وضعیت: «در حال ویراستاری»
سنیه saniyye [جمع: سنیّات]
یک. (صفت) ۱. (درمورد وضعیت یا جایگاه کسی، جایی یا چیزی) که بلندپایه و محترم است ؛ سنی ۲(sani(y)).
ق۵. یگانۀ عصر بود در ورع و احوال سنیه و علم توحید (خواجه عبدالله۱، ۱/۶۶) ║ ق۶. شهریار کامکار ... به پیرایۀ عدل و حلیۀ حکمت محلّی و مزیّن گشت و به مراتب علیّه و مدارج سنیه رسید (راوندی، ۴۰۳) ║ ق۸. سبب اندراج سرّ معراج در صورت صلوة آنست که رسول صلّی الله علیه و سلّم از غایت رحمت و شفقت بر امّت خواسته است که ایشان را از جمله مقامات علیّه و احوال سنیۀ خود محظوظ و بهره‌ور گرداند (عزالدین کاشانی، ۲۹۶) ║ سلطان او را به نصایح خوب و مواعظ مرغوب تنبیه و تذکیر فرمود و به مراتب علیّه و مناصب سنیّه موعود گردانید و انواع مکارم پادشاهانه ارزانی داشت (عزیز استرآبادی، ۳۱۷) ║ ق۹. مسرع اندیشه را مجال عروج بر معارج بروجش تنگ و نایاب است و پای اوهام و افکار از توهّم وصول به شرفات علیّه و غرفات سنیۀ آن لنگ و افگار (اسفزاری، ۱/۱۴۶) ║ ق۱۰. بعد از سعادت زیارت سدّۀ سنیۀ رضیۀ رضویه، علی ساکنها السلام والتحیه، به سرخس متوجه شدند (حافظ حسین، ۲/۲۰۲) ║ ق۱۱. با وجود مهارت تمام در علوم شرعیه و کتب سنیه، غلظت وی در مذهب زیدیه و تشدد در تشیع چون سایر حکیمان زمانه بر حال خود است (بداؤنی، ۳/۱۱۵) ║ ق۱۲. سردار کثیرالاقتدار خان‌جان خان را به تفویض به منصب علیه و رتبۀ سنیۀ وزارت آن عالی‌گوهر والافطرت شرف اعزاز و عزّ امتیاز عطا نمودند (حسینی منشی، ۳۴۵) ║ ق۱۳. این آخر جائی است که دین اسلام بدانجا رسیده. از اینجا که گذشتی دیگر از این ملت سنیه اثری نیست (اعتمادالسلطنه۵، ۱/۷۵۸) ║ ق۱۴. مستشار اوّل سفارت سنیۀ ایران سرکار فخامت‌شعار آقا میرزا جواد خان سرتیپ می‌باشند (حاجی پیرزاده، ۲/۸۳) ║ ۱۳۰۷ش. سه روز در کاظمین ... مشغول زیارت جوادین و کاظمین علیهما السّلام بودیم و عرض حاجات به آن سدّۀ سنیه نموده و مشمول فیوضات ربّانی و مراحم سبحانی گردیدیم (آقا نجفی، ۲۷۶) ║ ۱۳۲۱ش. ترک‌های درباری هم که در این جشن‌ها تا حدی صاحب‌خانگی داشتند، احساسات بستگان خود و عموم بیزیمکی‌لرها را با آب‌وتاب زیاد به پیشگاه ملوکانه و سدۀ سنیۀ شاهانه عرض کرده، زمینه را برای سفارشات آیندۀ آن‌ها به کارخانه‌های اسلحه‌سازی اروپا تهیه می‌دیدند (عبدالله مستوفی، ۲/۶۲) ║ ۱۳۵۵ش. روشن است که پس از اعتلای رضاشاه، همۀ آن‌ها از طرف ارباب مشترک مأمور تقویت وی و اطاعت از ارادۀ سنیّۀ ملوکانه بودند (احسان طبری۲، ۴۶)
۲. (درمورد اخلاق، رفتار، رسم و قاعده) که پسندیده و مطابق با معیارهای اخلاقی، دینی و مانند آن‌هاست ؛ سنی ۱(sani(y)).
