دلک

وضعیت: «در حال ویراستاری»
دلک ‎dalk‎ [فعل همایند: کردن، نمودن]
(اسم) ۱. (درمورد اندام‌ها و اعضای بدن کسی) مالش دادن آن‌ها با دست یا ابزاری مناسب؛ ماساژ ؛ استدلاک.
ق۶. پیش از آن که آغاز ریاضت کند، نخست دست‌ و پای ریاضت‌کننده بمالند، مالیدنی معتدل به دست‌های مختلف یا به خرقۀ درشت. پس به روغنی عذب، چون روغن بادام و روغن کنجید تازه، عصب‌های او چرب کنند و به‌آهستگی می‌مالند. پس به ریاضت مشغول شود و این را اطبّا دلک استعداد گویند (فخر رازی، ۲۸۴) ║ ق۸. سنت در میان صوفیان آن است که بی اصحاب به حمام نروند ... و اگر خواهند که کسی را خدمت کنند، از او اجازت طلبند و دست‌ها را بشویند و بعد از آن او را بمالند و دلاکی کنند، و در این خدمت پنج ادب نگاه دارند؛ ... سیُم، گوش‌های او را دلک نکند که مالیدن گوش تَرک ادب است (باخرزی، ۲‏/۱۵۲‏) ║ ق۹. عامل، در گرماء روز، بر بستر استراحت خفته بود و پای در کنار ابن‌عمران نهاده، خدمتش شرایط دلک و تعمیر (؟) به‌ جای می‌آورد (میرخواند، ۵‏/۲۵۱‏) ║ ق۱۰. در وقتی که آن ناتمام، در یکی از خانه‌های حمام بر فرش استراحت تکیه کرده بود و پسری امرد او را دلک می‌نمود، شیشۀ سقف آن خانه را به ضرب و لگد بر سرش انداختند و سنگ به زیر انداخته، اعضایش را مجروح ساختند (قاضی میر احمد۱، ۱‏/۲۴۹‏) ║ ق۱۲. دلک که عبارت از مالش و مشت‌مال بدن است، اقسام می‌باشد؛ از قوی صلب و ضعیف لیّن و معتدل و کثیر و خشن و املس (عقیلی خراسانی۱، ۲‏/۸۶۱‏) ║ ق۱۳. هندی ... به‌ زحمت تمام حالی کرد که «من دلک را خوب می‌دانم». خواستم؛ آمد مشت‌مالی کرد. دلاک‌های تهران باید از او یاد بگیرند. خیلی افاقه شد و رفع خستگی نمود (فرهاد میرزا، ۲۱۰)
۲. پیش از اسمی که دارای «ال» عربی است می‌آید، اسم مرکّب می‌سازد و معنی مالش دادن را به آن می‌افزاید.
ق۱۲. آنچه بعد ریاضت کنند مسمّی است به دلک‌الاسترداد و به دلک‌المُسکّن. و این دلک مفید راحت است و مانع تحلّل رطوبات و جاذب خون و روح به اعضا و محلّل مواد که در عضلات و قرب جلد باقی مانده باشد (ارزانی، ۳‏/۸۰۵‏) ║ آنچه قبل از ریاضت کنند مسمّی است به دلک‌الاستعداد؛ زیراکه وی اعضا را مستعد و مهیا می‌کند بهر حرکت و ریاضت (ارزانی، ۳‏/۸۰۵‏)