فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

سکنه

وضعیت: «در حال ویراستاری»
سکنه ‎sakane‎ [جمعِ ساکن]
جمعِ ساکن‏‌یک‌. ۲.
ق۶. می‌فرماییم تا... در اکتساب علم و اصابت حکم به استظهار مُنّت و اِتباع سنّت او توسل جوید، و سطری از کلمات و آثار صحابه رضوان‌الله‌علیهم‌اجمعین که نجوم آسمان هدایت و سکنۀ آشیان معرفت و ریاحین بوستان حقیقت‌ اند، در حفظ و ضبط خویش (آرد، و رقم) اقتدای آن بر صحیفۀ خاطر نگارد (بهاءالدین بغدادی، ۶۳) ║ ق۹. بیش‌تر سکنۀ آن دیار مرید و معتقد او بودند (اسفزاری، ۲‏/۹‏) ║ ق۱۰. همت بلند و نهمت ارجمند بر رفاه حال کافۀ عباد و حصول امانی و آمال سکنه و اقطار بلاد گماشته لوای فلک‌فرسای بالعدل قامت السموات و الارض را در عرصۀ جهان و فضای دوران افراشته‌ایم (اسناد شاه طهماسب، ۵۰۴) ║ ق۱۱. مقیمان و متوطنان و جمهور سکنۀ آن بلدۀ جنت‌نشان از جهت دفع عین‌الکمال از ساحت وجود کام‌بخش کامران، به سامان دادن اسباب چراغان و افروختن شمع‌های کافوری‌عنبر دخان روی همت نهادند (محمود افوشته‌ای، ۴۵۲) ║ ق۱۲. چون طایفۀ افغان از بی‌دماغی فتح‌علی خان آگاه گردیدند، روز دیگر یورش به قلعه انداخته، به‌ قدر چهارپنج‌هزار نفر از سکنۀ آن‌جا را به‌قتل آورده، معاودت نمودند (محمد مروی، ۱‏/۲۸‏) ║ بعد از انتشار این کار افاغنۀ سکنۀ قندهار مطلع گردیده، به مهمان‌دار اظهار می‌نمایند که در این وقت فرستادن زر به جهت آن مزوّر حیله‌ور مناسب مصلحت کار و مختار عقل هشیوار نیست (محمدابراهیم نصیری، ۱۲۰) ║ ق۱۳. امور آن صفحات نظمی نگرفت و الوار سکنۀ آن بلاد دورگردی گزیدند (اعتمادالسلطنه۵، ۲‏/۱۰۰۰‏) ║ عموم اهالی و سکنۀ آن‌جا در کمال آسودگی و فراغت به شغل و کار خود و دعا‌گویی ذات اقدس همایون شاهنشاهی اشتغال دارند (وقایع اتفاقیه، ۳‏/۱۷۲۵‏) ║ ق۱۴. طایفۀ کلهر: از سکنۀ شهرند و در حوالی شهر مرتع دارند، درطرف شرقی؛ مردمان آن‌ها اکثر نوکر اهل شهر و فراش حکومت؛ حشم چندانی ندارند؛ شرارت‌پیشه؛ خانوار آن‌ها به‌قدر چهل خانه؛ عدد نفوس آن‌ها به دویست نفر می‌رسد که همه در شهرند؛ قلیلی کاسبی دارند (ارباب، ۵۴) ║ اگر تمام ثروت یک مملکت را میان افراد سکنۀ آن به‌تساوی قسمت کنند، طولی نمی‌کشد که به‌واسطۀ لیاقت و کسب یا جد و جهد، اشخاص لایق و کافی ثروت خود را زیاد نموده، طبعاً از ثروت اشخاص مهمل و تنبل کاسته، به ثروت آن‌ها افزوده می‌شود (منصورالسلطنه، ۹۷) ║ ۱۳۱۳ش. مادۀ ۵ ـ کلیۀ سکنۀ ایران اعم از اتباع داخله و خارجه مطیع قوانین ایران خواهند بود، مگر در مواردی که استثناء کرده‌ باشد (قانون مدنی، ۱) ║ ۱۳۳۷ش. آقای قاسم پور پهلوان از جوان‌مردان و پهلوانان تهران و از سکنۀ بازارچۀ قوام‌الدوله است (پرتو بیضائی، ۲۷۱) ║ ۱۳۶۸ش. پادشاه پارس به قصد سرکوبی سکاها و انتقام از هجوم گستاخانۀ آن‌ها در عهد ماد که در زمان وی یک قرن از آن گذشته بود، با سپاه گران مدت‌ها در بیابان‌های عاری از سکنه و خالی از آبادی این طوایف صحراگرد را تعقیب می‌کند (زرّین‌کوب۲، ۱۸۹) ║ در کشیدن آب حوض و مخصوصاً خانه‌های مستأجری کار آن را باید سکنۀ خانه دست‌ به‌ دست داده، انجام بدهند، مگر توافق در پرداخت اجرت آب‌حوض‌کش بکنند (شهری۲، ۶‏/۸۰‏) ║ ۱۳۷۷ش. با احتیاط وارد کوچه‌های خالی از سکنه‌ای شدند. هر پنجره‌ای ممکن بود کمین‌گه مرگ باشد (شاملو۱، ۱‏/۳۴۰‏)

معنی سکنه | فرهنگ جامع زبان فارسی