وضعیت: «در حال اصلاحات ویراستاری»
سپردن sepordan [گونۀ دیگر: اسپاردن، اسپردن، سپاردن، سپاریدن]
(فعل متعدی) ۱. (با حرف اضافۀ به) (درمورد کسی یا چیزی) او (آن) را برای نگهداری و حفاظت یا انتقال به دیگری و اغلب به امانت نزد کسی یا جایی گذاشتن ؛ اسپردن ۱(espordan, os-).
ق۴. آدم ... به حج شده بود و همه فرزندان را به قابیل سپرده بود. چون بازآمد، هابیل را نیافت (بلعمی۱، ۱۰۳) ║ ق۵. شبگیری برخاستم و این دو آفتابۀ زر به خانۀ او بردم و به ودیعت بدو سپردم (نظام‌الملک، ۱۰۳) ║ ق۶. اسحق دهقان ... این مبلغ به ابوالحسن سپرد و او را وصی کرد و فرزندان را به وی سپرد و جان به قابض الارواح تسلیم کرد (ابن فندق، ۷۸) ║ ق۷. ای شبان بد، گوسفندان درست و فربه به تو سپردم، گوشتشان بخوردی و صوفشان بپوشیدی، و ایشان را استخوان‌های لرزان گذاشتی (مؤیّد خوارزمی، ۲/۳۱۷) ║ ق۸. ایشان را به وثاق فرستاد و مراکب و اسلحۀ نوکران او را برسبیلِ رهن ستده، به معتمدی امین سپرد تا حق مردم تسلیم کنند و رخت خود بستانند (عزیز استرآبادی، ۲۴۸) ║ ق۹. دُرج گهر آمد لبت آن را به امانت/ بسپار به جامی که چو او نیست امینی (جامی۱، ۱/۸۳۶) ║ ق۱۰. من مبلغ هزار اشرفی را در همیانی کرده ... به شخصی سپرده بودم (واصفی، ۱/۳۶۷) ║ ق۱۱. چون در این وقت بردن خانه‌کوچ متعذر بود، تکیه بر عنایت و الطاف شهریاری و مروّت جبلّی ایشان کرده ... ناموس خود را به ملازمان آن حضرت سپردیم (اسکندر بیک، ۲/۹۰۲) ║ ق۱۲. حسین شاه تقریرات و فرمایشات صاحبقرانی را قبول نموده، محمد مؤمن بیگ را به مهمان‌دار باوقار سپرد (محمد مروی، ۱/۳۵۲) ║ ق۱۳. شصت‌هزار تومان پول موجود میان صندوق‌ها، با ثبوت و شاهد، برد، به خانۀ حاکم شرع سپرد که اگر احیاناً بمیرم بعد به وارث شرعی من بده (قراجه‌داغی، ۲۷۲) ║ ق۱۴. آن مبلغ را برای آسایش آتیهٔ خود و اولادش به بانک سپرَد و آن به آن و ساعت به ساعت به مکنتش افزوده گردد (ممتحن‌الدوله، ۲۹۱) ║ ۱۳۲۴ش. من هفتاد ساله، که توی این محله بنامم، مردم امانتشان را پیش من می‌گذارند، زنشان را به من می‌سپرند (هدایت۳، ۱۱۶) ║ ۱۳۵۹ش. کفش‌هایش را به اولین کفشداری سپرد و پا به حرم گذاشت (دانشور۲، ۱۴۸) ║ ۱۳۸۰ش. با محاسبۀ زمانی که مادر کتاب را به پیک سپرده بود، مطمئن بود پیک بادپا هنوز نرسیده است (کریم‌زاده، ۱۹۲)
۲. (با حرف اضافۀ به) (درمورد کار، مسئولیت، منصب یا حکومت) واگذار کردن و انتقال دادنِ آن به کسی و انجام، حفاظت یا ادارۀ آن را برعهدۀ او گذاشتن؛ محول کردن ؛ اسپردن ۴(espordan, os-).
