فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

مستقلاً

وضعیت: «در حال ویراستاری»
مستقلاً ‎mostaqellan‎
(قید) ۱. به‌طور جداگانه و خاص در بارۀ موضوعی.
ق۷. کتابی نیز مستقلاً در اسانید همۀ آن‌ها نوشتم تا هرکس که خواهد از اسناد این روایات باخبر شود به آن رجوع کند (شهاب الاخبار۱، ۶) ║ ق۱۳. شیخ حسن، کتابی مستقلّاً در فقه تألیف فرمود. فی‌الحقیقه، کتابش مرغوب و مشتمل بر فروع بسیار است. و این فقیر، در اوایل کتاب صوم که تألیف می‌کردم، مجلّد صوم کتاب شیخ حسن، از جمله اسباب کار من بوده (تنکابنی، ۲۳۳) ║ ق۱۴. اگرچه مقدمۀ آن دیباچه از ذی‌المقدمه بیشتر است ولی به اندازه‌ای در آن دیباچه فصاحت و بلاغت و براعت استهلال و اصطلاحات علوم نگاشته است که زبان از توصیف آن عاجز است جز این دیباچه دیگر کتابی مستقلا به اسم صدراعظم نگاشته نشده است (اعتمادالسلطنه۴، ۲۹۴) ║ ۱۳۰۹ش. تفصیلی دارد گرفتاری آن‌ها که هرگاه بخواهم بنویسم مستقلاً یک کتاب بزرگی می‌شود (نواب رضوی، ۱‏/۳۵۳‏) ║ ۱۳۳۵ش. این است شرحی مختصر راجع به قوای پنج‌گانه ظاهر اکنون در این فص ۴۰ مستقلاً از قوای باطنه هم شرحی به اختصار داده آنگاه به شرح سایر فصول می‌پردازیم (الهی قمشه‌ای، ۲‏/۷۹‏)
۲. با تسلط کامل بر کاری یا چیزی به گونه‌ای که همتا یا معارضی نداشته باشد ؛ مستقلانه‏‌یک‌. ۱.
ق۱۰. چون شاه‌زادگان عالی‌منزلت و امرا و ارکان دولت از تعزیت حضرت خاقان منصور بازپرداختند، به مشورت آن‌که میرزابدیع‌الزمان را مستقلاً متصدی منصب سلطنت سازند... انجمن‌ها ساختند (خواندمیر۱، ۴‏/۳۶۳‏) ║ ق۱۱. ایشان... مستقلاً برج را متصرف شدند (اسکندر بیک، ۲‏/۱۲۲۷‏) ║ ق۱۲. درعین محبت بدون نفاق با ایشان سلوک نموده مستقلاً به‌کار خود پرداخته و مراتب مذکوره را به ابراهیم شاه عرض کردند (میرزا کلانتر، ۳۹) ║ ق۱۳. آقامحمّدخان... لطف‌علی‌خان زند را... به راهِ عدم فرستادند و در سنة هزارودویست‌وده هجری مستقلّاً شاهنشاه ایران گردیدند (اعتمادالسلطنه۲، ۳‏/۱۳۵۷‏) ║ ق۱۴. در ربیع‌الاول وزارت جنگ و نظم قشون به عزیز خان سردار راجع شد و هر یک از وزرا مستقلا به کارهای خود پرداختند (اعتمادالسلطنه۴، ۲۵۲) ║ ۱۳۰۹ش. ابراهیم خلیل خان محمود آقا خان را خواست و شانزده ماه حکومت یزد مستقلاً با خود میرزا محمد وزیر بود و وبای شدیدی در یزد شد (نواب رضوی، ۱‏/۲۰۴‏) ║ ۱۳۳۷ش. سلطان شبلی و پسرش را به زندان انداختند و اموال دولتی کرمان را تصرف کردند و مستقلاً به حکومت پرداختند و مخالفت پادشاه شجاع را علنی نمودند (ناظرزاده، ۱‏/۱۰۸‏)
۳. به‌تنهایی و بدون مشارکت دیگری ؛ مستقلانه‏‌یک‌. ۳.
