مستمری

وضعیت: «در حال ویراستاری»
مستمری ‎mostamar(r)i, -me-‎
‌یک‌. (اسم) ۱. مال یا پولی که حکومت در برابر انجام کاری یا برای کمک یا به دلیل بازنشستگی یا از کارافتادگی هر ماه یا هر سال، به‌طور پیوسته و معمولاً در روزی مشخص به کسی می‌پردازد ؛ استمراری‏‌یک‌. ۲.
ق۸. و وظایف و مستمری به همه کس بی زحمت برسد و چون به این شرایط با شما وفا کنم، بر شما طاعت من واجب باشد (هندوشاه نخجوانی، ۸۳) ║ ق۱۲. صاحب‌منصبان ... تصدیقِ رسومِ مقرّرۀ خود را از سررشتۀ دفاترِ توجیهِ دیوان اعلی مشخص و معین و ... رسوم مستمرّیِ خود را اخذ می‌نموده‌اند (سمیعا، ۲۶) ║ ق۱۳. در باب مستمری حاجی آقا بیگ سرهنگ سابق سواره و منصب پسر او که مرقوم فرموده بودند مجدداً تفصیل را عرض نمایم سواد همان عریضه را که مشتمل بر این فقره است ارسال خدمت نمود (امیرنظام گروسی، ۳۹۷) ║ پس از فوت استاد، نذر کرد که به زیارت کربلا آید، فایده نبخشید. و برای پسر استاد مستمرّی قرار داد و هر ساله خدمات کثیره برای بازماندگان استاد می‌نمود (تنکابنی، ۱۳) ║ ق۱۴. مزرعۀ غزوان، بر وزن یزدان، از مزارع قدیم. تیول مرحوم میرزا ابوالقاسم مجتهد قمی صاحب قوانین است که حال هم مالیات آن درعوض مستمری نوادگان آن مرحوم است (ارباب، ۷۹) ║ از خانواده‌های محترم هم هستند که بدون شغل و عمل یا اسماً‌ منتسب به یک ادار‌ه‌ای و به مختصر مرسوم یا مستمرّی معاش می‌نمایند (ایران۱، ۵‏/۳۸۳۲‏) ║ ۱۳۰۵ش. دولتِ مرکزی بی‌پول است و خرج تحصیل آقازادگان حضرات علما و شهریۀ شاه‌زادگان والاتبار و مواجب و مستمری کارچاق‌کن‌های رئیس‌الوزراء و بالاخره مخارج روضه‌خوانی‌های سیاسی پولی در صندوق دولت نمی‌گذارد تا حقوق مأمورین پرداخت شود (مشفق۲، ۲۱۰) ║ ۱۳۱۱ش. خودم هنوز طلبه بودم و ماهی چهار تومان با پنج من گندم مستمری داشتم (هدایت۵، ۱۵۸) ║ ۱۳۴۳ش. این واعظین ازطرفِ ارباب منسوب می‌شدند، از او مستمری دریافت می‌داشتند، و از خوانِ احسانِ او متمتع می‌شدند (نامور، ۱۱۷) ║ ۱۳۷۲ش. مادربزرگ هم که با وجودی که در حساب پس‌اندازش پول دارد و مستمری خود شاهین هم هست، اما برای دادن پول قاب معبودش مصدق، آنقدر امروز و فردا کرده تا شاهین منصرف شده (دانشور۴، ۸۰) ║ ۱۳۹۸ش. عیال بیمه‌شده تنها به این شرط که شوهر اختیار نکرده باشد، از مستمری بازماندگان بهره‌مند است (موحدی و دیگران: پژوهش‌های اخلاقی، ش۳۶‏/۲۵۳‏)
۲. درآمدی که از زمین‌های متعلق به حکومت به دست می‌آید.
ق۱۲. چون از کنارۀ آب اترک تا حدود قندهار ولایات بعیدۀ بسیار و مداخل و مخارج آن از حد و حساب افزون بود، بدین‌جهت تقی‌خان را نامزد آن دیار گردانید که هرساله مداخل مستمری آن را انفاذ خزانة عامره نمایند (محمد مروی، ۳‏/۹۵۹‏) ║ حسب‌الامر امیرتیمور گورکان مقبره‌ای عالی به‌جهت آن ساختند و از توابعات سمرقند تمان را که هرسال به‌قدر سه‌هزار تومان ... مستمری آن می‌شد وقف اولاد خواجه هلال ساخت که در این ایام بایر است (محمد مروی، ۳‏/۱۱۱۳‏) ║ ق۱۳. یک نفر از اجلّۀ چاکران دولت... وجوه مستمریّات و موقوفات را بدون حیف‌ومیل به اهل وظایف و مصارف معیّنه برساند. {ش:۵۲۷} (دولت علیّه، ۱‏/۴۴۷‏)
‌دو‌. (صفت) ← مستمر‏‌یک‌. ۱.
ق۱۲. حمّی وبایی ... از علامات آن، تغییر فصول است از وضع طبیعی مستمرّی خود و تیرگی هوا در تابستان و ظهور رجوم و شهب در پاییز (عقیلی خراسانی۱، ۲‏/۱۴۰۰‏) ║ ق۱۳. سه چهار بند بزرگ ابداع کنم که هم آب قناتی مستمری دائمی و هم سیلاب آب‌های بهاری در آن جمع شده ... به کشت دشت مصروف شود (ضرّابی، ۴۴۹) ║ ق۱۴. در سنۀ گذشته، نواب والا، احتشام‌الدوله این ماجرا را دانست. در فکر آمدن آب مستمری برای بلدۀ بهبهان افتادند (حسن فسایی، ۱‏/۸۲۷‏) ║ ۱۳۲۶ش. قبض وجود و حقیقت حیات امری دائمی و مستمری است (سیدمحمود طالقانی: آیین اسلام، ش۱۷۷‏/۵‏)
‌سه‌. (قید) ← مستمر‏‌دو‌..
ق۷. عمر هم‌چون جوی نونو می‌رسد/ مُستمرّی می‌نماید در جسد (مولوی۲، ۱‏/۷۱‏) ║ ق۱۳. در این کارخانه‌ها هرروزه روزی سه‌هزاروهشت‌صد نفر عمله، مستمری به کار مشغول می‌باشند (علوی شیرازی، ۷۹)