ق۴. چون روزگاری برآمد ملک او را با خزینه‌داری نیز وزیری داد، و همه کار مصر و ملک بدو سپرد (بلعمی۱، ۳۰۳) ║ ق۵. امیر گفت من همه شغل‌ها بدو خواهم سپرد، مگر نشاط و شراب و چوگان و جنگ (بیهقی۱، ۱۸۶) ║ ق۶. تخت و تاج به وی سپردند (ابوحامد کرمانی، ۱۴۷) ║ ق۷. سلیمان خلافت یافت، امارت خراسان به یزید سپرد (ابن اسفندیار۱، ۱/۱۶۲) ║ ق۸. ترکستان و ماوراءالنهر به امیر مسعود بگ حوالت کرد و خراسان و عراق و ... به امیر ارغون آقا سپرد (رشیدالدین فضل‌الله۱۳، ۲/۸۰۸) ║ ق۹. امامت را به پسر خود گوگ خان سپرد (شرف‌الدین یزدی، ۱/۴۴) ║ ق۱۱. بعد از یحیی، مهم امامت به محمد و ابراهیم سپردند (خالقداد۱، ۲/۲۰۴) ║ ق۱۲. در آن روز حضرت شاهی قلب را به محمد خان بلوچ و میمنه را به باقی امرا سپرده، خود در جانب یسار مانند قلب قرار گرفت (مهدی استرآبادی۲، ۱۷۲) ║ ق۱۳. امور قشونی دارالخلافه را به محمدباقر خان شجاع‌السلطنه، که داماد خودش بود، سپرد (عباس میرزا، ۲۰۱) ║ ق۱۴. مرا که سابقه‌ها بُد به خدمت دیوان/ معاونت بسپرد او به موجبِ فرمان/ ز فرطِ لطف مرا کرده بُد به خویش رهین (عشقی، ۱۷۶) ║ ۱۳۱۶ش. از زمانی که به معاش نیازمند شده بود، هرکس هر کاری داشت به او می‌سپرد (نفیسی۲، ۳۰۱) ║ ۱۳۴۸ش. فریاد برمی‌دارد که به دین خدا ... سوگند که پس از جنگ پادشاهی را به اسفندیار و سپهسالاری را به پشوتن خواهد سپرد (مسکوب، ۷) ║ ۱۳۷۱ش. اجرای همۀ نقش‌های غم‌انگیز زندگی را باید به زن‌ها سپرد (چهل‌تن۲، ۱۱۵)
۳. (با حرف اضافۀ به) چیزی یا کسی را به کسی دادن، بخشیدن یا در اختیار او نهادن ؛ اسپردن ۲(espordan, os-).
ق۴. سپاه‌سالاری را از خاصگیان خویش ترتیب داد و سپاهی بسیار بدو سپرد و او را به زمین بیت‌المقدس فرستاد تا ملکان به چنگ آورد (بلعمی۱، ۶۴۰) ║ ق۵. خلعتی سخت فاخر، چنان‌که ولات را دهند، به نامِ باکالیجار بدیشان سپردند (بیهقی۱، ۵۰۹) ║ ق۶. می چشم داریم کی اندک ما به بسیاری برداری و به عوض آن قدری طعام به ما سپاری (احمد طوسی، ۶۰۷) ║ ق۷. مردی پارسا هر روز برای ایشان لُهنه‌ای آوردی و بدیشان سپردی، از آن به کار بردندی (ابن اسفندیار۲، ۹۶) ║ ق۸. دختر خود را به وی داد و جملۀ دفاین و خزاین و اعلاق جواهر نفایس و ذخایر به وی سپرد (ابوالقاسم کاشانی۱، ۱۸۸) ║ ق۹. نجار ... تابوتی تراشیده، به مادر موسی سپرد (میرخواند، ۱/۲۵۰) ║ ق۱۰. یکی آیینه ایشان را سپردی / که خود دانی که زنگش چون ستردی (وحشی، ۴۹۶) ║ ق۱۱. فرمود تا یک بز جنگلی آوردند و او آن را به مطبخیان راجه سپرد (خالقداد۱، ۳۴۱) ║ ق۱۲. پیشکش‌های نوروزی و غیره که به‌جهت پادشاهان می‌آورده‌اند ... همگی را تفصیل و سیاهه نموده، طومار آن را به عالی‌جاه ایشیک‌آقاسی‌باشی می‌سپرد (سمیعا، ۹) ║ ق۱۳. شهریار بفرمود تا او را به مردم چهاردِه استرآباد سپردند. چه ایشان را از محمد خان مطالبت خون می‌رفت، پس حکم قصاص بر او جاری کردند (لسان الملک سپهر، ۱/۹۶) ║ ق۱۴. هدایای بی‌شمار به او سپردند و با حاجی میرزا ابوالحسن خان ایلچی بزرگ ایران روانه نمودند (حسن فسایی، ۱/۷۱۳) ║ ۱۳۰۸ش. چند ورق کاغذ و مدادی برای من تهیه نمود و به من سپرد (ربیع انصاری، ۱۲۶) ║ ۱۳۴۴ش. وقتی فهمید جوان بلغاری به انگلستان هم می‌رود، کارت ویزیتش را پشت‌نویسی کرده، به او سپرد و خواهش کرد در لندن از او ملاقات کند (شهری۶، ۲/۱۴۵) ║ ۱۳۸۲ش. وارثان انتصابی به‌واسطۀ نام براهنی آن را ضاله تشخیص دادند و موجودی آن را به کارخانۀ مقواسازی سپردند (جعفری، ۲/۹۷۶)
۴. (مجاز) (با حرف اضافۀ به) (درمورد زن) شوهر دادنِ او؛ به عقد کسی درآوردنِ او.
ق۵. شنیدیم کاندر نژاد عرب/ یکی نامور بود والانسب ـ کجا با فریدونْش پیوند بود/ مر او هریکی را سه فرزند بود ـ چو مر دختران را بدیشان سپرد / در آن بزمشان هم چنین رنج برد (ایران‌شاه۱، ۸۵) ║ ق۶. دختر خویش را سپرد به خیر / زهره را داد با عطارد سیر (نظامی۵، ۲۸۸) ║ ق۷. سیّاح گفت دختر را، همچنان‌که رسم است، آراسته بیارید و به من سپارید (فخر مدبّر، ۳۸۳) ║ ق۸. [پیغمبر] در ماه صفر فاطمه علیها السلام را به امیر‌المؤمنین علی کرم الله وجهه سپرد (حمدالله مستوفی۲، ۱۴۱) ║ ق۹. اگر فرزندم خوش بودی، من هرچه زودتر عین‌الحیات را به پسرم صالح سپردمی تا ایشان طمع برمی‌داشتند (بیغمی، ۱/۶۳۷) ║ ق۱۱. چون اسباب عروسی از طرفین آماده شد و وقت سپردن آمد، او را ماری بگزید (خالقداد۱، ۱۰۳) ║ ق۱۲. او را به حریم پادشاهی می‌بردند و عروس‌وار او را به آن شاه‌داماد رند سرمست عیّار می‌سپردند (رستم الحکما، ۳۲۲) ║ ق۱۳. دو تن از دختران محمد خان قاجار ایروانی را یکی به شاهزاده امام ویردی میرزای ایلخانی و آن دیگر را به شاهزاده محمود سپرد (لسان‌الملک سپهر، ۱/۲۵۸) ║ ق۱۴. یگانه دختر خود را به من سپرد همی/ همان هم آخر از دست من ببرد همی/ کسی که کام از او برگرفت بی کابین (عشقی، ۱۸۰) ║ ۱۳۵۷ش. عبدالله به‌درستی نمی‌دانست پسرهایش چه می‌کنند ... دختران را پس از بلوغ به‌ازای شیربهایی به مردی که خواستارشان بود می‌سپرد (شهدادی۱، ۴۷) ║ ۱۳۷۱ش. اگر خانۀ خشت‌و‌گلی‌ای داشتند، همان خشت‌و‌گل برایشان برکت کرده، نسل اندر نسل، خود و اعقابشان در آن زندگی نموده ... پسرها زن داده، دخترها به شوهر سپرده ... آسایش و آرامش خود را در آن می‌یافتند (شهری۱، ۲/۴۸)
۵. (با حرف اضافۀ به) خود را تسلیم، مطیع و پذیرای کسی یا چیزی کردن یا بر آن کس یا چیز تکیه کردن و کارهای خود را به عهدۀ او گذاشتن ؛ اسپاردن؛ اسپردن ۳(espordan, os-).