ق۱۳. مستقلاً رسیدگی به امور می‌کرد و ارغون‌خان را مداخله نمی‌داد. بلکه یکی از اولاد هلاگو را که در کنار فرات بود به سلطنت ترغیب می‌کرد (اعتمادالسلطنه۵، ۱‏/۶۲۵‏) ║ ق۱۴. شنیدم شاه قرار داده‌است عرایض و نوشتجات ازهرقبیل که باشد در مجلسی که قوام‌الدوله و امین‌الدوله و امین‌السلطان خواهند بود باز شود... این اولین وهنی است در کار امین‌السلطان، چراکه او مستقلاً این کار را می‌کرد (اعتمادالسلطنه۱، ۵۶۵) ║ ۱۳۰۷ش. قلباً خیلی خوش‌حال هستم که علی‌العجاله مستقلاً در حجره متصرّفم (آقا نجفی، ۲۹۴) ║ ۱۳۲۹ش. تقاضاهای شوروی: ... ذیل: ... ۴ـ نواحی غربی آذربایجان از میدان عملیات شوروی خارج باشد به شرط آنکه با غیر شوروی مستقلاً یا با شرکت ایران قراردادی بسته نشود. سرمایۀ ایران همان اراضی‌ نفت‌خیز است مخارج کلاً به عهدۀ شوروی‌ است (مخبرالسلطنه، ۴۴۵) ║ ۱۳۶۰ش. برای آنکه بتوانیم از وسائل و دستگاه‌های گازسوز با ایمنی کامل استفاده نماییم چه رادیاتورهایی که مستقلاً کار می‌کند و با آب‌گرم‌کن ارتباط ندارد و چه ژنراتورها بهتر است پنج قاعده و دستور زیر را رعایت نماییم (آذرین، ۳۲۰) ║ ۱۳۸۲ش. محمدرضا معصومی... پس‌از چند سال به بازار رفت و مستقلاً دست به انتشار کتاب زد (جعفری، ۲‏/۸۴۷‏)
۴. به طور کامل و تمام. بدون کم‌وکاست.
ق۱۳. جناب اشرف سپهسالار اعظم بدین تفصیل کفایت مهام ملکیه خواهند نمود: امور قشونی کلاً و مستقلاً بدون استثنای جزئی با شرایط و لوازم آن که از شرح و تفصیل مستغنی است (اعتمادالسلطنه۵، ۳‏/۱۸۲۴‏) ║ ق۱۴. من به خدا عرض می‌کنم که: سلطنت و دولت و ملت ایران را مستقلا از حوادث خارجه محفوظ فرماید (افضل‌الملک، ۳۹۸) ║ ۱۳۱۵ش. مثالِ انسان یا انسان فی‌نفسه... و مثالِ دویی یا مثالِ یگانگی... یعنی آن‌چه به‌خودی‌خود و به‌ذات‌خویش و مستقلاً و مطلقاً... انسانیت است... یا یگانگی یا دویی (فروغی، ۱‏/۲۸‏) ║ ۱۳۳۷ش. امروز که برادران مملکت پدر را تقسیم کرده‌اند لااقل حکومت یزد مستقلاً باید بر عهده او قرار گیرد و اگر عمویش شاه شجاع یا شاه محمود بخواهند او را از حق خود محروم کنند با آن‌ها جنگ و از شهر یزد دفاع خواهد کرد (ناظرزاده، ۱‏/۸۲‏) ║ ۱۳۵۳ش. در‌صورتی‌که مشتری بخواهد مستقلاً مبیع را قبض کند اگر قیمة آن مؤجّل است مانعی ندارد (مردوخ، ۲‏/۳۶‏)
۵. به طور مستقیم و بی‌واسطه.
ق۱۴. این اداره‌ی نظمیه، در تحت ریاست حکومت تهران است. خود رئیس اداره‌ی نظمیه مستقلا طرف نصب و عزل و امر و نهی سلطنت نیست؛ باید در تحت ریاست و امر و نهی حاکم تهران باشد (افضل‌الملک، ۲۹۴) ║ ۱۳۳۳ش. قصدش این نبود که مستشرق و محقّق بشود بلکه فقط این‌که با جواهر ادبیات فارسی مستقلّاً و مستقیماً آشنا گردد (مینوی۱، ۳۰۶) ║ ۱۳۸۰ش. برای پیش‌نام‌هایی چون امیر و قاضی و... که خود نشان‌دهندة شغل و منصب و مشرب است مستقلاً ارجاع دادهمی‌شود. { کاتبان و قاضیان اسناد بقعة شیخ صفی‌الدین اردبیلی، نویسنده عمادالدین شیخ‌الحکمایی} (نامۀ بهارستان، ش۴‏/۱۴۰‏) ║ ۱۳۸۷ش. درآن‌صورت، بُوذ معاصر برزویه بوده و این سخن البته به این معنی نیست که هم برزویه و هم مترجم سریانی کار خویش را مستقلاً از هندی ترجمه کرده‌اند. {فاضل پاکزاد، ۱۳۸۶ هـ.ش} (نامۀ بهارستان، ش۱۳-۱۴‏/۱۵۷‏)
۶. بدون نیاز به دیگران به سبب داشتن امکانات زندگی.
۱۳۵۰ش. وی... با درآمد ناچیزی که ازراهِ خدمت در دوایر مختلفۀ دولتی به‌دست می‌آورد، مستقلاً زندگی می‌کرد (آرین‌پور۲، ۳۳۳)

معنی مستقلاً | فرهنگ جامع زبان فارسی