فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

ابدالی

وضعیت: «تأییدشده»
ابدالی۱ ‎abdâli‎ [<← ابدال + -ی (سازندۀ اسم فعل)>]
(اسم) ۱. ابدال بودن.
ق۷. گر رنج بشد مشکل نومید مشو ای دل/ کز غیب شود حاصل اندر عوض ابدالی (مولوی۱، ۶‏/۴‏) ║ ق۸. پس به‌اتفاق وی را از آن مرتبۀ قطبی به مرتبۀ نازل ابدالی آوردند (ابن بزّاز، ۱۴۰)
۲. (مجاز) قلندری، درویشی و شوریدگی.
ق۱۰. مولانا ابدال اصفهانی‌الأصل بوده است؛ در اوایل عطاری کردی... روزی از وی پرسیدم که سبب ابدالی تو چه بود؟ (سام میرزا، ۲۱۲) ║ ملا نوائی از آدمی‌زادگان خراسان است، طالب علمی کرده، خالی از ابدالی نیست (فخری هراتی: مجالس ‌النفائس، ۱۶۸) ║ ای شیخ بدان که من از جماعت ابدالم که آمده‌ام محض ازبرای آنکه به تو انس گیرم تا آن وقت که تو را استحقاق ابدالی پیدا شود (ناشناس: تذکرۀ بغراخانی، ۳۳۲) ║ ۱۳۵۸ش. هر کی جای ما بود، یا او را می‌کشت... یا برگ ابدالی می‌پوشید و آوارۀ کوه‌ و بیابان می‌شد (یونسی، ۳۶۹)
۳. لودگی و مسخرگی.
ق۱۱. گر بگویم سخنی از حسن ابدالی‌هاست/ از دف و تنبگ و بوق و سگ و خرجین گویم (شفائی: لاله‌تیک بهار، ۱‏/۹۶‏)
۴. مریدی یا شاگردی.
ق۱۴. مرحوم میرزا حسین خان که به‌واسطۀ فشار دیوان پریشان‌روزگار بود، به خدمت مرحوم حاجی شتافته، با سمت ابدالی مشغول خدمت گشته (ممتحن‌الدوله، ۱۱۱) ║ دچار فقیری گشتم و سال‌هاست به ابدالی او کوه و دشت می‌پیمودم (ممتحن‌الدوله، ۱۶۴)
ابدالی کردن
(با حرف اضافۀ به) مریدی کردن.
ق۱۰. به عهدم کاشکی می‌بود مجنون/ که می‌کردم به او ابدالی[ای] چند (غزالی مشهدی: لاله‌تیک بهار، ۱‏/۹۶‏)

معنی ابدالی | فرهنگ جامع زبان فارسی