فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

عطاکننده

وضعیت: «در حال تأیید»
عطاکننده ‎atâkonande‎ [جمع: عطاکنندگان]
(صفت) ← عطابخش.
ق۹. هرچیزی که حرمت آن معیّن و متیقّن نیست گرفتن آن رواست مر غنی و فقیر را، مؤاخذۀ آن متعلّق به عطاکنندۀ آن است زیراکه رسول (صلعم) قبول فرموده هدیۀ مقوقس ملِک اسکندریه را (سلطان محمود، ۸) ║ در خلاصه و بعضی دیگر از کتب فقه آورده‌اند که اگر غالب مال عطاکننده حرام است سزوار نیست قبول هدیه و مهمانی وی و خوردن طعام وی مادام که خبر نکند که آن هدیه و آن طعام حلال است (سلطان محمود، ۸) ║ اگر غالب مال عطاکننده حلال است در قبول هدیۀ وی و خوردن لقمۀ وی باکی نیست مادام که ظاهر نشود حرمت آن (سلطان محمود، ۸) ║ ق۱۰. عطاکننده به او وعدۀ بعید به موت / بقادهنده به این تا قریب صبح جزا (محتشم، ۱‏/۲۵۹‏) ║ ق۱۱. هر عطاکننده کم‌کنندۀ مال است غیر او (عبدالباقی صوفی تبریزی: منهاج الولایة فی شرح نهج‌البلاغة، ۱‏/۶۸۸؛ میراث مکتوب، ۱۳۷۸ش.‏) ║ ق۱۲. چه لفظ «معطی» و «آلت» هرچند به معنی عطاکننده و اوزار است مطلقاً، لیکن در عرف عامه معنی‌های دیگر دارد که قبیح محض است (سراج‌الدین علی آرزو: مثمر، ۶۸؛ میراث مکتوب، ۱۳۹۹ش.) ║ سزاوار از برای گیرندۀ صدقه آن است که بداند که خدای عزّ و جلّ امر نموده عطاکننده را که صرف مال به وی نماید تا آنکه کفایت مهمّ او شده فارغ گردد از برای عبادت (محمد فیض کاشانی: ترجمة الحقائق، ۵۱۵؛ مدرسۀ عالی شهید مطهری، ۱۳۸۷ش.) ║ هو بسیطُ الیدین، یعنی گشاده‌دست و بسیار جوانمرد و عطاکننده است (محمد قزوینی: ترجمان اللغة، ۱‏/۱۱۹۴؛ شمس الضّحی، ۱۳۸۷ش.‏) ║ ق۱۳. کسی که ضعیف شد یقین او، آویزان شود بر اسباب، و رخصت می‌دهد نفس خود را برای آن، و تابع گردد بر عادت‌ها و گفت‌وگوهای بی‌حقیقت مردم و بر سعی در کار دنیا و فراهم آوردن و نگاه داشتن آن، اقرارکننده با زبان بر اینکه مانعی نیست و عطاکننده‌ای نیست به جز خدا، و بنده نمی‌رسد مگر بر روزیِ خود آنچه قسمت شده برایش و سعی افزون نمی‌کند در روزی (عبدالقاسم شیرازی: مناهج انوار المعرفة، ۲‏/۷۱۶؛ خانقاه احمدی، بی‌تا.‏) ║ کوثر در لغت به معنی عطاکنندۀ بسیار است (هادی سبزواری: هادی المضلّین، ۲۶۶؛ دانشگاه تهران، ۱۳۸۳ش.) ║ ق۱۴. با کمال زاری از تو استرحام می‌کنم ای آهورا، ای عطاکنندۀ خوشبختی و سعادت، همان مرحمتی را که دوست در باب دوست دارد به من مبذول فرمایی؟ (س.م خراسانی: دانشکده، ش۶‏/۳۰۲‏) ║ ۱۳۲۵ش. خدا نوشته‌است، یعنی باب که خدای بابیان است در بیان نوشته، که هرکس از آنچه را که نزد او قیمتی و بی‌نظیر است بیاورد پیش تخت ما تقدیم کند، ما این را بخشیدیم از فضل خودمان، همانا او عطاکنندۀ باکرمی است (آیتی: آئین اسلام، ش۱۲۳‏/۹‏) ║ ۱۳۴۰ش. ای بهترین عطاکنندگان، روزی بده به من و عیال من از فضل خودت (امام خمینی، ۱۴۷) ║ ۱۳۷۷ش. بنا بر قرآن، خداوند عطاکنندۀ دانش به انسان‌ها است و او است که انسان را جانشین خود در زمین قرار داد (مهدی گلشنی: از علم سکولار تا علم دینی، ۸۵؛ پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ۱۳۹۲ش.) ║ ۱۴۰۰ش. در این مورد پولی جمع‌آوری شده و صرفاً عمل عطاکنندۀ این اموال تحت عنوانی حرام مشارکت در گناه قرار گرفته‌است؛ ولی فردی که اموال به او می‌رسد، در این گناه مشارکت نداشته‌است (علیرضا اعرافی: مکاسب محرّمه، ۵‏/۴۲۷؛ مؤسسۀ فرهنگی هنری اشراق و عرفان، ۱۴۰۰ش.‏)

معنی عطاکننده | فرهنگ جامع زبان فارسی