وضعیت: «در حال تأیید»
رفیع rafi’ [صورت تفضیلی و عالی: ارفع]
یک. (صفت) ۱. (در مورد پدیده‌های طبیعی، بناها و مانند آنها) که ارتفاع زیاد دارند یا در ارتفاع بالا قرار دارند؛ بلند؛ مرتفع (به همراه مقام، محل، پایه، درجه و مانند آنها مجموعاً و مجازاً به معنی «موقعیت ارزشمند و مهم»).
ق۵. هرچندکی این صنعت ترصیع کی یاد کردیم به تن خویش جاهی بدیع دارد و پایگهی رفیع، چون با وی عملی دیگر یار گردد چون تجنیس یا مانند وی پرمایه‌تر بود (رادویانی، ۱۰) ║ آنچه به عمارت جهان پیوندد از ... برآوردن بناهای رفیع و نشستگاه‌های بدیع به جای آرد (نظام الملک، ۱۳) ║ ق۶. سایۀ قصر رفیع تو نپیموده تمام / به ذراع شب و روز انجم گیتی‌پیمای (انوری، ۱/۴۴۴) ║ ق۷. معلوم شد که اگر ... قلاع منیع و قصور رفیع ... دافع و مانع بودی، همانا که چندان مکارم کبار آل قارن به زمین غوطه نخوردی (ابن اسفندیار۱، ۱/۲) ║ ق۸. سلطان را بر اسب او نشاندند و به سر تلّی رفیع برآوردند تا از یمین و یسار لشکر بر او جمع آمدند (ابوالقاسم کاشانی۱، ۱۹۱) ║ ق۹. سلطان شاهرخ ... به تشیید بنای حصن حصین رصین و تسدید اساس قلعۀ منیع رفیع... اشارت فرموده (حافظ ابرو۱، ۳/۵۷۹) ║ ق۱۰. آن بنای رفیع عظیم‌الشأن، که اساس فلک پیش آن بی‌مقدار و رفعت طاق صفّه‌اش رشک پیش طاق گنبد دوّار بود، مشاهده کردم (خنجی۱، ۷۹) ║ ق۱۱. عساکر اقبال کبک‌آسا قلل آن جبال را به پای سعی پیموده، جبراً قهراً بر آن قلۀ رفیع الوندمانند ارتقا و بر آن گروه اشرار استیلا یافتند (اسکندر بیک، ۱/۱۳۸) ║ ق۱۲. غازیان و سرکردگان به مکان مقرره رفته، سنگرهای رفیع و برج‌های متین در اطراف و حواشی هرات قرار دادند (محمد مروی، ۱/۱۸۰) ║ ق۱۳. منارۀ بسیار رفیع طولانی در دُم است برای ناقوس، لیکن طالب کلیسیا را کم دیدم (سیّاح، ۲۶۳) ║ ق۱۴. رای جهان‌آرای همایون صاحب‌قرانی بدین علاقه یافت که فراز این تپۀ رفیع عمارتی بدیع بنا شود که گاه‌گاهی تفرّجگاه پادشاهی باشد (ایران۱، ۵/۳۵۳۷) ║ ۱۳۰۸ش. مدینهٔ قیس ... مدینه‌ای است فسیح و بلده[ای] وسیع، صاحب قصور رفیع و بساتین بدیع (سدیدالسلطنه کبابی۲، ۸۴) ║ ۱۳۵۷ش. میدان چهارحوض... را سه دروازه می‌باشد... دری به بازار مس‌گرها و محاذی این در ایوانی رفیع ساخته‌اند (شهدادی۱، ۹۸) ║ ۱۳۶۸ش. چوپان ... با وجود نیل به مرتبۀ رفیع ناظر کلّ در دربار صوفی اعظم، همچنان چارق و چوبدستی عهد شبانی خود را از یاد نبرده بود (زرّین‌کوب۲، ۳۱۰) ║ ۱۳۷۴ش. درنظر دارم تو را به خود گورستان بدل کنم... میدانی مثلِ گورستان، یک میدان سربی با ستون سنگی رفیع در مرکز آن (دولت‌آبادی۲، ۳/۱۳۸)
۲. (مجاز) (در مورد چیزی، جایی یا امری) که عمدتاً به دلیل انتساب به صاحبان مقام دنیوی یا معنوی، باشکوه و باعظمت است یا این‌گونه تصور می‌شود ؛ ارفعیک. ۴.
