وضعیت: «تأییدشده»
فی‌البداهه felbedâhe [<احتمالاً ساختۀ غیرعرب‌ها، از مواد عربی و به روش واژه‌سازی آن زبان؛ ← فی (از عربی فی «در، درون») + بداهه>]
یک. (قید) ۱. (درمورد شعر گفتن، نثر نوشتن، خطبه خواندن و مانند آن‌ها) بدون آمادگی ذهنی و اندیشۀ قبلی ؛ ارتجالاً۱.
ق۱۰. رحمت بر سخنان تو باد که فی‌البداهه تراشیدی (ابومسلم‌نامه، ۲/۳۷۴) ║ ق۱۴. شاه فرمود عزیزالسلطان مثل فواره درمیان حوض ایستاده. عزیزالسلطان فی‌البداهه در جواب عرض کرده‌بود فواره چون بلند شود سرنگون شود (اعتمادالسلطنه۱، ۸۹۱) ║ ۱۳۳۶ش. بهرام گور ... فی‌البداهه فرمود بیت: من عجب این شیر چرا/ می‌نخورَد تیر مرا؟ (شعلهور، ۲۴۰) ║ ۱۳۸۰ش. مرحوم قاضی ... به‌هنگام خواندن تعزیه، اشعاری فی‌البداهه می‌ساخت و بر شعر تعزیه می‌افزود (شهیدی، ۷۲۸)
۲. (درمورد انجام دادن امری یا کاری) بی‌درنگ و بدون تأمل و اندیشه یا بدون مقدمه و سابقه ؛ ارتجالاً۲.
۱۳۵۹ش. حرف ما این نیست که کسی که فی‌البداهه موضع مخالف و معارضه با سازمان گرفته ... از آن خارج شود. بلکه ... برای تصحیح انحرافات پی‌گیرانه پافشاری کند (رئیسی، ۱۵) ║ ۱۳۶۲ش. روزِ تهاجم تیمسار... تمامِ روز را پشتِ تلفن به‌سر برده و عملیاتِ جنگی را فی‌البداهه طرح ریخته‌بود (باستانی، ۱/۱۰۰)
دو. (صفت) ⇅ فیالبداههیک. ۱.
۱۳۵۳ش. مرد در مسابقۀ آواز و شعرگویی فی‌البداهه، شیطان را شکست داده بود (فرزانه، ۵۱) ║ ۱۳۷۴ش. درفواصل صبحانه و ناهار و شام، برنامه‌های روزانه را اجرا می‌کنند؛ بازی شطرنج، نقل‌گویی، شعرخوانی و گاهی نمایش‌های فی‌البداهه (دولت‌آبادی۲، ۳/۱۰۲) ║ ۱۳۸۰ش. چون شمار اشعار فی‌البداهه و ابیات تغییریافته اندک و معدود بودند، تأثیر چندانی در یک‌دستی و انسجام کلی اشعار متن نداشتند (شهیدی، ۵۶۱)