فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

چیت‌ساز

وضعیت: «در دست پیشه و صنعت»
چیت‌ساز ‎čitsâz‎ [جمع: چیت‌سازان]
← قلمکار‏‌سه‌..
ق۷. هر استاد چیت‌ساز که ارکان چیت‌سازی را نداند هرچه از این کسب خورد حرام خورده باشد، هرگز خیر نبیند و هرگز خوش‌دل نباشد و مالش برکت نکند و فردای قیامت در پیش پیران خجل و روی‌زرد باشد. {فتوت‌نامهٔ چیت‌سازان، ق ۱۰} (رسایل جوانمردان، ۲۳۱) ║ ق۱۱. حاجی‌طالب نصیب‌تخلّص، ولد حاج‌مقصود چیت‌ساز اصفهانی، پدرش مرد کدخدایی بود (نصرآبادی۱، ۱‏/۵۱۰‏) ║ ق۱۴. کتیرا امسال تنزل نموده چیت‌ساز نمی‌خرد. احتمال می‌رود چیت‌ساز اصفهان بخرد باید از آنجا تحقیق شود (اسناد امین‌الضرب، ۴۷۷) ║ ۱۳۰۹ش. استاد محمد... تمامش مرا نصیحت می‌کنند و هفت‌صد تومان نقد و سیصد تومان تمسک سه‌روزه؛ شب گذشته در منزل آقا سید حسین صندوق‌ساز خدمت ایشان دادم که مهمان خود را برداشته بروند شکار سه‌روزه که از پنج طایفۀ تجار محلۀ ایشان هر طایفه هزار تومان دریافت دارم. پول را رد کردند و قَسم خوردند که اگر ازطرف تجار یک قران نقد یا درمی جنس به ایشان رسیده‌است و دیگران دستور دادند که از حاجی علی محمد چیت‌ساز مبلغی گرفتم و خود را و بچه‌ها را بدنام کردم از آن پول گزاف پنجاه تومان به آن چهار نفر که رفتند از مشارالیه پول گرفتند، رسیده، باقی را آقایان بردند. حالا حضرت‌عالی فرمایشی فرمودند و من هم اطاعت می‌کنم؛ ولی عاقبت وخیمی دارد (نواب رضوی، ۱‏/۵۱۴‏) ║ ۱۳۲۹ش. دست توفیق و دلالت آقای‌ ابوالفتوح علوی نعم‌الرفیق آقای غلامعلی چیت‌ساز را که شخص باشرافت و مؤید به سعادت است به مساعدت برانگیخت همت انجام این امر نمودند اینک از مراتب سه‌گانۀ مریض‌خانه به بهتر اسلوب و مصالح مرغوب دو مرتبه انجام یافته است امید است انشاء‌الله ختام آن را به چشم ظاهر بنگرم و تشکر توفیق را به زبان به جا آورم و انشاء‌الله حاجتمندان برخوردار شده از بانی یادی خواهند نمود به تاریخ ۲۱ ماه مهر ۱۳۲۹ (مخبرالسلطنه، ۵۰۳) ║ ۱۳۹۴ش. اگر اصفهان را پیش از حمله افغان‌ها در نظر بگیریم و تعداد زربافان، زرکشان، شعربافان و چیت‌سازان را به تعداد نساجان شهر اضافه کنیم، در دوره صفویه، تعداد افراد مشغول در صنعت نساجی بیش از یک دهم کل اصناف بوده است (طاحونی-بیات: مطالعات ایران‌شناسی، ش۱۲۱/۱)