن
(مهندسی برق) برقرار بودن اتصالی در یک سامانۀ الکتریکی به دلایل مختلف که موجب اختلال می‌شود.
۱۳۵۵ش. خانم گله کرد که قبض برق دوماهه‌شان سر به صدوده‌بیست تومان زده‌است، و افزود: یا اشتباه کرده‌اند، یا آنکه سیم‌کشی اتصالی دارد (به‌آذین۱، ۱‏/۴۶‏) ║ ۱۳۶۹ش. صدای وزوزی از دور می‌آید ... شاید یک سرود قدیمی از یک بلندگو که سیمش اتصالی دارد (مجابی۲، ۲۶) ║ ۱۳۸۰ش. یکی از چراغ‌ها اتصالی داره (پیرزاد۱، ۹۹)
اتصالی کردن
۱. (مهندسی برق) به‌وجود آمدن اتصالی در سامانه‌ای الکتریکی که ممکن است ناشی از خرابی سیم یا قطعات یا تأثیر عوامل بیرونی، مانند رطوبت و برخورد با اشیا باشد.
۱۳۵۹ش. معلمی که تمام فرمول‌های الکتریسیته را می‌داند و بیان می‌کند، ... اگر برق منزلش اتصالی کند و خاموش شود باید کارگر برق آن را مرمت کند (ایرج شگرف نخعی: پیوند، ش۷‏/۴۳‏) ║ ۱۳۶۸ش. ناگهان بوق ماشین اتصالی کرد (درویشیان۱، ۳‏/۱۶۰۰‏) ║ ۱۳۷۸ش. چراغ‌ها خاموش شده، یکی از چراغ‌ها اتصالی کرده، تعجبی هم ندارد، این‌همه مدّت روشن بوده‌اند (مشیری، ۲۱۹)
۲. (مجاز) (خودمانی) ناراحت یا عصبانی شدن تا حدی که شخص از حالت عادی خارج شود و رفتار نامعقول از خود نشان دهد.
۱۳۹۱ش. آن شب بابا خیلی پکر بود ... حسابی اتصالی کرده بود (اینترنت)
ترکیبات دیگر: تجزیهٔ اتصالی

معنی اتصالی | فرهنگ جامع زبان فارسی