وضعیت: «در حال ویراستاری»
بالاستقلال bel’esteqlâl
۱. (قید) ⇅ به‌استقلال۵.
ق۹. کاووس... مرا به مراتب بلند و مناصب ارجمند رسانیده و حکومت زابلستان را بالاستقلال به من تفویض نمود (میرخواند، ۱/۶۱۰) ║ ق۱۳. خلاصه موافق تاریخ مفاتیح ملا حسین میبدی امیر محمد موسی بن یحیی دنبلی ملقب به کرد اخشیدی ممالک مزبوره را بالاستقلال متصرف بود (ضرّابی، ۳۳۰) ║ ق۱۴. در همین سنه مجدداً صدارت بدون شراکت و مداخلۀ احدی بالاستقلال به آقا میرزا شفیع تعلق یافت و او را به قلب صدراعظم خواندند و او اول کسی است که لفظاً و معناً به صدراعظم ملقب شده است، اگرچه حاجی ابراهیم خان قبل از او شغل صدارت داشته لیکن او را به لقب اعتمادالدوله می‌خواندند (اعتمادالسلطنه۴، ۵۰) ║ غیر از آللهیار خان آصف‌الدوله و عبدالله خان امین‌الدوله کسی لیاقت صدارت کبری نداشت که مدعی قائم‌مقام باشد. این دو نفر هم هر یک به سببی در کنار بودند لهذا کار صدارت بالاستقلال با قائم‌مقام بود و نهایت اختیار و اقتدار کلی داشت (اعتمادالسلطنه۴، ۱۳۲)
۲. (صفت) ⇅ به‌استقلال۱.
ق۱۰. با خود خیال کرد که هرگاه رئیس کره تواند چنین مهّم عظیمی را ازپیش بَرَد او چون حاکم بالاستقلال فارس بود با ترکمانان آن سرحد به خیالِ ضبطِ کلّ ولایت فارس لوای مخالفت سلطان مراد را برافراشت (جهان‌گشای خاقان، ۱۵۶) ║ ق۱۳. دولت علّیۀ عثمانیه یک دولت بزرگ بالاستقلال است و به‌موجبِ حکم عهدنامۀ پاریس به حقوق دُوَل معظمه اوروپا داخل می‌باشد. {س:۳} (اختر، ۱/۳) ║ دژوسس بعد از پنجاه‌وسه سال سلطنت بالاستقلال از این جهان درگذشت و سلطنت را به پسر خود فرائورت گذاشت (اعتمادالسلطنه۵، ۴/۲۱۴۲) ║ ق۱۴. جمعی از اهل شیراز و سادات مولی، مانند سیدعبدالغنی سلطان و سید بشارت و حیدربیک یوزباشی که در سپاه نادری صاحب‌منصب بودند، محرک الله‌ویردی آقا شده که نواب صاحب‌اختیار و میرزامحمد کلانتر را گرفته به قتل رسانند و او را شاخص کرده، والی بالاستقلال شود (حسن فسایی، ۱/۵۸۳) ║ ۱۳۰۹ش. معزی‌الیه را حاکم بالاستقلال خود دانسته از صلاح و صوابدید ایشان تخلف نورزند (نواب رضوی، ۱/۲۲۷) ║ ۱۳۳۲ش. قونسول‌ها در محل مأموریت خود کماکان حاکم بالاستقلال شدند (مصدّق، ۲۹۶) ║ ۱۳۶۷ش. مقرّر آنکه قاطبة قطان و کافۀ سکان( متن: مکان) محروسۀ قزوین نورِ چشم معزی‌الیه را حاکم بالاستقلال خود دانسته از اوامر و نواهی او بیرون نروند (مسعود سالور، ۷۳)
۳. (قید) ⇅ به‌استقلال۳.
