وضعیت: «تأییدشده»
ابوت obovvat [املای دیگر: ابوة؛ جمع: اُبُوّات؛ <از عربی ابوة>؛ (در عربی هم اسم است به معنای «پدری» و هم جمع اب است به معنای «پدران»)]
(اسم) ۱. پدر بودن؛ پدری.
ق۶. سلامت باد تو را به حقِّ ابوة و تربیت (ابوالفتوح، ۱۳/۹۱) ║ ق۷. پدرش را شعف ابوت دامن‌گیر شد و مهر بنوّت {متن: نبوّت} گریبان گرفت (محمد ملطیوی، ۱۶۲) ║ ق۸. درحال او را بشناخت و شفقت ابوت در حرکت آمد (بناکتی، ۵۱) ║ ق۹. چون حضرت اعلی تخت خراسان را مسخّر فرمود، او را به نظرِ تربیت و شفقت ابوت ملحوظ داشته، ... به جانب ماوراء‌النّهر فرستاد (اسفزاری، ۲/۳۲۶) ║ ق۱۰. شاپور را با چند کودک دیگر به نظر من درآور تا ببینم که مهر ابوت مرا به وی نشان می‌دهد یا نی (خواندمیر۱، ۱/۲۲۵) ║ ق۱۱. آدم علیه‌السلام بر قلّت حیات داود رحم کرده و شفقت ابوت به حرکت آمده، فرمود که من چهل سال از عمر خود به داود بخشیدم (مفید بافقی، ۳، ق۱/۳۹۴) ║ ق۱۳. روبنسون را محبّت ابوت به هیجان آمد، اطفال را در عهدهٔ تسلّی مادر گذاشت (ایران۱، ۱/۵۳۳) ║ ۱۳۵۳ش. جهاتِ عصوبة هشت‌اند: ۱. بنوّة؛ ۲. ابوة؛ ۳. جدودة؛ ... ۸. بیت‌المال (مردوخ، ۲/۱۹۰)
۲. اصل و نسب؛ تبار اصیل.
ق۵. بسیار وقت باشد که ابوت و شجاعت سود ندارد (عنصرالمعالی، ۱۳۶) ║ ق۶. پادشاه باید که کسی را پرورد و بزرگی را برکشد که اصل و مروت و عقل و ابوت دارد (راوندی، ۱۳۳) ║ ق۷. اول مردم را از محامد صفات ذاتی، چون فضل و فتوت و منقبت و مروت پرسند، آنگاه از نسب و ابوت سخن گویند (وراوینی، ۱/۳۰۹) ║ ق۸. آنجا نیز پادشاهی به ابوت و اصالت نیست (رشیدالدین فضلالله۵، ۵۱)
۳. (مجاز) خصوصیت کسی که رئیس معنوی یا معلم و مربی فرد یا گروهی است.
ق۸. تبجیل و توقیر علما و مشایخ که نسبت ابوت معنوی دارند ادای حقّی بود از معظمات حقوق و اهمال آن عین تقصیر و عقوق (عزالدین کاشانی، ۲۱۸) ║ ق۱۳. همچنان‌که آفتاب بر همة کاینات مربّی است و مرتبۀ ابوت دارد، پادشاه نیز در تربیت و ابوت مانندِ آفتاب است (رستم الحکما، ۳۲۷) ║ محمد خان ... به آن دولت‌خواه مقام ابوت دارد (فرّخ خان، ۴/۲۸۲) ║ ق۱۴. نامه‌ای به مدارا با بعضی هدایا نزد کریم خان وکیل فرستادند و چند تن از بزرگان به امر وکیل آن حضرت را پذیره شدند و کریم‌خان با ایشان اظهار ملاطفت و ابوت نمود (اعتمادالسلطنه۲، ۲/۱۱۷۷) ║ ۱۳۰۹ش. الحق ... درحق افراد و آحاد اصفهانی مقام ابوت و پدری دارند (نواب رضوی، ۱/۱۶۷)
۴. پدران.
ق۷. فخرالدّوله ... به مزید کرامات و تشریف ... هر وقت مراعات می‌کرد، هم از جهت رعایت شرف ابوّات {متن: ابوّت} و هم از سبب اظهار مباهات (جرفادقانی، ۱۴۴) ║ نصر بن الحسن با شرف ابوت و قدمت خاندان و کثرت عشایر، سجیّت ظلم داشت و به طغیان و عدوان معروف بود (جرفادقانی، ۲۴۲) ║ سلطان را به حکم شرف ابوّات {متن: ابوّت} و خصایص ذات او آن تودّد و تحبّب موافق می‌آمد (جرفادقانی، ۳۶۱) ║ ق۹. میان ابراهیم‌الخلیل بیست و هشت جدّ است. بیست و یک جدّ از عرب و هفت جدّ از غیر عرب ... این است نسبت ابوّات {متن: اَبَوات} پیغمبر (فتوت‌نامهٔ قریب: فتوّت و اصناف، ۹۶)
۵. با کلماتی مانند مرتبت، مقام، مکان، پناه و مانند آن‌ها ترکیب می‌شود و صفت می‌سازد به معنای کسی که دارای مقام و مرتبۀ پدری است.
ق۸. بندگی درگاه اعلی حضرت سلطنت‌پناه ممالک‌دستگاه ... پادشاه جهانیان و شهنشاه ابوت‌مکان ... معروض گماشتگان دیوان عالی‌شان نموده همواره بندة دولت‌خواه شناسد (اسناد تیمور، ۱۷۸) ║ حسب‌الاجازهٔ خداوندگار والا‌مرتبت و سلطان ابوت‌منقبت خاقانی ... به غزای غرای گرجستان توجه نماید (اسناد تیمور، ۶۵۹) ║ سایهٔ مهر عطوفت‌گردون و ظلال همای رأفت و زلال اقبال‌نمای عالی‌حضرت خلافت‌منقبت ابوت‌مرتبت ... بر ممالک خلافت این دو ملک ... پرتو انداخته (اسناد تیمور، ۶۷۰) ║ ق۹. همواره ... مرحمت و دلداری آن عالی‌حضرت ابوت‌منزلت را دستورالعمل اعمال و اطوار و پیشنهاد احوال و اطوار خود دانسته، از همت عالی‌رتبت ... مستفید می‌باشد (نامۀ شاه اغورلو: اسناد تیمور، ۶۹۲) ║ ق۱۰. شاه یحیی بن شاه مظفر، برادرزادهٔ شاه شجاع، همواره مکر و خداع را شیوهٔ خود ساخته، عم ابوت‌منزلت را به حرکات ناهنجار آزردی (غفاری قزوینی، ۲۸۷) ║ ق۱۱. چون دید که جواب شافی از سدّهٔ علیّهٔ ابوت‌پناه نمی‌رسد ... ملک معظم از باغ جارونک سوار شده متوجه سرابان گردید (ملکشاه، ۲۷۸)