ق۵. شاها همه ز شادی بزم رفیع توست / این سرخ‌رویی گل و این افتخار گل (مسعود سعد، ۲/۹۶۷) ║ ق۷. یکی از آن قابوس بود شاه کرمان، طایع و منقاد به خدمت جناب مریع او رسید و تقبیل بساط رفیع او یافت و تاج و تخت تسلیم کرد (ابن اسفندیار۱، ۱/۱۷) ║ ق۹. از رموز ملهم دولت یقینم شد که این خدمت جز صدر رفیع کریمی را شایسته نیست (دولتشاه، ۱۴) ║ ق۱۰. و چون در این ولا اوصاف کمال و فضایل ... مولانا عبدالله مذکور مجلس رفیع گشت، خاطر کیمیامآثر بر تربیت وی قرار یافت (واصفی، ۲/۹) ║ ق۱۱. پس از ده روز به مدینه رسیدم و به دولت زیارت رسول ثقلین مستسعد گردیده، زیارت امامان بقیع و سایر ساکنان آن بقعۀ رفیع را سرمایۀ دولت دوجهانی ساختم (ملکشاه، ۴۸۱) ║ ق۱۳. میل و ارادۀ این فدوی مملوک آن بود در خدمت صاحب خود ... شرفیاب بزم رفیع و خدمت منیع آیم (یغما، ۲/۲۸۱)
۳. (در مورد کسی) دارای درجه و مقام معنوی یا مادی بالا؛ والامرتبه ؛ ارفعیک. ۶.
ق۵. تو را غیرت هست بر کسی که از تو رفیع‌تر می‌شود در آخرت (خواجه عبدالله۱، ۱/۲۲۳) ║ ق۶. او بزرگوار و رفیع است بالای همه خلق نه به جهت و مسافت ولکن به تدبیر و قدرت (ابوالفتوح، ۳/۴۱۱) ║ ق۷. باز شب برِ شُرفا ابرام برد و جماعتی را متوسّط و شفیع انگیخت. چون مردم عالی و رفیع بودند اجابت کردند (مناقب اوحدالدین، ۱۷۸) ║ ق۸. به مظاهرت و معاضدت رئیس مظفر، که سدّی منیع و شخصی رفیع بود، کار حسن صبّاح و دعوت او بالا گرفت (رشیدالدین فضلالله۲، ۳۲) ║ ق۱۱. به سروری رسد آخر زپافتادۀ عشق / شود رفیع که افتد ز راه دوست طریح (فیض کاشانی، ۹۵)
۴. (مجاز) (در مورد سخن و کلام و رای و مانند آن) بسیار والا و عالی به‌گونه‌ای که پدید آوردن آن از هرکسی برنمی‌آید.
ق۵. همه سال بادی عمید ولایت / عمل را ز رای رفیعت روایی (مسعود سعد، ۲/۷۳۳) ║ وی را روایات عالی است و مقبول اندر میان اهل صنعت حدیث و کلام رفیع اندر حقایق تصوّف و معرفت (هجویری، ۱۲۰) ║ ق۶. باد بخت تو به‌کام و باد مُلک تو مدام/ باد رای تو رفیع و باد عیش تو لذیذ (امیر معزی، ۱۳۷) ║ ق۷. از افاضل جهان و اعیان خراسان بود ... الفاظ بدیع او از سحر باطراوت‌تر و اشعار رفیع او از شهد باحلاوت‌تر (عوفی۱، ۲/۳۴۲) ║ ق۸. هیچ شک نیست که قدر و مرتبۀ هر کلامی بر حسب مقدار متکلم بود. هرچند متکلّم رفیع‌پایه‌تر کلام او رفیع‌تر و پایۀ او منیع‌تر (عزالدین کاشانی، ۳۵)
۵. (مجاز) (درمورد کالا به‌ویژه لباس و گستردنی) گرانقیمت و مرغوب.
ق۵. در این هر دو شهر کشاورزی و چهارپا نباشد و جامه‌های رفیع از آنجا خیزد (مسالک، ۵۵) ║ ق۶. گوهری کان رفیع‌تر باشد/ به حصار منیع‌تر باشد (محمد ملطیوی۱، ۱۰۸) ║ ق۷. ریای اهل دنیا به جامه‌های نفیس و مرکبان رفیع و انواع توسع و تجمل و مَلبَس و مسکن و متاع خانه و اسبان نیکرو و جامه‌های رنگین و طیلسانهای بدیع باشد (مؤیّد خوارزمی، ۳/۶۲۳) ║ ق۸. فراش ایشان را به حجره‌ای بغایت نزه برد؛ فرشهای رفیع افکنده و مسندها انداخته (ابن هندوشاه۱، ۱، جزء۱/۲۸۱)
۶. (مجاز) (در مورد چیزی، کسی یا مری) بسیار مهم و باارزش.
