فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

ابدیت

وضعیت: «تأییدشده»
ابدیت ‎abadiy(y)at‎ [<از عربی ابدیّة>]
(اسم) ابدی بودن؛ جاودانگی ؛ متضاد: ازلیت.
ق۵. من اولم به ازلیتی که مرا اول نیست، آخرم به ابدیتی که مرا آخر نیست (مستملی، ۱‏/۲۹۷‏) ║ ق۶. گفتند واحد است به ازلیت که همیشه بود، واحد است به ابدیت که همیشه باشد (ابونصر خانقاهی، ۷) ║ ق۷. حالِ ابدیتِ وجودِ واجب چون حال ازلیت اوست (قطب‌الدین شیرازی، ۵‏/۹۴‏) ║ ق۸. ای بی‌نیازی که طاق ایوان عظمتت بلندبالای ابدیت است (ابوسعید شیعی، ۲۸۳) ║ ق۹. فنون تحفه‌های مدایح به‌سزا و صنوف ثناهای بی‌رووریا درخور کبریای جناب ابدی‌صفاتی که انجام را با ابدیت مُلک او شمار نیست (شامی، ۳) ║ ق۱۱. آن معنیِ محققه که ابدیتِ الهی [است]، به ذهن درتواند رسید (خالقداد۲، ۲‏/۲۸۴‏) ║ ق۱۲. صانعی ... که ... ابتدا در اولیتش انتها، و انتها در ابدیتش ناپیدا (نجیب کاشانی، ۳) ║ ق۱۴. خدا را ازلیت و ابدیت است و او مصالح بندگان خود را می‌داند (طاهر میرزا۲، ۱۱۴۷) ║ ۱۳۲۳ش. مقصودم این است که به ‌علتِ بقا و ابدیت گرفتار آمده‌ام و دلم هوای مردن می‌کند (جمالزاده۴، ۲۳۲) ║ ۱۳۴۸ش. در چنین زمانی همۀ دل‌مشغولی‌های زندگی گذران، ناچیز است در برابر ابدیت مرگ (مسکوب، ۹۴) ║ ۱۳۷۹ش. فقط عشق است که بر این بی‌اعتبارِ گذران غلبه می‌کند؛ که زندگی را ازنو سرشار می‌کند و به آن ابدیت می‌بخشد (خرّمشاهی، ۷۵)
به ابدیت پیوستن
۱. جاودانه شدن.
۱۳۳۸ش. اینجا همان دِیر مقدسی بود که عاشق‌ و معشوق باید به پروانه و گل تغییر ‌شکل دهند و به ابدیت بپیوندند (افغانی، ۷۰۵) ║ ۱۳۶۱ش. وضع یزید پس از شهادت حسین (ع) بسیار بدتر و دردناک‌تر از گذشته گشت و فریاد حسین به ابدیت پیوست (ناشناس: جهاد، ش۳۵‏/۱۱‏)
۲. (مجاز) مُردن.
۱۳۴۹ش. احمد سروش ... در پنجاه و دو سالگی جهان را بدرود گفت و به ابدیت پیوست (ناشناس: کاوه (مونیخ)، ش۳۸‏/۶۷۴‏) ║ ۱۳۷۸ش. آخ آخ آخ، پدرم دراومد! تو اون روح پدرت صلوات، بیا پایین، بیا پایین با این رانندگیت! نزدیک بود به ابدیت بپیوندیم‌ها! (مؤدّب‌پور، ۷۴) ║ ۱۳۸۲ش. سعید نفیسی ... در آبان ماه ۱۳۴۵ در هفتادوپنج‌سالگی به ابدیت پیوست (جعفری، ۲‏/۶۷۹‏)
تا ابدیت
⇅ تا ابد.
۱۳۶۵ش. عفت ... گفت اما به‌شرطِ آنکه ... هر روز مرا از شکوفه‌های این صبح ماندگار پُر کنی. گفتم این کار را تا ابدیت خواهم کرد (آقایی۲، ۱۱۵) ║ ۱۳۷۹ش. سید ... وقتی کمانچه‌اش را برمی‌داشت و می‌نشست ... به‌ نظرش می‌آمد که آن اتاق‌ها ... تا ابدیت در دیدرسِ اوست (قاسمی، ۲۰۵)

معنی ابدیت | فرهنگ جامع زبان فارسی