وضعیت: «در حال تأیید»
بستاخ bostâx [گونۀ دیگرِ گستاخ؛ <از فارسی میانه wistāx، ← گستاخ>]
یک. (صفت) ۱. ← گستاخیک ۴ الف.
ق۵. روزها برآمد زنان آن قوم با وی بستاخ گشتند نزدیک وی می‌شدند و سؤال‌ها می‌کردند از حوادث و عوارض (سورآبادی۲، ۲/۶۸۳) ║ ق۶. قارون به تواضع و خدمت وی درآمد و با وی بستاخ گشت (میبدی، ۷/۳۴۷) ║ ق۷. سخن شافعی، رضی‌الله‌عنه، در این باب فصل‌الخطاب است. چه گفته‌است: ... ای یونس، خود را از مردمان کشیده داشتن کاسب دشمنایگی است، و بستاخی با ایشان جالب قرینان بد باشد؛ پس میانِ کشیده و بستاخ باش (مؤیّد خوارزمی، ۲/۵۲۳) ║ ق۹. الاسترسال: فروهشته شدن موی و بستاخ شدن (دهار، ۱/۳۲)
۲. ← گستاخیک ۴ ب.
ق۵. محمد بشنودی، بربطی گفت و سخت خوش استادی بود و با امیر بستاخ که چون خداوند را فتح‌ها پیوسته گردد و ندیمان بنشینند و دو‌بیت‌ها گویند و مطربان بیایند که در مجلس رود و بربط زنند، در آن روز شراب خوردن را چه حکم است؟ (بیهقی۱، ۷۳۵) ║ ق۶. مخلِص آنگاه بود که کار نبوت وی درپیوست و نواخت احدیت به وی روی نهاد و مخلَص آنگاه شد که کار نبوت بالا گرفت، و به حضرت عزت بستاخ شد (میبدی، ۱/۳۲۹) ║ ق۸. مَلک فخرالدین او را ده سال بپرورد و به حضرت خود مقرب و بستاخ گردانید (سیف هروی، ۴۴۹)
۳. ← گستاخیک. ۱.
ق۶. هرکه او را زلّتی افتاد در مقام قرب افتاد. و دلیل بر این حال ملایکه که ایشان این سخن نیارستندی گفت، لیکن چون خداوند ـ جل‌جلاله ـ با ایشان سخن گفت، بستاخ گشتند و به بستاخی گفتند آنچه گفتند (سمعانی، ۴۰۵) ║ آدمیان را بیافرید ... بستاخ گشتند که منشور همه از درگاه سلطان داشتند. منبسط شدند، بر فرمان بیرون آمدند که لایبالیانِ مملکت بودند و خلیع‌العذاران خلقت بودند، عالم را به جنایات و اَوزار بیالودند (سمعانی، ۵۹۷)
۴. ← گستاخیک. ۲.
ق۶. مصطفی چون آن لطف و نداء حق شنید و آن نواخت و کرامت دید همگی وی به جای باز آمد، در خود مستقیم گشت، تنش به دل پیوست، دل به جان پیوست، سرّ به ضمیر پیوست، بستاخ گشت زبان درکار آمد امّتش با یاد آمد (میبدی، ۵/۴۹۳)
دو. (اسم) ۱. ← گستاخسه. ۲.
ق۶. هر کجا که محبّت باشد مرد بستاخ گردد، و سخن بستاخانه گوید، و کار بستاخان کند، در کارها عیّاروار باشد، و سخن‌های شگرف گوید (ژنده‌پیل۱، ۳۱۷) ║ چون این خطاب کرامت و نواخت بی‌نهایت به من رسید، زبان من جری سعادت گرفت، دل من فرّ سیادت یافت، سرّ من عزّ زیادت دید، بستاخ حضرت گشتم انس سلوت و خلعت دولت یافتم (میبدی، ۱۰/۵۳۹)
۲. ← گستاخسه. ۳.
ق۶. آنگه در آخر آیت گفت: «و الحافظون لحدود الله» اندازه‌های خدای را کوشندگان‌اند نه نومیدان، بیوسندگان‌اند نه ایمنان و بستاخان‌اند نه دلیران (میبدی، ۴/۲۲۱)
سه. (قید) ۱. ← گستاخدو. ۱.
ق۶. ای از پس پرده چند گویی/ کز حسن، فلان نشان ندارد - در رزم نگر که همچو جوزا/ بندد کمر و میان ندارد - در بزم نگر که چون عطارد/ گوید سخن و دهان ندارد - چون روی نمود مرد هستی/ بستاخ بگو فلان ندارد (سنایی۶، ۱۰۹)
۲. ← گستاخدو. ۵.
ق۶. بیرون از آن سه هنگام بستاخ با هم می‌زی‌اید و بی بار برهم می‌گردید (میبدی، ۶/۵۵۲)
۳. با اصرار و پافشاری.
ق۷. روایت است ز صدر رُسل که یسرانند/ روان شده ز پی عسر دایماً بستاخ- اگر چنانکه به سوراخ درشود سختی/ برون کنند دو آسانیش از آن سوراخ (دهستانی، ۱/۹۸)