فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

سطر

وضعیت: «در حال تأیید»
سطر ‎satr‎ [جمع: اساطیر۲، سطرها، سطور]
(اسم) ۱. مجموعۀ کلمات و عبارات و حروف یا اعدادی که بر روی یک خط افقی، عمودی یا قطری نوشته شده باشد.
ق۴. پیغمبر علیه‌السّلام بفرمود تا او را انگشتری کردند و بر نگین او نبشتند به سه سطر که محمّد رسول‌اللّه (بلعمی۲، ۳‏/۵۸۵‏) ║ ق۵. بوسعید دبیر نامه را برملا بخواند، نامه‌ای با... چند سطر به خطِ امیر مسعود به حاجب بزرگ علی، مخاطبه حاجب فاضل برادر (بیهقی۱، ۷) ║ ق۶. اثیرالدین ابوعیسی صاحب طغرا و صاحب دیوان رسائل بود، از دو سطر به پارسی نوشتن عاجر، چون نای میان تهی بود (ابوالرجاء۱، ۶۶) ║ ق۷. تیزتاز قلم... بهدست‌گرفته، و قصد آن کرده، که شَطری از آتش حِرقت، که ضمیر بر آن انطوا یافته‌استه، در سطری چند درج کنم (زیدری، ۳) ║ ق۸. پس‌از غلامی ده‌ساله گشته‌ام راضی/ به بندگیت به یک سطر خط آزادی (سلمان ساوجی، ۴۶۱) ║ ق۹. از تبریز احکام و نشان‌ها برسید و ایلچیان بیامدند و سلطان حسین مکتوب مطول به امیر عادل نوشته‌بود به‌خطِّ خود به آب زر بالای سرِ آن چند سطر نوشته‌بود (حافظ ابرو۲، ۲۵۶) ║ ق۱۰. آنکه سد نامة ما خواند و جوابی ننوشت/ سطری از غیر نیامد که کتابی ننوشت (نظیری، ۹۲) ║ ق۱۱. در این سال تعمیر شهر نگرچین واقع شد و سطری چند که یکی از اعیان دولت دروقت تألیف اکبرنامه به فقیر فرموده‌بود که دراین‌باب بنویسید آن را به جنس ایراد می‌نماید (بداؤنی، ۲‏/۴۸‏) ║ ق۱۲. تهمت‌کش بطالت ازین عهد باطلیم/ چون خط باطلی که به سطر غلط کشند (تأثیر، ۷۴۴) ║ ق۱۳. در دو طرف بالای ستون‌ها سه لوح است که روی هر یک بیست سطر به خط قدیم نوشته شده. ولی خطوط سه لوح شباهتی به هم ندارد (اعتمادالسلطنه۵، ۱‏/۱۳۷‏) ║ ق۱۴. از عجایب آن‌که از بعضی بزرگان کاغذهایِ متعدد در آن کیف بود، از اعتمادالسلطنه یک سطر هم نبود (اعتمادالسلطنه۳، ۱۱۷) ║ ۱۳۰۱ش. با یک‌دنیا افسردگی و اندوه قلم در دست گرفته و این چند سطر را می‌نویسم (مشفق۱، ۲۱) ║ ۱۳۳۱ش. در روزنامة رسمی دولتی با دو سطر اشاره به مرگ استاد شد (علوی۲، ۴) ║ ۱۳۴۶ش. شمارهٔ صفحات ۷۰۰، هرصفحه ۳۱ سطر، هر سطر سه بیت (شش مصراع) عناوین عموماً به قلم زر و سفیداب تحریردار سرسخن‌های منقش مذهب ممتاز به خط رقاع کتابت عالی نسخه شروع می‌شود (مهدی بیانی، ۱) ║ ۱۳۶۲ش. فقط وقت تلف کردن بود و حضور برای گرفتن سهمیه‌اش غروب هم بکوب می‌رفت به دکة میرزایی به‌خاطرِ چندر‌غاز آن‌هم برای تصحیح غلط‌های چاپی کتاب‌هایی که حتّی یک سطرش را نمی‌پسندید (گلشیری۲، ۱۰۱) ║ ۱۳۹۹ش. جویس در چند سطر پایانی داستان از حقیقت ماجرا (دزد بودن و دزدی کردن کورلی) پرده برمی‌دارد و پایانی دور از انتظار خوانندگان را رقم می‌زند (محمد کریمی: مطالعات ادبیات تطبیقی، ش۵۶‏/۳۹‏)
۲. شکلی که از متصل کردن دو نقطه بر روی یک سطح به دست می‌آید.
ق۵. هر آن‌کجا که بود جفن ملت او شمشیر/ هر آن‌کجا که بود سطر دولت او مسطر (عسجدی۱، ۳۵) ║ ق۶. عوا پنج کوکبست روشن بر سینه عذرا و در جناح او، سه از آن بر یک خط از صرفه در جهت جنوب، و دو دیگر بر یک سطر، و جمله بر شکل حرف «ل»اند (شرف‌الدین مسعودی۱، ۱۱۲) ║ ق۷. میان این کوکب و آنکه بر طرف دنبال است سطری مقوس از کواکب تاریک پر خرد باشد سطر اول و برابر او و در تقویس هم چون او (خواجه نصیر۳، ۲۶)

معنی سطر | فرهنگ جامع زبان فارسی