فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

سواقی

وضعیت: «در دست علوم کهن»
سواقی ‎savâqi‎ [جمعِ ساقیه]
(اسم) ۱. جمعِ ساقیه‏۱.
ق۴. بدان که مَثَلِ رگ‌ها چُن مَثَلِ جوی‌ها بود که زمی‌ها آب دهد، از نخست رود بود و به تازی نهر خوانند و باز جداول کی ورا افدق خوانند و باز سواقی و این را به پارسی آب‌راهه خوانند و باز رواضع و این را به پارسی بران (؟) خوانند (اخوینی، ۱۴۶) ║ ق۶. جنبش اجزا سوی کل است؛ سواقی سوی بحر پوید (روزبهان۲، ۹۳) ║ ق۷. سواقی انهار از ایثار و نثار ازهار پنداری صفایح هندی آبدار است (جوینی، ۳‏/۲۶‏) ║ ق۸. ؟ مژه در چشم از گریه خار شده. و... مردمِ چشم از فیضان دموع هاطلات، سواقی جاریات آمد و انسانِ عین، از سیلان سواکب عبرات، جواری ساقیات (فضل‌الله حسینی، ۴۰) ║ ق۹. [مسّاح] درختی که بر کنار جوی یا بر کنار سواقی و اودیه واقع شده باشد، آن را نشمارد و بدان التفات نکند (حسن قمی، ۱۰۸) ║ ق۱۰. در هر اقلیمی چند نهر بزرگی است غیر از سواقی و جداول که ضبط و تعداد آن تعذّری دارد (خواندمیر۳، ۴۰۱) ║ ق۱۳. در هر اقلیمی چند نهر بزرگ است غیر از سواقی و جداول (نوری، ۱‏/۲۷۹‏) ║ ق۱۴. سواقی را که به موجب نوشته‌ای علی‌حده ازبرای نهر مزبور قرار داده، مقاطعه نموده‌ام، به همان تفصیل شرح مقاطعه‌نامچه باید درآورده، به‌ اتمام رسانید (فرمانفرما، ۱‏/۵۰‏)
۲. ساق‌های پا یا دست (ظاهراً جمعِ ساق).
ق۸. [حصن ماربین] مینو و ارم از گلستانش باغی و شمع فلک در شبستانش چراغی، مساقی جویبارش به‌ آبِ سافح چون سواقیِ سیمِ ساقیِ سیم‌ساق از شراب، طافح (حسین آوی، ۲۴)
۳. رگ‌های باریک و خُرد.

معنی سواقی | فرهنگ جامع زبان فارسی