ق۴. بر همگنان واجب و لازم است مر آفریدگار خویش را پرستیدن ... و خود را به قضای او سپردن که هرچه بودنی است چاره نیست که بباشد (بلعمی۲، ۱/۲۵۸) ║ ق۵. اسلام سپردن باشد؛ چون وی را امر آمد که خویشتن بسپار، جواب داد که بسپردم؛ چون بسپرد، وی با وی نماند (مستملی، ۲/۸۱۲) ║ ق۶. ایمن آن کس بود که با خود و خلق نبود، بلکه به‌جملگی با حق بود. و با حق آنگاه بود که خود را به امرونهی سپرده بود و تسلیم درست کرده بود (یوسف همدانی، ۳۷) ║ ق۷. آفرین بر همت باد و بر نظرت باد که در این عالم پرتشویش و در این دریای بی‌فریاد، خود را به هر موج هوی و هوس نسپردی (مولوی۴، ۲۲۲) ║ ق۱۰. پیش او برفت و مدتی خود را چون مریدان بدو سپرد تا از مردان بلنداحوال شد (حافظ حسین، ۱/۲۸۷) ║ ق۱۲. چون رجوع به طبیبی آورد، باید که خود را بالتمام بدو سپارد و بالکل دست از اراده و اختیار و خواهش خود بردارد (عقیلی خراسانی۱، ۱/۲۸) ║ ۱۳۸۳ش. خودم را سپردم به صدای موسیقی و رقصیدم (وفی، ۴۵)
۶. (درمورد جایی، کسی یا چیزی) تسلیم کردن و تحویل دادنِ آن به کسی یا گروهی و اغلب به سببِ ناتوانی از مقاومت، آن را به تملک یا تصرف دیگری درآوردن ؛ اسپردن ۵(espordan, os-).
ق۵. مارِ گر بر رِقبۀ عدل تو بگذارد سلاح / شیر نر بر آتش سهم تو بسپارد عرین (ابوالفرج رونی، ۱۲۰) ║ ق۷. تن دردادند و به حکم پیغمبر، علیه‌السلام، از قلعه فرودآمدند و دژها بسپردند (اسحاق همدانی، ۲/۷۵۴) ║ ق۸. البتکین غزنین محصور کرد تا به‌عجز شهر را بسپردند و او پادشاه غزنین گشت (حمدالله مستوفی۲، ۳۸۲) ║ ق۹. جهانگیر میرزا در جواب فرمود که او پناه به ما آورده، نشاید او را سپردن؛ بی‌مروتی باشد (ابوبکر طهرانی، ۱۷۸) ║ ق۱۰. شیبک خان ایلچی ... به قلعه فرستاد و ایشان را به سپردن قلعه و اطاعت دلالت نمود (جهان‌گشای خاقان، ۳۲۹) ║ ق۱۱. از بی‌آذوقی، میرزا هندال به‌تنگ آمده، ... قلعه را سپرد (علّامی، ۱/۲۹۸) ║ ق۱۲. ملک چون راه تدبیر را بسته و دست چاره را شکسته دید، ... راه‌ورسم چاکری را از سر گرفت و تخت و اثاث سلطنت که مرتب کرده بود همراه آورده، سپرد (مهدی استرآبادی۲، ۶۱) ║ ق۱۳. شهریار ... مکتوبی کرد که اَبطالِ رجال خویش را روانۀ درگاه و ملتزم رکاب سازید و زن و فرزند خود را به گروگان سپارید (لسان‌الملک سپهر، ۱/۶۵) ║ ق۱۴. باز علما و اشراف به دربار شاهی آمده ...، طلب امان برای قلعگیان نمودند و به اجابت مقرون گردیده، قلعه را سپرده، پیشکش‌های لایق را از نظر همایونی گذرانیدند (حسن فسایی، ۱/۵۴۳) ║ ۱۳۲۰ش. تاب آن‌همه عرّوتیز نداشتم ... خانه به همان تازه‌وارد سپرده، ملول و غم‌زده به‌جانب اطاق خود روان گشتم (جمالزاده۲، ۲۰۳) ║ ۱۳۵۷ش. بار دیگر کس فرستاده، امان‌نامه‌ای از محمود بخواست که چون شهر را بسپارد و سلطنت خود را واگذارد، محمود تعرضی به جان او و کسان او نرساند (شهدادی۱، ۱۹۸)
۷. (با حرف اضافۀ به و با) (درمورد چیزی یا کسی) پس دادن یا برگرداندنِ آن (او) به صاحب، سرپرست یا جای اصلی‌اش.
