وضعیت: «در حال تأیید»
ستیزنده setizande [گونۀ دیگر: استهنده، استیزنده؛ صورت مشابه: ستهنده، ستیهنده]
(صفت) ۱. (درمورد کسی) که در میدان جنگ می‌جنگد یا می‌کوشد با استفاده از زور یا جنگ‌افزار بر دیگری غلبه کند؛ جنگ‌جو ؛ ستیزه‌طلب ۱؛ ستیزه‌کار ۳؛ ستیزه‌کش دو.؛ ستیزه‌کن۱.
ق۵. ستیزندگان نیزه با خشم و شور/ فروخوابنیده به یال ستور (اسدی۳، ۲۷۷) ║ ق۶. ستیزنده از تیغ سیماب‌ریز/ چو سیماب کرده گریزا‌گریز (نظامی۷، ۲۲۶) ║ ق۷. حمله بسی برد سوار دلیر/ گبر ستیزنده نیامد به زیر (امیر خسرو۸، ۲۳۸) ║ ق۹. همین‌که بر من حمله آرد روی به گریز آرم و به جانبی که کمین‌گاه باشد روان شوم و هرآینه او مرد ستیزنده است از عقب من بیاید و آن صد سوار کمین بر وی بگشایند (کاشفی۱، ۲۸۵) ║ ق۱۰. خدنگ بلا فتنه‌انگیز شد/ سنان ستیزنده خون‌ریز شد - ز خون یلان گشت میدان جنگ/ چو بحری که آبش بود لاله‌رنگ (جهان‌گشای خاقان، ۲۹۵) ║ ق۱۱. آن گروه کوشندۀ ستیزنده که چون شیر ژیان و گرگ درنده در آن عرصه همه روز به دار و گیر مشغول بودند، عزم اردوی قلعه سبز کردند (ملکشاه، ۳۵۱) ║ ق۱۲. چو دید آن ستیزندۀ شعله‌خو/ که آورد اجل سوی بسواس رو - سیه شد به چشمش زمان و زمین/ بر او گشت ظلمتکده دشت کین (حسینی منشی، ۴۷۸) ║ ق۱۳. جعفر قلی خان گاهی ستیزنده و گاهی گریزنده، سواران را از میانۀ توپخانه و سرباز به مسافتی بعید دور افکند، آن‌گاه مردم او کمین بگشادند و سواران عراقی و خراسانی را در میان پرۀ خویش افکندند و از چارسوی رزم دادند (لسان‌الملک سپهر، ۳/۹۷۳) ║ ۱۳۶۵ش. حتی در جمشید نیز چنین برآیندی به کمال نمی‌رسد. او چون پادشاه خورشیدی است، سرشت ستیزنده و رزم‌آور ندارد (شاهرخ مسکوب: ایران‌نامه، ش ۱۷/۳۱)
۲. (درمورد کسی یا گروهی) که به‌عنوان یکی از طرفین جنگ، مشاجره یا رقابت، متقابلاً بدخواهِ طرف دیگر است و می‌کوشد بر ضد او عمل کند ؛ ستیز دو.؛ ستیزه‌رای؛ ستیزه‌کار ۴؛ ستیزه‌کش یک. ۱؛ ستیزه‌کن ۲؛ ستیزه‌کننده ۴؛ ستیزه‌کیش.