ق۶. سادات و شیعه را اگر حکمی باشد بهرۀ أوفر و نصیب أوفی از آن کافّۀ امّت را باشد و فرق ننهند در شفت از میان یکی و دیگری، و این سادات و اصحاب قلم که امروز هستند بر سیرت سنیه و طریقت پسندیدۀ ایشان روند در همۀ معانی (عبدالجلیل رازی۲، ۱۱۷) ║ ق۷. ملوک متأخّر اقتدا به سنّت رضیّه و سیرت سنیۀ او کنند (محمد ملطیوی، ۱۹۷) ║ ق۸. اجابت دعوت سنت سنیۀ سیّد انبیا است (ثغری، ۴۵۵) ║ ق۹. هرچند که از اوصاف سنیه و اخلاق مرضیۀ سلطان فیروزشاه نبشته می‌شود هنوز جرعه‌ای است که از دریا برگرفته می‌آید (شمس عفیف، ۲۶) ║ ق۱۰. تقویت ضعفا و تربیت فقرای آل محمد از لوازم سنیه و خصایص منیعۀ آن ذات رفیع‌الشأن است (اسناد شاه طهماسب، ۷۱) ║ ق۱۱. شیخ عبدالواحد ... اخلاق سنیه و صفات رضیّه دارد و مشرب او عالی است (بداؤنی، ۳/۴۵) ║ ق۱۲. نهایت اقتدا به سنت سنیۀ سخنوران نموده، شمّه‌ای از آن به معرض اظهار و بیان درمی‌آورد (حسینی منشی، ۴۹) ║ ق۱۳. در این احوال به سنّت سنیهٔ سال گذشته، عریضه‌ای مشعر بر شکایت این بندهٔ ضعیف از نواب حسام‌السلطنه، به پیشگاه عزّ و جلال رسید (خورموجی، ۳۱۶) ║ ق۱۴. قدوۀ اصحاب و اسوهٔ احباب، متحلی به محاسن سنیه، متخلی از رذائل دنیه، جناب مستطاب حاجی شیخ هاشم عمر شریفش را در وظائف طاعات و لوازم عبادات به سر رسانید (حسن فسایی، ۲/۹۸۷) ║ ۱۳۲۱ش. با این سنّت سنیه در مدّت سی سال استخدام بلژیکی‌ها در ایران حتی یک نفر هم که به عقیدۀ آن‌ها لایق ریاست یکی از دفاتر مهم باشد، تربیت نشد (عبدالله مستوفی، ۲/۵۱)
۳. (درمورد چیزی) که دارای ارزش مادی یا معنوی زیادی است ؛ سنی ۳(sani(y)).
ق۶. مردم بازار از آن مضطر شدند و به منایح سنیه و عطای فراوان او را مراعات کردند (محمد ملطیوی۱، ۴۶۷) ║ ق۸. اردشیر بابک از ملوک عجم به وصایای بالغه و مواعظ سنیه به امتیاز اختصاص داشت (فضل‌الله حسینی، ۲۵۹) ║ ق۹. ملک‌شاه ... قامت قابلیت او را به خلعت سنیه بیاراست (میرخواند، ۴/۲۷۶) ║ ق۱۰. ازجمله عطایاء سنیه و مواهب علیه که امیرالمؤمنین عمر را در متابعت خیرالبشر میسر شد یکی آنکه در چند امر از امور دینیه کلام معجزنظام حضرت واهب‌العطیه موافق رای صواب‌نمای او نازل گشت (خواندمیر۱، ۱/۴۹۱) ║ ق۱۳. جماعت روسیه به شکرانۀ این فتح سنیه به عیش و عشرت پرداختند (خاوری، ۲/۶۵۸) ║ ق۱۴. ازین روست که عموم باریافتگان استان سپهرنشان ... دولت دیدار خسروانی را از مواهب سنیه و نعم غیرمتناهیۀ خداوندی می‌شمارند (اعتمادالسلطنه، ۱/۳۱)
دو. (اسم) بخشش و نیکویی.
ق۶. تو نیز تحمل این شدت جهت فراغت شاه واجب دار تا پادشاه را در حق تو عنایت زیادت گردد و ترا منظور مبرّات و محظوظ سنیّات گرداند (محمد ملطیوی۱، ۴۶۵) ║ معرفت حضرت جبروت مادّۀ همۀ خیرات و مایۀ همۀ سنیات است (محمد ملطیوی۱، ۵۳۶)