ق۶. به اسباب رکیکْ امور رفیع فرا دست توان آورد (خاقانی۲، ۲۷۶) ║ ق۸. ای لطف تو چون دیدة من گوهربار/ با قدر رفیع تو فلک بی‌مقدار (خواجو، ۵۳۹) ║ ق۹. الحق نیکو نسبی و گزیده تباری و ستوده خاندانی و رفیع دودمانی داری (میرخواند، ۳/۳۴۴) ║ ق۱۰. قلم ... ابن بزّاز ... در باب احوال حضرت شیخ صفی‌الدّین ... کتابی بدیع تصنیف نموده و بابی رفیع بر روی تألیف گشوده (امینی هروی، ۲) ║ ق۱۳. در هذ‌ه السنة ... به صدور این توقیع رفیع در اعطای نشان کامل‌الشأن تمثال همایون مکلل به الماس و لقب امین‌الملکی اشاره فرمودیم (فرّخ خان، ۱/۱۰) ║ ق۱۴. طرز کردار من برای اثبات شهامت ذاتی و کرامت جبلّی و نسب صحیح و حسب رفیع این جانب کافی نیست (تربیت، ۲/۱۵۵۵) ║ ۱۳۲۳ش. ملائکه ... به مناسبت وفور خدمت و فرزانگی ... به توقیع رفیع مبارک مفتخر و سرافراز و قرین مباهات و اعزاز گردیده‌اند (جمالزاده۴، ۲۳) ║ ۱۳۴۳ش. چگونه امکان داشت که راز ارادت و اخلاص خود نسبت‌به آهو خانم را که آن همه در نظرم رفیع و آسمانی بود، با یک بیگانه درمیان بگذارم؟ (نامور، ۵۵۸)
دو. (اسم) ۱. ⇅ رفیعیک. ۳.
ق۶. دنیا بی‌وفا است، با کس قرار نگیرد، نه با رفیع نه با وضیع، نه با قرشی نه با حبشی (ابن فندق، ۲۹۰) ║ ق۷. روا ندارد تا از رفیع بر رقیع و از شریف بر سخیف حیفی رود (محمد ملطیوی، ۹۱) ║ ق۸. آن ذات ملک‌صفات ... سبب آسایش رفیع و وضیع و خواص و عوام ... است (رشیدالدین فضلالله۱۳، ۲/۱۳۲۱) ║ ق۹. رئیس و مرئوس و رفیع و دنی و فقیر و غنی را به مطاوعت و متابعت او امر فرمود (میرخواند، ۴/۶۹۲) ║ ق۱۴. خود دادگری مخصوصی دارم. نازل یا رفیع که بی مهلت و تأخیر یا به سیاست می‌فرستد یا رها می‌کند که کسی را حقّ ایراد نیست (طاهر میرزا۲، ۳۹۲)
۲. نام آسمان هفتم در باور پیشینیان.
ق۶. آسمان هفتم از دُرّ سپید بیافرید، و نام او رفیع است (ابوالفتوح، ۱/۱۹۴) ║ ق۷. آسمان هفتم را به رنگ زمرّد سبز آفرید و بعضی گویند به رنگ مروارید سپید، ونام آن عالیه است و بعضی گویند رفیع به فا (محمد تستری، ۸۵) ║ ق۸. خدای تعالی آسمان دنیا را از دود آفریده است... و نامش رفیع و بر لون آهن مصقول است (مناهج الطالبین فی معارف الصادقین، ۲۲)
۳. (مجاز) بهشت یا مقام قرب الهی.
ق۷. گفت: خدا و رسول سلام می‌رساند می‌گوید، اگر می‌خواهی دنیا و هر چه در او هست همه به تو دهیم و تو را نصرت دهم بر اعدای تو، یا رفیع اعلی می‌خواهی؟ حسین - علیه‌السلام- گفت: سلام بر رسول باد و صلوات، رفیع اعلی می‌خواهم (محمد رازی، ۲/۶۴۸)
۴. از نامهای خدای تعالی.
ق۹. رافع من رفیع من سمع من و سمیع من / جامع من جمیع من حاصل کاروبار من (قاسم انوار، ۲۵۸) ║ ق۱۱. قرآن حکیم به زبان ناطق بلاغت، اضافۀ رفیع به درجات و ارداف آن به ذکر اسم «ذوالعرش» کرده (میر داماد۱، ۲۳۹)
ترکیبات: همت رفیع