وضعیت: «در حال اصلاحات ویراستاری»
ستاده۱ setâde [گونۀ دیگرِ ایستاده]
یک. (صفت) ۱. ← ایستادهیک. ۴.
ق۴. سپهر و ستاده زمین آنِ اوست / روان و خرد زیر فرمان اوست (فردوسی، ۳/۲۴۶) ║ ق۵. زبَرش از نه چیزی دگرسان بُدی / ستاده بُدی وی نه گردان بُدی (اسدی۳، ۱۳۸) ║ ق۶. مقیمٍ: ستاده (قرآن ۴۲: فرهنگنامۀ قرآنی، ۳/۱۴۰۷) ║ ق۸. عجب سروی است آن قامت عجب‌تر آب آن عارض / خلاف عادت این دائم ستاده آن روان باشد (کمال خجندی، ۲/۵۲۶) ║ ق۹. می‌بود ستاده چون درختی / مرغان به سرش نشسته لختی (جامی۳، ۲/۳۸۱) ║ ق۱۳. گفتی چه خوشم آید از این سرو ستاده / گفتم ز تو من خوش‌ترم آید که روانی (قاآنی، ۷۷۶)
۲. ← ایستادهیک. ۹.
ق۴. نیست خدای مگر وی زنده ستاده (لغات قرآن، مق:نودودو)
۳. ← ایستادهیک. ۶.
ق۶. سوی بتخانه آمد در نظاره / ستاده دید خلقی بر کناره (عطّار۵، ۱۱۱) ║ ق۸. دی بر سر کو ستاده دیدم پسری / یک نیمۀ کف نهاده بر پشت خری ـ گفتم لقبش گرت بدو هست سری / باید که برون ز تو نداند دگری (خواجو، ۵۶۳) ║ ق۱۰. چو کرد از پیش رو موی جنون دور / ستاده در برابر دید منظور (وحشی، ۴۷۷) ║ ق۱۴. ما از مبارزان حیاتیم، باک نیست / گر مرگ را ستاده ببینیم روبه‌روی (لاهوتی، ۱۸۳)
۴. (معمولاً با کلماتی مانند پیش و بر درِ) ← ایستادهیک. ۲۲.
ق۶. چون فتنه در جهان ز نهایت فرونشست / مانند بخت چرخ به پیشت ستاده باد (ظهیر فاریابی، ۲۴۰) ║ ق۷. باشم ز برای نفْس خودرای / پیش چو خودی ستاده بر پای (امیر خسرو۲، ۲۸۲) ║ ستاده پیش تخت او هزاران قیصر و کسری / پیاده پیش اسب او هزاران خسرو و بهمن (فرید احول، ۱۵۲) ║ ق۹. به ادب سر فکنَد پیش و ستاده شب و روز / می‌کند خدمت سلطان مظفر نرگس (صوفی هروی، ۴۰) ║ ق۱۰. تیر محبت تو تا در دلم نشسته / در خیل بندگانت هستم به جان ستاده (فخری هروی، ۷۲) ║ ق۱۱. به هر صبح و صبا بودی ستاده / در دولت‌سرای شاه‌زاده (راغب: اشعار یهودیان، ۳۲۱) ║ ق۱۲. کیوانت ستاده بر در ایوان باد / بهرام فتاده بر سر میدان باد (نشاط، ۳۰۱)
۵. ← ایستادهیک. ۳.
ق۶. از امر او ستاده چنان قلزم و محیط / وز حکم او رونده چنین دجله و فرات (قوامی، ۱۵۷) ║ ق۹. موج‌زن حوض مرمرش به میان / به هم آب ستاده بین و روان (جامی۱، ۱/۱۷۳) ║ ق۱۱. بالاتر است از حرکت رتبۀ سکون / آب روان به صافی آب ستاده نیست (صائب، ۲/۱۰۱۴) ║ ق۱۲. چنانکه موج در آب ستاده افزون است / شود ز پهلوی آرام بیش تشویشم (تأثیر، ۷۷۰)
۶. ← ایستادهیک. ۱.
ق۸. ساقی برخیز و یار بنشان / کاین شِسته و آن ستاده باید (امیر خسرو۴، ۲۹۰) ║ ق۹. بر بار تو تن نهاده دایم / هستم چو ستون ستاده قایم (جامی۳، ۲/۲۵۱) ║ ق۱۰. کنون ستاده چرا برسر قدم باشی / بیا و از ره عزت نشین به دیدۀ من (واصفی، ۱/۱۵۶) ║ ق۱۳. کجا نشسته بوَد او ستاده است پشین / کجا سواره بوَد او پیاده است پشن (قاآنی، ۶۰۲)
۷. ← ایستادهیک. ۲.
ق۸. نمی‌دانم ستون عاج خوانم / دو ساقش را و یا برق ستاده (نخشبی، ۳۶۴) ║ ق۹. نیست اینجا ستاده دیواری / که به پشتش نسوده یک‌باری (جامی۳، ۱/۲۷۳)
۸. ← ایستادهیک. ۱۱.
ق۸. این هفت فلک ستاده از آه من است / عرش و ملک و ستاره همراه من است ـ این من نه منم جمله از او می‌گویم / این گفتۀ من همه ز اللّه من است (شاه نعمت‌اللّه، ۸۷۵)
۹. (درمورد کسی) که بر روی چیزی نشسته یا قرار گرفته باشد.
ق۹. از پردۀ خیمه چهره گلگون / آمد چون گل ز غنچه بیرون ـ بر ناقه ستاده قیس را دید / چون صبح به روی او بخندید (جامی۳، ۲/۲۵۱)
۱۰. (با حرف اضافۀ به) ← ایستادهیک. ۱۰.
ق۱۰. القیّوم: ستاده به کار بندگان (قرآن ۱۰۷: فرهنگنامۀ قرآنی، ۳/۱۱۷۸)
دو. (قید) ۱. ← ایستادهسه. ۱.
ق۸. بس که هر شب ستاده می‌گریم / می‌رسد خون چشم من تا ساق (نخشبی، ۳۶۵) ║ ق۱۱. ستاده سرو نمی‌خواندی به پای خودش / بر آن سر است که بنشاندی به جای خودش (سنجر کاشی، ۲۲۸) ║ ق۱۳. به نزد مفتی در هرکجا که بنشیند / ستاده دست‌به‌کش احترام باید کرد (قاآنی، ۱۴۰)
۲. ← ایستادهسه. ۷.
ق۸. ای گوش، من هر روز از مطعومات در ذوق و تو دایم از آرزو دهان گشاده‌ای و من هر شب لب بر لب دلبران نهاده و تو در چپ‌وراست ستاده مانده (نخشبی، ۱۴۸)
۳. ← ایستادهسه. ۲.
ق۱۰. ز ضعف دست به دیوارداده آمده‌ام / به هردو گام زمانی ستاده آمده‌ام (میلی، ۱۱۷)
۴. ← ایستادهسه. ۹.
ق۱۱. چون بمانی سُنبه را بر مُهر کن با سُنبه راست / خاص آن پهلو که از آهن‌گری دارد نشان - گیر در دست آنچنان قایم که نافتد راست و چپ / سست و سخت آمد گرفتن زین عبارت در میان - لیک نی افتاده و استاده باشد سنبه‌ات / بهتر است این در عمق دادن ستاده کن روان (رحمتی، ۴۱)
سه. (اسم) ⇅ ستاده۱یک. ۶.
ق۱۳. سوار احوال پیاده چه داند و ستاده تمیز رنج فتاده کی تواند، خوشا روز همراهان که ملازم درنگ و شتابند (یغما، ۲/۲۴۷)