ق۵. دفعتم: ... سپاریت (قرآن ۳: فرهنگنامۀ قرآنی، ۲/۷۳۴) ║ ق۶. اگر شاه داراب بازآید من ملک و پادشاهی او را سپارم (اسکندرنامه، ۹) ║ ق۷. سواران طفل را برگرفتند و به مادر سپردند که مویی بر اندام او نیازرده بود (عوفی۱۰، ۲۹۱) ║ ق۸. گر به صورت عارفی رفت از جهان / جان امانت داشت با جانان سپرد (شاه نعمت‌الله، ۲۴۲) ║ ق۹. آهوی زخم‌خورده از جرگۀ شکار ما به دیار شما پناه آورده؛ اگر سپردید فبها، و الّا ... مجموع لشکر دشت قبچاق به حرکت خواهند آمد (معین‌الدین نطنزی، ۴۲۳) ║ ق۱۰. چون تفحص کردند، کتابت از بغل او برآمد؛ فرصت نیافت که کتابت را به گوشه‌ای پرتابد؛ گرفته خواند و او را نسپرده (گلبدن بانو، ۹۹) ║ ق۱۱. گفت: آنچه شوهرت از اموال به من سپرد، اگر به رضای من کار کنی، همه را به تو بسپارم (خالقداد۱، ۲۹) ║ ق۱۳. در روز هر جور جنسی در آنجا آورده، می‌فروشند و شام هرچه باقی مانده به مکان خود سپرند (دولت علیّه، ۲/۸۶۳) ║ ۱۳۲۰ش. جان تو پاک سپرده‌است به تو ایزد / همچنان پاک ببایدش که بسپاری (اعتصامی، ۶۷)
۸. (مجاز) (با حرف اضافۀ به) (درمورد کسی یا چیزی) گذاشتن یا انداختن و رها کردنِ او (آن) در جایی.
ق۶. چون به ایشان داد و بردندش ... اتفاق کردند و به چاه سپردندش (ابوحفص نسفی، ۱/۴۴۶) ║ ق۷. خاک در چشمش زد و از راه برد/ در میان جغد و ویرانش سپرد (مولوی۲، ۱/۳۰۸)
۹. (مجاز) (با حرف اضافۀ به و در) (درمورد مرده) دفن کردنِ آن؛ گذاشتن و پوشاندنِ آن در میان خاک.
ق۷. وآن پیر لاشه را که سپردند زیر خاک / خاکش چنان بخورد کز او استخوان نماند (سعدی۲، ۵۹) ║ ق۸. به ذات خدای جهان آفرین / که تا بسپرندم به زیر زمین (ابرقوهی، ۱/۲۷۴) ║ ق۹. نعش شاهزادۀ شهید را ... به شیراز نقل کردند و به مرقدی عاریتی بسپردند (شرف‌الدین یزدی، ۱/۷۵۶) ║ ق۱۰. امرای عظام و اکابر انام تابوت را برداشته، به مدرسۀ مهد علیا گوهرشاد بیگم بردند و ... به خاک سپردند (روملو، ۱/۳۳۹) ║ ق۱۱. مشت خاک من شود مُهرِ نماز قدسیان/ بعدِ مرگم گر به خاک درگه خود بسپری (سلیم تهرانی، ۴۴۳) ║ ق۱۲. خواهم تن شکسته سپارم به ارض توس / گردد چو خاک خاک در بوالحسن شود (حزین، ۵۹۶) ║ ق۱۳. بدنش را در قزوین، در جوار شاهزاده حسین ... سپردند (تنکابنی، ۶۷) ║ ق۱۴. مجوسان ... در سپردن لاشه به خاک تا پوسیده و متلاشی شود بهره‌ای و فائده‌ای نمی‌بینند (میرزا حبیب۲، ۹۶) ║ ۱۳۰۹ش. این‌ها مشغول سینه زدن و عزاداری کردن بودند و ما مشغول سردابه ساختن و سپردن نعش بودیم (نواب رضوی، ۱/۲۵۱) ║ ۱۳۵۳ش. دفن کردن میت هم فرض کفایه است و آن عبارت از سپردن او است در یک گودالی که بوی او بیرون نیاید، درنده هم نتواند او را بیرون بیارد (مردوخ، ۱/۶۰) ║ ۱۳۸۲ش. پیکرِ او را به ابن‌بابویه بردند و درکنارِ مزارِ دهخدا و تختی ... به خاک سپردند (جعفری، ۱/۳۷۳)
۱۰. (معمولاً با حرف اضافۀ به) (درمورد چیزی یا کاری) توصیه‌ها و اندرزها یا دستورات لازم و کافی دربارۀ آن را به دیگری گفتن؛ سفارش کردن.