ق۱۲. در بودن سورت و غلبه کیفیّت مغایر [با] نفس کیفیّت، بدین حیثیّت که همچنان‌که اسناد فعل به نفس کیفیّت کنند و اسناد انفعال بالاستقلال به سورت و غلبه او نمایند، خوض تمام در کار است تا بر غموض او آگاهی شود (ارزانی، ۱/۲۴) ║ ق۱۳. موضعْ اوعیۀ روح است، یعنی مکان روح حیوانی و آن قلب و شرائین است و حرکت شرائین بالاستقلال است [و] به تبعیّت قلب نیست (اعظم خان۱، ۲۳) ║ ق۱۴. بعضی دیگر که خواسته‌اند تصحیح ارش نمایند فرق گذارده‌اند میانۀ جنایت اول و دویم: به آنکه جنایت اول بالاستقلال مستلزم تقویت یک درهم می‌باشد (ابوالقاسم یزدی، ۳/۱۱۹۶) ║ در سنۀ هزارودویست‌وپانزده در عصر خاقان مغفور فتحعلی شاه طاب‌ثراه بالاستقلال بدون اختلال احدی به کار صدارت پرداخته و به طرز نیکو از عهده برآمده است، چنانکه دوست و دشمن در نیکی فطرت و پاکی طینت و حسن سجیت و صدق طویت او اتفاق دارند (اعتمادالسلطنه۴، ۴۴) ║ در‌منظر هتل از یک سمت یکی از قراول‌خانه‌های مرکزی شهر است که صِرف و بالاستقلال سرباز انگلیسی منزل دارد (امین‌الدوله، ۱۱۲) ║ آغا سعید در اواخر خود را بالاستقلال نایب معتمدالدوله منوچهرخان می‌دانست. خسروخان تا ممکن بود خودش را داخل این طبقه نمی‌کرد و یکه‌باش بود. زیرا که می‌گفت پدر من... از پدر منوچهرخان نجیب‌تر بوده (عضدالدوله، ۶۸) ║ ۱۳۲۲ش. اثراتِ خون در مغز نامعلوم بود و تصوّر می‌شد که مغز بالاستقلال دارایِ اثری است (مسعود۳، ۳۰) ║ ۱۳۵۳ش. اگر قاضی بدونِ رشوه قضاوت نکند... خودِ زوجه بالاستقلال می‌تواند نکاحِ خود را... فسخ کند (مردوخ، ۳/۳۸)
۴. (صفت) ⇅ به‌استقلال۱۰.
ق۱۲. رؤسای ایلات و سرداران ولایات و سایر نامداران اطراف و جوانب نیز او را مرجع‌الخواص‌والعوام بالاستقلال و مدارالمهام بارگاه جاه و جلال شناخته و مقدمات جزوی و کلی به صلاح و صوابدید او فصل نموده، مطالب و مدعیات خود را به وساطت او معروض دارند، لاجرم به جهت امالۀ قلوب به طرز نیکو و طور مرغوب در انجاز مرام خاص و عام کوشیده، ابواب تعظیم و تکریم بر روی مردم می‌گشود (حسینی منشی، ۵۲۸)
۵. (صفت) ⇅ به‌استقلال۳.
ق۱۲. باید در هر یک از آن، چهار قوا بالاستقلال باشند؛ تا با هم فعل و انفعال نموده، مصدر و فاعلِ اثری گردند. و حرارت و رطوبت هوا و برودت و یبوستِ ارض، هر یک به تنهایی، تقویت و استقلال ندارند (عقیلی خراسانی۱، ۱/۳۷)
۶. (قید) ⇅ به‌استقلال۸.
ق۱۳. ناصرالدّین‌شاه... در... سنة هزارودویست‌وشصت‌وچهار که الحال سی‌وشش سال تمام است بالاستقلال... سلطنت و جهان‌بانی می‌فرمایند (اعتمادالسلطنه۲، ۳/۲۰۶۱) ║ فضل‌الله‌خان پسر مرحوم حاجی محمدقلی‌خان صارم‌الملک بالاستقلال به منصب شاطرباشیگری که مسبوق بدان بود سرافراز گردید (اعتمادالسلطنه۵، ۴/۲۳۸۷) ║ ق۱۴. در ممالک فارس بالاستقلال والی و متصرف رکنی از ارکان دریا و صحرای فارس گشتند (حسن فسایی، ۱/۲۸۸) ║ حکومت، خلعتی به داراب‌خان دادند که بالاستقلال به ایلات قشقایی برود (خفیه‌نویسان، ۱۹۱)
۷. (صفت) ⇅ به‌استقلال۹.
ق۱۴. اهالی... در سال ۱۸۷۴ خودشان را از رعیتی دولت اسپانیا خلاص کرده، اعلان حکومت جمهوری بالاستقلال نمودند (طالبوف۲، ۱۳۶)