ق۶. ستیزنده را چون بود سخت کار/ به نرمی طلب کن، به سختی بدار (نظامی۶، ۱۴۹) ║ ق۷. هر فرزند که به تهذیب خویشان مشفق مؤدّب و مشذّب نگردد بی شک به تأدیب روزگار بی‌مهرِ ستیزنده مجرّب و مهذّب گردد (جوینی، ۳/۶۴) ║ ق۸. با ستیزنده کم ستیزی تو/ خون دشمن به پنبه ریزی تو (اوحدی، ۴۹۵) ║ ق۱۰. أَلَدُّ الخصام: ستیزنده‌ترین (قرآنِ ۱۱۱: فرهنگنامۀ قرآنی، ۱/۲۲۹) ║ ق۱۲. لُدًّا: ستیزنده‌گان (قرآنِ ۱۳۱: فرهنگنامۀ قرآنی، ۳/۱۲۵۶) ║ ۱۳۷۱ش. شاعر در شب ستیزندۀ دشمن‌خو افتاده، نه به سبب عوامل طبیعی چون باد و باران و توفان (آن‌گونه که مثلاً در «خانۀ سریویلی» آمده)، بلکه برای داستان خوب و دردافزایی که شب می‌سراید (شاهرخ مسکوب: ایران‌نامه، ش ۴۰/۶۷۵)
۳. (دربارۀ کسی یا چیزی) که در گذر زمان و در برابر مشکلات یا موانع دست از کاری یا صفتی برنمی‌دارد یا کیفیتی را از دست نمی‌دهد و به انجام دادن آن کار یا داشتن آن خصلت یا کیفیت ادامه می‌دهد؛ ثابت‌قدم و پایدار؛ سرسخت ؛ ستیزه‌جو(ی) ۳؛ ستیزه‌کننده۲.
ق۶. کسی کو ز مردم گریزنده‌تر/ بدو میل مردم ستیزنده‌تر (نظامی۶، ۱۱۶) ║ ق۱۰. اللَجُوج: ستیزنده (محمد جنابذی، ۳۳۰) ║ ۱۳۶۳ش. حزب آن گروه ستیزنده‌ای است که در ایران با سرسختی مقاومت می‌کند (علوی۸، ۴۳۳)
۴. ← ستیزه‌جو(ی)۱.
ق۱۰. ستیزنده ماری پر از خشم و قهر/ درون و برونش سرشته به زهر (قاسمی حسینی گنابادی: حسینی منشی، ۴۶۴) ║ ز بزم بتان محتشم خاست طوفان/ ستیزنده مست من آنجاست گویی (محتشم، ۲/۱۳۱۳) ║ ۱۳۸۳ش. می‌خواستیم غیر از دیگران باشیم؛ شاید برتر از آنان؛ گاهی به‌صورت قهرمان رهبری‌کنندۀ آنان، گاهی به هیأت ضدقهرمان ستیزنده با جمع و مجموعه شرایط اجتماعی-فرهنگی حاکم (جواد مجابی: آزما، ش ۳۱/۲۵)
۵. (درمورد چیزی یا امری) که حاکی از انتقاد و اعتراض و مخالفت یا دشمنی و همراه با خشم و خشونت باشد؛ پرخاشگرانه ؛ ستیزه‌جو(ی)۵.
۱۳۵۶ش. ادبیات سرخورده، غمگین و رنگ‌پریدۀ بوف‌کوری ناگهان جای خود را به ادبیاتی ستیزنده و شتابنده و جهنده و پرغوغا داد (داریوش آشوری: نگین، ش ۱۴۸/۲۰) ║ ۱۳۷۳ش. اگر نخستین واکنش در برابر تمدن جدید غرب شیفتگی هرچه تمام‌تر بود، در عوض، واکنش دوم خودداری از پذیرش آن همراه به زبانی ستیزنده بود (داریوش شایگان: گفتگو، ش ۶/۸) ║ ۱۳۸۴ش. از سوی دیگر، منش ستیزندۀ هارولد پینتر و به‌ویژه اعتراضات اخیرش به دولت انگلیس و متحدانش در جریان حمله به عراق، آنان را از باور این که نوبل ادبی به او اهدا شود بازمی‌داشت (آزما، ش ۳۸/۳) ║ ۱۳۹۸ش. ایشان که در بعضی تذکره‌های دورۀ قاجار با عنوان متأخرین و متوسطین آمده‌اند، مورد نقدهای ستیزندۀ تذکره‌نویسان قرار گرفتند (سعید رادفر: تاریخ ادبیات، ش ۸۵/۱۳۹)