ق۸. در چند خُم خسروانی دیگر جلاب ساختیم و به شرابدار سلطان سپردم تا آبناک نباشد (افلاکی، ۱/۱۸۱) ║ ق۹. بدین سخن افراسیاب برگشته‌بخت سید را حبس فرمود و به فقها بسپرد که هرچه از لوازم شرعیات است به تقدیم رسانید (مرعشی، ۲۴۸) ║ ق۱۰. آن مغول دخترکی گوهر نام از ایتام به من داد و سپرد که این را نیک محافظت کرده، به لشکرگاه بیاور (حافظ حسین، ۱/۱۳۱) ║ ق۱۱. آن قفس آهنی را حاضر ساختند و او را بدان قفس جای دادند و سپرد که چون محمد زمان نمک‌به‌حرام را به دست آوریم او را نیز مونس او خواهیم کرد (عالم‌آرا۲، ۸۴) ║ ق۱۲. مقرر فرمود که چشم‌های نیک‌قدم را از حدقه بیرون آوردند و به فراشان سپرد که در محافظت آن کوشیده، جراحان صاحب‌وقوف در معالجۀ چشم‌های او مشغول باشند (محمد مروی، ۲/۸۳۷) ║ ق۱۳. این دفعه قبل از آمدن به اینجا سپرده بودم که اردو را در میان نیزار نزنند؛ کنار دریا بزنند (ناصرالدین شاه۴، ۱۸۷) ║ ق۱۴. سلمان در زیرزمین خانۀ خود مخفی شد و به مادر پیرش سپرد که در را به روی احدی باز نکند (افضل‌الملک، ۳۰۵) ║ ۱۳۰۱ش. فرّخ کرایه را پرداخت و انعام شایانی هم به درشکه‌چی‌ها داد و ضمناً به آن‌ها سپرد چنانچه در مراجعت بین راه یا در شهر کسی از آنان سؤالی کند، چیزی راجع به این مسافرت و مسافرین نگویند (مشفق۱، ۱۸۴) ║ ۱۳۳۴ش. گفتم آیا ممکن است بسپارید برای من یک چارک نان تافتان و یک کاسۀ ماست و قدری پنیر و سبزی و یک سیر هم حلواارده بیاورند (جمالزاده۱۱، ۹) ║ ۱۳۸۷ش. ارمیا پیش‌تر به آرمیتا سپرده بود تا نشانی را روی کاغذی بنویسد و زیر آینۀ روشویی قرار دهد (امیرخانی، ۱۶۲)
ترکیبات: التزام سپردن؛ تعهد سپردن؛ تن (به چیزی یا کسی) سپردن؛ جان (به کسی) سپردن؛ دل (دل و جان، دل و دیده، دل و دین) (به چیزی یا کسی) سپردن؛ روان سپردن؛ روح سپردن؛ سر (به چیزی) سپردن؛ گوش (گوش جان) (به کسی یا چیزی) سپردن؛ مهر سپردن؛ هوش سپردن؛ به آتش سپردن؛ به امان خدا سپردن؛ به خاطر سپردن؛ به خدا سپردن؛ به دستِ فراموشی سپردن؛ به ذهن سپردن؛ به فراموشی سپردن؛ به نسیان سپردن؛ به یاد سپردن