سرتراشی

وضعیت: «در دست پیشه و صنعت»
سرتراشی ‎sartarâši‎ [فعل همایند: کردن، نمودن]
تراشیدن موی سر و صورت با استره، تیغ، ماشین سرتراشی و مانند آنها ؛ حلاقی.
ق۱۰. آخر مزد حمامی و سرتراشی را ناداده، بیرون رفتی (فخرالدین صفی، ۱۲۹) ║ ق۱۱. صدای استرۀ اوست بس‌که شورانگیز / ز سرتراشی او پای می‌جهد از خواب {غنی کشمیری، ق۱۱} (شهرآشوب، ۲۸۲) ║ پدرش سرتراشی می‌کرد (قاضی میر احمد، ۱۰۴) ║ ق۱۲. مالیدن شیربرنج بر سر اقرع یعنی کچل که دانه‌های زخم آن صلب شده و سرتراشی آن دشوار باشد باعث نرمی آن است اما باید که مقدار شش هفت ساعت بعد از مالیدن که نرم شده باشد به آب گرم پاک شسته سرتراشی نمایند (عقیلی خراسانی، ۷۷۹) ║ ق۱۳. قهوه‌خانه‌ و دلاک‌خانه‌ها از شمار افزونند. به حدی که به هر طرف که چند قدم راه روی قهوه‌خانه و خانۀ سرتراشی خواهی یافت. چون جماعت عثمانی و عرب پرگو، و به خلوت و فکر مطلقاً عادت ندارند، تمام اوقات بیداری ایشان صرف گپ و اختلاط می‌شود. این قهوه‌خانه‌ها به‌منزلۀ دیوان‌خانه‌های ایشان است (میرزا ابوطالب، ۳۵۷) ║ ق۱۴. این معجون ... در همۀ دکّان‌های سرتراشی و عطرفروشی‌ها و دکان‌های دواسازی و اجزاخانه‌های انگلیسی فروخته می‌شود (اختر، ۵‏/۳۷۹۴‏) ║ ۱۳۰۷ش. در سالی مخارج سلطنتی ما سی‌وشش تومان بود بدون پول لباس و ابریق و شربۀ آب‌خوری و حصیر حجره و سرداب و کورۀ غذاپزی و کاسۀ سفالی و شیشۀ فانوس و استکان که گاهی شکسته می‌شد و حمّام و سرتراشی (آقا نجفی، ۳۸۶) ║ ۱۳۲۷ش. استا جوره‌بای نام سرتراش بود که روزانه به لب حوض دیوان بیگی رفته در دکانی نشسته سرتراشی می‌کرد (عینی، ۳‏/۳۶۰‏) ║ ۱۳۵۲ش. پورعلیزاده: (از جعبه یک ماشین سلمانی بیرون می‌آورد) بیایید ببینید. آخر ماشین سرتراشی هم تماشا دارد؟ (پزشکزاد۲، ۲۰) ║ ۱۳۷۱ش. متعصبین ... چنان در کار دین نازک‌بینی و مآل‌اندیشی اعمال می‌دارند که ماشین تیغ سلمانی اگر جز به قصدِ سر زدن و سرتراشی خریده شده باشد حرام و فرنگسیس ته کفش و توت‌فرنگی و هویج و نخودفرنگی به‌خاطرِ نام فرنگیشان حرام و بر سرِ آن بلواها به راه می‌اندازند (شهری۱، ۱‏/۳۳۹‏) ║ ۱۳۷۶ش. پدرم ... دستش خوب بود و بزرگان برای سرتراشی می‌بردندش یا برای خون گرفتن (گلشیری۳، ۱۱۶)