فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

ابتدائیه

وضعیت: «تأییدشده»
ابتدائیه ‎ebtedâ’iy(y)e‎ [املای دیگر: ابتداییه؛ <از عربی ابتدائیّة>]
‌یک‌. (صفت) ۱. ⇅ ابتدایی‏‌یک‌. ۱.
ق۱۳. بعد از آن دولت‌ها به مذاکرات ابتدائیۀ کونفرانس آغاز کنند (اختر، ۲‏/۹۳۳‏) ║ ق۱۴. به آنها به‌واسطۀ علامات برجستۀ مخصوص، که عوضِ حروف تهجی وضع نموده ‌بود، نوشتن ‌و خواندن و موسیقی و سایر علوم ابتدائیه را تعلیم می‌داد (طالبوف۲، ۲۳۶) ║ ۱۳۰۱ش. از همان عنفوان جوانی و مراحل ابتدائیۀ عمر روح ساده و بی‌آلایش ما را در تحت یک تربیت سفیهانه پرورش داده و از اثر آن ادراک و مشاعر ما را فاسد نمودند (یدالله مایل تویسرکانی: ارمغان، ش۹‏/۳۷۱‏) ║ ۱۳۴۰ش. آیة‌الله بروجردی ... به فراگرفتن مقدمات و علوم ابتدائیه نزد والد محترم و سایر علمای آن سامان مشغول [شدند] (ناشناس: مجموعۀ حکمت، ش۵۳‏/۳‏) ║ ۱۳۴۸ش. شخص غیر نظامی پس از استنطاق ابتدائیه در محاکمۀ نظامی به محکمۀ کشوری فرستاده می‌شود (عاطفی: مهنامۀ قضایی، ش۳۸‏/۱۱۴‏) ║ ۱۳۸۰ش. استدلال به این روایت بنابر آن است که کلمۀ شروط شامل شرط‌های مستقل هم بشود تا آنکه عقود و التزامات ابتداییه را هم در برگیرد (محمد موسوی بجنوردی: پژوهشنامۀ متین، ش۱۰‏/۱۱۲‏)
۲. (درمورد حرف، کلمه و جمله‌) که کلام با آن شروع می‌شود.
۱۳۲۲ش. عقاید بصریین ... کلمۀ اِنّ زائده است و لام ابتدائیه است که بر سر فعل مضارع درمی‌آید (جلال همایی: نامۀ فرهنگستان (قدیم)، ش۴‏/۱۶‏) ║ ۱۳۵۰ش. «و» حرف جواب یا ابتدائیه (va)، که وقتی کسی می‌گوید: «سلام علیکم»، مخاطب در جواب می‌گوید: «و علیکم السلام». صاحب فرهنگ آنندراج این «و» را ابتدائیه نامیده (اکبر بهروز: دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی تبریز، ش۹۷تا۱۰۰‏/۲۸۶‏) ║ ۱۳۹۱ش. واو ابتدائیه در قرآن کریم بارها تکرار شده‌است. مترجم گاه این حروف را به صورت واو ربطی ... ترجمه کرده‌است (محمدعلی کوشا و دیگران: کتاب ماه دین، ش۱۷۹‏/۶‏)
۳. ⇅ ابتدایی‏‌یک‌. ۲.
۱۳۴۴ش. برای آنکه مسئولیت جزائی را در جوامع اولیه یا ابتدائیه مطالعه کنیم، لازم است موضوع را با توجه به معرفتی که مردم جوامع مذکور از امور دارند مورد بررسی قرار دهیم (علی اردلانی: کانون وکلا، ش۹۶‏/۴۰‏)
‌دو‌. (اسم) ⇅ ابتدایی‏‌دو‌. ۱.
ق۱۴. از شاگردان ابتدائیه و علمیّه، نصرةالله میرزا و ... میرزا سیّد محمد خان و غیره ... امتحان‎های خوب از فارسی و عربی و فرانسه و مسائل غامضۀ حساب و هندسه و جبر و مقابله دادند (تربیت، ۱‏/۷۲۲‏)
ترکیبات: تعلیمات ابتدائیه، خطبۀ ابتدائیه؛ محکمۀابتدائیه؛ مدارسِ ابتدائیه؛ مکاتبِ ابتدائیه

معنی ابتدائیه | فرهنگ جامع زبان فارسی