وضعیت: «تأییدشده»
ابکم abkam [جمع: بکم؛ <عربی>]
یک. (صفت) ناتوان از سخن گفتن؛ گنگ.
ق۵. زیرا که جهان از آزمایش / بس نادره ناطقی است ابکم (ناصر خسرو۱، ۱/۱۴۹) ║ ق۶. گشته است ز هیبت مدیحت / طوطیّ سخن‌سرای ابکم (راوندی، ۱۲۴) ║ ق۷. نام وفا همی‌شنو و زآن نشان مخواه / زیرا زبان واصفه زین وصف ابکم است (دهستانی، ۳/۱۱۶۲) ║ ق۸. زبان سوسن، که خطیب ملک چمن بود، ابکم و خاموش ماند (ثغری، ۳۹۳) ║ ق۹. دل‌گرمی و قبولِ سخن دِه به عالمش / در نظم و نثر بیش مکن لال و ابکمش (عصمت بخارائی، ۵۰۶) ║ ق۱۰. جرجیس به آن کودک اعرج ابکم گفت: برو بتان را بگوی که جرجیس شما را می‌طلبد (خواندمیر۱، ۱/۱۵۶) ║ ق۱۱. زبان که تیشۀ دشمن‌تراشی است کلیم / چو ترک آن نتوانست کرد ابکم شد (کلیم، ۳۵۳) ║ ق۱۲. پیش بی‌کس‌نوازی قلمت / تیر و ناهید الکن و ابکم (تأثیر، ۱۰۷) ║ ق۱۳. و از میدان شانزالیزه که زبان در میدان تعریف و توصیف آن گنگ و ابکم است، عبور نموده، ... وارد منزل شدیم (سرابی، ۱۹۰) ║ ق۱۴. بر آحاد و افراد رعایا و خدم ناطق و ابکم، شُکر این نعمت واجب است (تربیت، ۲/۱۰۹۴) ║ ۱۳۲۰ش. نفْس گفته است بسی ژاژ و بسی مبهم / بِهْ کز این پس کنَدش نطق خِرَد ابکم (اعتصامی، ۴۴)
دو. (اسم) ۱. ⇅ ابکمیک..
ق۵. او را بپرستند چه آزاد و چه بنده / او را بستایند چه گویا و چه ابکم (عنصری۱، ۱۸۲) ║ ق۶. هست اکمهی بدیع که بیند همی جهان / هست ابکمی غریب که گوید همی سخن (امیر معزی، ۵۶۴) ║ ق۷. مرادِ ما به ناطق در این مثال که گوییم فصل انسان است نه نطق بالفعل است، چه ابکم که عادمِ این نطق باشد هم انسان است (خواجه نصیر۲، ۲۸) ║ ق۸. طور سینا با تجلّیِ جمالت ذره‌ای / پور سینا در بیان کبریایت ابکمی (خواجو، ۳۴۶) ║ ق۱۰. بردن نامش گر ابکم بگذرانَد در ضمیر / تا ابد در خویش یابد نشأۀ طی‌ّ‌اللسان (محتشم، ۱/۴۰۸) ║ ق۱۲. ندامت‌های حرف ار می‌شدی تأثیر معلومت / به هرجا می‌نشستی همچو ابکم لال می‌گشتی (تأثیر، ۶۹۸) ║ ق۱۳. ز حرص مدحت او ده‌زبان شود ابکم / به یاد طلعت او تیزبین شود اعمش (سروش، ۱/۳۶۴) ║ ق۱۴. مسیحا کرد از این نام همایون / علاج اکمه و درمان ابکم (ادیب‌الممالک، ۲/۳۰۴)
۲. (ادبیات) در عروض فارسی، یکی از بحرهای مختلف‌الارکان که بعضی از عروض‌دانان قدیم از آن نام برده‌اند، اما شعری بر آن وزن در دست نیست.
ق۷. متقدمان شعرای عجم ... سی‌و‌اند بحر از این دایره بیرون آورده‌اند و هر‌یک را بر سبیل عمیاء ... نامی نهاده، چون بحر اصمّ و بحر اخرس و بحر ابکم و بحر صریم (شمس قیس، ۸۶)
سه. (قید) ⇅ ابکمیک..
۱۳۳۰ش. خواهد که محصلین بی ثروت / بی علم زیَند و اخرس و ابکم (بهار، ۱/۴۶۹)